وسواس احتكار، اصطلاحی ایست كه برای توضیح رفتارهای افراطی انبار كردن در انسان به كار میرود. این اختلال رفتاری شامل جمع آوری یا ناتوانی در دورانداختن اشیاء است.
اتاقهایی كه تا سقف از اثاثیه، لوازم خانه، جعبه، كیسههای كالا، البسه و مواد دور ریختنی پر شده اند. به سختی میتوان یك تكه از دیوار یا كف اتاق را دید. اینجا به وضوح در خطر آتش سوزی است و معمولا این شرایط سلامت افرادی كه در آن زندگی میكنند را نیز به شدت تهدید میكند.
خانه یكی از مبتلایان به وسواس احتكار
با این حال، ساكنان آنها نسبت به این وضعیت در بی اعتنایی یا جهل كامل به سر میبرند. سالهاست كه آتش نشانان در سراسر جهان با موارد آتش سوزی در چنین فضاهایی روبرو شده و متاسفانه ساكن این خانهها معمولا قربانی شده است. احتكار یا انبار كردن، از نظر عده بسیاری از مردم، كاری عادی است، برای مثال داشتن كلكسیونهای مختلف از جمله تمبر، كبریت، تشتك بطری و مانند اینها یا اقدامهای احتیاطی چون نگهداشتن مداركی مانند صورتحسابها و ته چكها اموری بسیار رایج هستند. اما، هنگامی كه این كار به شكلی افراطی درآید، معمولا به عنوان نوعی جنون، وسواس و حتی اسكیزوفرنی تعبیر میشود. وسواس احتكار، اصطلاحی ایست كه برای توضیح رفتارهای افراطی انبار كردن در انسان به كار میرود. این اختلال رفتاری شامل جمع آوری یا ناتوانی در دورانداختن اشیاء است. كه در طی آن شخص حتی در حالتی كه نگهداشتن این اشیاء موجب كاهش شدید فضای زندگی او و عدم دسترسی وی به گوشه و كنار منزل شده و امور روزمره چون آشپزی، خوابیدن، نظافت و مانند آن را دچار اختلال كرده باشد نیز نمیتواند تصور دور انداختن حتی مقداری از این اشیاء را به ذهن خود راه دهد.
دكتر دیوید تولین (David Tolin) رئیس مركز ناهنجاریهای عصبی در بیمارستانهارتفورد درباره این بیماری و دلایل آن چنین توضیح میدهد: در حال حاضر وسواس احتكار یا compulsive hoarding توسط بسیاری از محققین و كارشناسان نوعی ناهنجاری عصبی تلقی میشود. البته از نظر عده ای از افراد، وسواس احتكار میتواند به موارد زیر نیز مربوط باشد:
• افسردگی
• عدم كنترل انگیزههای آنی –كه میتواند به خرید و دزدی با انگیزه آنی منجر شود.
• اضطراب و تشویش اجتماعی
• اختلال دو قطبی یا Bipolar disorder
• ویژگیهای خاص شخصیتی
وسواس احتكار تا چه حد رواج دارد و ویژگیهای آن چیست:
• هرچند به علت مخفی بودن نشانههای این بیماری، اطلاع چندان دقیقی از تعداد مبتلایان آن در دست نیست، اما با توجه به گزارشهای موجود در كشورهای مصرفی به خصوص آمریكا، 0.5 درصد از كل جمعیت به این بیماری دچار هستند. اما شكی نیست كه تعداد واقعی این افراد بسیار بیشتر باشد.
• عادت به احتكار و انبار كردن معمولا از دوران كودكی یا اوایل نوجوانی آغاز میشود، اما این مشكل تا زمانی كه شخص به سنین بزرگسالی میرسد، چندان حاد به نظر نمیرسد.
• وسواس احتكار میتواند در خانواده تداوم یابد.
• بسیاری از افراد مبتلا به وسواس احتكار متوجه وخامت مشكل خود نیستند و معمولا یك یا چند تن از اعضای خانواده به دلیل وجود اشیاء متعدد و درهم ریخته احساس ناراحتی میكنند.
دلایل بروز وسواس احتكار كدامند:به نظر میرسد كه وسواس احتكار در نتیجه وجود مشكل در یك یا چند مورد از موارد زیر است:
پردازش اطلاعات: افراد دچار وسواس احتكار معمولا مشكلاتی از این قبیل دارند:
- ناتوانی در طبقه بندی مایملك خود - برای مثال آنها نمیتوانند تصمیم بگیرند چه چیز با ارزش و چه چیز دورانداختنی است.
- ناتوانی در تصمیم گیری درباره اینكه با این مایملك چه كند.
- مشكل در یادآوری محل قرار دادن هر شیء (به همین دلیل این افراد از ترس فراموش كردن محل اشیاء، همه آنها را در مقابل دید قرار میدهند.) اعتقادات خاص درباره مایملك. افراد مبتلا به وسواس احتكار معمولا:
- دارای حس شدید وابستگی به دارایی خود هستند و برای مثال اشیاء خاصی را بخشی از خود میدانند.
- احساس نیاز به كنترل دائمی مایملك خود داشته و به همین دلیل نمیخواهند كسی به وسایل و اشیاء آنها دست زده یا آنها را جابجا كند.
- نگرانی از فراموش كردن و به كاربردن داراییهایشان به عنوان ابزار یادآوری.
تصور "دورانداختن" آنها را دچار درهم ریختگی عصبی و احساسی میكند. افراد دچار وسواس احتكار معمولا:
- هنگام تصمیم گیری درباره دورانداختن اشیاء به شدت مضطرب و آشفته میشوند.
- هنگام دیدن چیزی كه میخواهند پریشان و شده، بهترین و خوشترین حالت آنها زمانی است كه آن شیء را بدست آورده باشند.
- احساس ناراحتی خود را با طفره رفتن از تصمیم گیری یا موكول كردن آن به زمانی دیگر، كنترل میكنند.
درمان وسواس احتكار
متاسفانه برای این وسواس، درمانی وجود ندارد، به این معنا كه هیچ روشی برای از بین بردن كامل و تضمین عدم بازگشت وسواس احتكار شناخته نشده است. با این وجود دكتر تولین درباره اینكه چگونه بعضی از درمانها میتوانند به كنترل موفق علایم این اختلال كمك كنند، توضیح میدهد.
دارو:تحقیق درباره استفاده از داروهای ضد افسردگی (كه میزان فعالیت سروتونین در مغز را افزایش میدهند) نشان میدهد كه بعضی افراد مبتلا به وسواس احتكار به خوبی نسبت به این داروها واكنش نشان میدهند. اما عده ای نیز نسبت به آنها عكس العمل مطلوب نشان نمیدهند. در كل به نظر نمیرسد این افراد به اندازه اشخاصی كه مبتلا به انواع دیگری از ناهنجاریهای وسواسی هستند ، نسبت به دارو واكنش مثبت نشان دهند.
درمانهای رفتار شناختی :
درمانهای رفتار شناختی نوعی مشاوره هستند كه فراتر از یك "گفتگو" هستند.در این شیوه درمان، درمانگر معمولا به خانه شخص بیمار رفته و به آنها میآموزند كه چگونه به درستی درباره مایملك خود فكر كرده و درباره آن تصمیم بگیرند. درباره این روش درمان تحقیق زیادی انجام نشده است و میزان تاثیر واقعی آن چندان مشخص نیست. اما با مشاهده نمونههای موجود در درمان وسواس احتكار میتوان چنین برداشت كرد كه این شیوه درمان بیش از دارو بر افراد مبتلا به وسواس احتكار تاثیر داشته است.
گردآوری:گروه سبک زندگی سیمرغ
www.seemorgh.com/lifestyle
منبع:iranianuk.com
مطالب پیشنهادی:
خلاقیتشناسی شغلی، نوآوری و کارآفرینی
نان و خرمای جادویی
چطور عادات خوب به عادات بد تبدیل میشوند!?
6 دلیل ترس از ایجاد تغییر در زندگی
8 راه ساده غلبه بر:كار امروز را به فردا افكندن