گاهی اوقات بیرون رفتن از خانه همراه با اعضای خانواده فاجعه و مصیبت است، بخصوص اگر بچهها در ماشین شلوغ كنند. به نظر میرسد كودكان اغلب برای نشان دادن آزاردهندهترین رفتارهای خود ماشین را انتخاب میكنند. از غر زدن، شكایت كردن و جیغ زدن گرفته تا ننشستن در جای خود و نبستن كمربند ایمنی، جنگ و جدال، اذیت كردن یا بهطور كلی زلزله و آتشپاره بودن. این رفتارها ممكن است بسیار خطرناك باشد و حواس پدر و مادر را هنگام رانندگی پرت كند و در نهایت منجر به تصادف یا حتی مرگ شود. بدرفتاری در ماشین خطر بزرگی در رانندگی محسوب میشود.
از نظر كودكان سفر كردن با ماشین بسیار كسلكننده است و گویی تا ابد طول میكشد، بخصوص اگر كاری برای انجام دادن نداشته باشند. بعضی از كودكان در سفرهای كوتاهمدت، مثلا گردش در شهر، خوب هستند ولی در مسافرتهای طولانیتر بسیار بدقلق میشوند. بعضی دیگر هر بار سوار ماشین میشوند بدقلقی و بدخلقی میكنند، فرقی ندارد كه سفر كوتاه باشد یا طولانی.
مسافرت با بچهها میتواند مصیبت بار باشد تا حدی كه بیشتر والدین را به گفتن این جمله وادار میسازد كه «دیگر توبه كردم كه با شما به مسافرت بیایم». اما با طرحریزی معقول و اندیشمندانه اكثر مشكلات احتمالی كاهش مییابد. اندیشمندی و برنامهریزی به طور شگفتانگیزی موجب پیشگیری از ملامت و خستگی میشود. پیشنهادهایی كه در زیر آمده به شما كمك میكند تا به كودك خود رفتارهای درست و معقولانه در ماشین را آموزش دهید.
برای بسیاری از خانوادهها به طور كلی مسافرت با خودرو عذابآور است. با این كه نمیتوان خوش گذشتن و لذتبخش بودن مسافرت را تضمین كرد، ولی غرزدن هم مشكل شما را حل نمیكند، اما بعضی از ایدههای زیر میتواند تا حدود زیادی از مشكلات شما را كاهش دهد.
درباره سفر با كودك خود صحبت كنید
از قبل برنامههای سفر را به بچهها بگویید، این كه سفرتان چه مدت طول میكشد، چه زمانی به مقصد میرسید، بین راه چند عدد كیك خواهید خورد و... نقشهای همراه با مداد رنگی و یك قطبنما به بچهها بدهید تا بتوانند مسیر سفر را دنبال كرده و آن را ثبت كنند.
قوانین و مقررات لازم را توضیح دهید
قوانین محكمی برای خودرو تعیین كنید، آنها را بنویسید و در خودرو نگهدارید. وقتی انتظاراتتان روشن، ساده و دقیق باشند، بچهها اغلب به آنها عمل میكنند. مثلا «علی، نباید جیغ و فریاد كنی و مدام از من بخواهی كه چیزی برایت بخرم، یادت میماند؟ من میخواهم تا فروشگاه و از آنجا تا خانه درست و با احتیاط رانندگی كنم. فهمیدی؟»
خودتان را به جای بچههایتان بگذارید
تصور كنید كه مسافرت در نظر بچهها چگونه است. مدتی پیش من در راهبندان كنار خانوادهای توقف كرده بودم كه مشخص بود برای گذراندن تعطیلات در حال سفر بودند. داخل خودروی آنها خیلی شلوغ بود. 2 كودك در صندلی عقب در حال گریه و زاری بودند و واقعا به نظر من حق داشتند.
این دو كودك در كنار یك كارتن بزرگ به زور جا داده شده بودند، به طوری كه جایشان خیلی تنگ بود. وسایل سفر زیر پایشان را كاملا پر كرده بود، به طوری كه قادر به دراز كردن پاهایشان نبودند. فكر میكنم اگر من هم جای آنها بودم، گریه و زاری میكردم.
فضای خالی را فراموش نكنید
سعی كنید تا آنجا كه ممكن است فضای داخل خودرو خالی بماند. تا آنجا كه ممكن است همه اثاث را در صندوقعقب ماشین جای دهید. معمولا بیشتر از نیاز خود اثاث بر ندارید. بچههایی كه بین ساكها و چمدانها فشرده شدهاند، حتما بدخلق میشوند.
اثاث را بدون نظم و هدف روی هم تلنبار نكنید
اگر قرار است پیش از رسیدن به مقصد شب را در محلی توقف كنید، آنچه را ممكن است در محل توقف مورد نیاز باشد در یك كیف دستی جای دهید و در دسترس بگذارید (از قبیل لباس راحتی، مسواك، ساعت زنگدار و چیزهایی شبیه آنها) برای یك شب توقف، باز كردن همه اثاث چه ضرورتی دارد؟ همچنین سعی كنید آنچه در مسیر ممكن است لازم شود، روی وسایل بگذارید؛ یعنی اشیایی مانند عینك آفتابی، دوربین عكاسی، كتاب راهنما یا نقشه و قرص سردرد، البته اگر برای شما جزو وسایل سفر باشد.
كودك خود را سرگرم كنید
كمی پس از این كه به راه افتادید، كودك را به نحوی مشغول كنید. با او صحبت كنید، از او سوالاتی بكنید و هرازگاه او را تحسین كنید. اگر سفرتان طولانی است (بیش از یك ساعت)، هنگامی كه رفتار درستی از خود نشان میدهد به او تنقلات بدهید.
در سفرهای طولانی به نحوی برنامهریزی كنید كه حین سفر هرچند ساعت یك بار كودك بتواند از ماشین بیرون بیاید و استراحتی بكند، به اطراف بدود، به توالت برود و كارهای دیگری انجام دهد. در صورت مواجه شدن با هرگونه خرابكاری و شیطنت با توضیح دادن مشكل رفتاری به كودك و گوشزد كردن رفتار درست، به این مساله رسیدگی كنید.
اگر كودك شروع به شیطنت كرد
در صورتی كه كودك شیطنت كرد، توجه او را به خود جلب كنید، به آرامی ولی با قاطعیت به او بگویید كه چه كار اشتباهی انجام داده است. «ستاره، برادرت را هل نده» و توضیح دهید كه در عوض باید چه كار كند. «سرجات بنشین و اگر میخواهی كاری انجام بدهی، كتابت را در بیاور و تماشا كن.»
با دادن تذكر و دستور قاطع، نسبت به مشكل رفتاری كودك واكنش مناسب نشان دهید. اگر كودك همچنان به رفتار بد خود ادامه داد، به او دستور دهید كه دست از كار زشت خود بردارد و به او هشدار دهید كه اگر یك بار دیگر شیطنت كند، ماشین را نگه میدارید.
سفر را جزیی از تعطیلات بدانید
به سفر با چشم یك كار اجباری روزمره نگاه نكنید. آیا در مسیر شما یك آبشار، یك قصر تاریخی یا محل جالبی كه بتوانید پس از مدتی در راه بودن در آنجا توقف كنید وجود دارد؟ در شرایطی پر از تنش برای این كه زود به مقصد برسید تا بتوانید منظره جالبی را ببینید، وقتی با تصمیم عاقلانه میتوانید سفر را به قطعات كوتاه تقسیم كنید و از آن لذت بیشتری ببرید، چه دلیلی دارد كه با حداكثر سرعت رانندگی كنید؟
چند نوار كاست یا سی دی با خود بردارید
نوار قصه یا موسیقی میتواند برای مدتی بچهها را سرگرم و ساكت كند. اما نوار به تعداد كافی بردارید تا مجبور نباشید یك نوار را بارها و بارها گوش كنید.
تعداد توقفهای بین راه را زیاد كنید
بیشتر بچهها وقتی بدانند بزودی توقفی در پیش است، یكی دو ساعت را براحتی در خودرو طاقت میآورند. مسافرتی كه توقفهای كوتاه و بسیار داشته باشد، راحت تر است.
چه فایدهای دارد كه زودتر اما خسته به مقصد برسید و پس از رسیدن به مقصد نیاز به یك روز استراحت كامل داشته باشید تا خستگی سفر از تن شما بیرون رود؟ این یك روز استراحت را میتوانید بین سفر تقسیم كنید بین راه كمی ورزش كنید تا بچهها هم مقداری انرژی مصرف كنند.
برنامه عادی كودك را مختل نكنید
سفر خود را به نحوی ترتیب دهید كه در صورت امكان بلافاصله پس از پایان غذا نباشد. اجازه دهید كودك سر فرصت غذای خود را میل كند تا زود خسته و گرسنه نشود.
لباسهای راحتی بردارید
سفر با خودرو، بسیاری از بچهها را خواب آلود میكند. حتی بچههای بزرگتر نیز از داشتن یك بالش و پتو لذت میبرند. لباسهای راحتی به بچهها بپوشانید و بگذارید ژاكتها و كفشهایشان را درآورند. بچههای راحت، بچههایی خوشحالتر هستند.
به همكاری او پاداش دهید
برای كودك شرح دهید اگر در ماشین رفتار خوبی داشته باشد، چه اتفاقی میافتد. مثلا وقتی به مقصد میرسید به او یك پاداش یا جایزه كوچك میدهید. در ضمن بگویید كه در صورت نقض قوانین با او چه رفتاری خواهید داشت. شما باید از قبل تصمیم بگیرید كه چگونه با خرابكاری و شیطنتهای كودك برخورد مناسبی داشته باشید.
سفر خود را مرور كنید
اگر كودك حین سفر رفتار خوبی داشته است، با توصیف رفتارش او را تحسین كنید. به او پاداش دهید. هر پاداشی را كه قبل از سفر به كودك قول داده بودید، به او بدهید. گاهی اوقات مجبور هستید یا لازم است كودك را همراه خود به مكانهایی ببرید و او باید در صف بایستد یا در اتاق انتظار بانك یا دكتر بنشیند.
اینگونه وضعیتها باعث بروز رفتارهای نامناسب از كودك میشود، بخصوص اگر لازم باشد كودك برای مدت طولانی یك جا بماند. كودكان در این مواقع كسل میشوند، مدام وول میزنند و پیچ وتاب میخورند و شلوغ بازی در میآورند. برای انجام دادن كاری كه مدت زیادی طول میكشد ، بهتر است كودك را نزد كسی بگذارید. اما گاهی اوقات این كار برای شما مقدور نیست. در این صورت برای این كه در چنین مواقعی از عهده كودك خود برآیید، به پیشنهاد زیر توجه كنید.
كودك را با چیزی مشغول كنید
از كودك بپرسید دوست دارد وقتی در انتظار است چه كاری انجام دهد، میتوانید به او پیشنهاد كنید مثلا ساكت بنشیند، با اسباب بازیهایش بازی كند، كتاب تماشا كند یا روی تكهای كاغذ نقاشی كند.
در صورتی كه میدانید در جایی كه میروید وسایل مناسبی برای مشغول كردن كودك وجود ندارد، به او بگویید چه اسباب بازیهایی میتواند همراه خود بیاورد. از كودك بخواهید وسایلش را آماده كند.
پاداشهای مناسبی انتخاب كنید تا در صورت بروز هر رفتار خوبی از جانب كودك، به او بدهید. از كودك سوال كنید كه چه جایزه یا بازی یا پاداش كوچكی دوست دارد از شما بگیرد. كودك را به خاطر این كه در ماشین رفتار خوبی داشته تحسین كنید. اگر كودك در ماشین رفتار مناسبی داشت، او را تشویق و تحسین كنید. سفرخوش بگذرد!
زمان مسافرت را با دقت انتخاب كنید
خیلیها مسافرت با خودرو را در شب ترجیح میدهند. اما این وقت را زمانی برای مسافرت انتخاب میكنیم كه بچههایمان خیلی كوچك هستند. در این صورت، بچهها پس از بازی و شیطنت در سراسر روز و خستگی كامل آماده خواب هستند. آنها را در صندلی عقب خودرو میخوابانید و مسافرت خود را آغاز میكنید.
