«محمدرضا سرشار» با اشاره به اهانت های «كازانتزاكیس» و «كسروی» به پیامبران، گفت كه اهانت «صادق هدایت» به حضرت علی (ع) و پیامبر (ص) هم در حد «سلمان رشدی» است.
نشست نقد و بررسی كتاب «آنك آن یتیم نظر كرده» نوشته «محمدرضا سرشار» صبح امروز با حضور نویسنده و برخی از كارشناسان در فرهنگسرای قرآن برگزار شد.
كامران شرف‌شاهی مجری این مراسم از سرشار پرسید: برخی در غرب زندگی پیامبران را در قالب رمان نوشتند و هیچ خط قرمزی را لحاظ نكردند؛ مثل رمان «مسیح باز مصلوب» نوشته «نیكوس كازانتزاكیس» كه این جریان تا كتاب «آیات شیطانی» ادامه یافت. امروز در برابر این همه چه می‌توان كرد؟
محمدرضا سرشار پاسخ داد: غرب از رنسانس به بعد دین را حذف كرد و رابطه انسان و خدا را به یك رابطه خصوصی تقلیل داد؛ مثل همین «كازانتزاكیس» كه خدا نبخشدش. دیگران بعد از او هم پیامبران را به استهزا گرفتند؛ مثلا حضرت مسیح را با كروات و شلوار جین در خیابان‌های امروز پاریس نشان دادند.
وی با اشاره به اهانت‌های صریح «كسروی» به مقدسات اظهار داشت: «صادق هدایت» هم این اهانت‌ها را می‌كند؛ با این تفاوت كه حرف‌هایش را در لفافه می‌زند. اهاناتی كه هدایت به حضرت علی (ع) و پیامبر اسلام (ص) و دیگر پیامبران می‌كند دست كمی از كسروی ندارد و در حد سلمان رشدی است.
قصه‌گوی سال‌های پیش ظهرهای جمعه رادیو درباره كتاب «آنك آن یتم نظركرده» بیان داشت: اگر در داستان امروز به عوامل درونی شخصیت پرداخته نشود، دیگر داستان نیست و پرداختن به عوامل درونی شخصیت خیلی سخت است.
سرشار ادامه داد: این جزو خوشبختی‌های اسلام است كه مورخان صدر اسلام تمام جزئیات پیامبر را ثبت كردند؛ حتی رنگ كفش پیامبر، طرز شانه كردن محاسن ایشان و جزئیات دیگر مشخص است. بیان چنین جزئیاتی در مورد حضرت علی هم وجود دارد، ولی كمتر از پیامبر و هرچه به آخرین امامان نزدیكتر می‌شویم، توصیف این جزئیات كمتر می‌شود.
وی درباره زاویه دید در نگارش این كتاب اذعان كرد: من آمدم یك زاویه دید خاص را بكار ببرم كه خودم اسم آن را زاویه دید تركیبی یا تلفیقی می‌گذارم؛ بدین صورت كه داستان از زبان افراد زیادی روایت می‌شود و هر جا كه روایت كم است، نویسنده به‌عنوان ملات روایت را در دست می‌گیرد تا روایت‌های دیگر را به هم وصل كند.
سرشار تاكید كرد: ما می‌توانیم آنجاها كه تاریخ سكوت كرده وارد شویم و من سعی كردم طوری از این روایت تلفیقی استفاده كنم كه خواننده متوجه جهش نشود. با این حال من خودم از تخیل زیاد استفاده كردم، ولی سعی كردم حریم‌ها را نشكنم.
این نویسنده درباره خط قرمزها در مورد شخصیت پردازی ائمه و پیامبران گفت: ما درباره همه تاریخ تقدس نداریم و این تقدس فقط درباره پیامبر وجود دارد. پس درباره دیگر شخصیت‌ها سعی كردم تخیل كنم.
محمدرضا سرشار با اشاره به برنامه رادیویی «قصه راه خورشید» عنوان كرد: چون به این چیزها افتخار می‌كنم خاطره‌ای از مقام معظم رهبری ذكر می‌كنم. ایشان می‌فرمودند: من كسی نیستم كه زندگی حضرت رسول(ص) را ندانم، ولی وقتی این برنامه را گوش می‌كردم احساس می‌كردم زندگی حضرت رسول(ص) را دارم می‌بینم.
وی اضافه كرد: كار هنری، كاری می‌كند كه آدم ببیند، ولی تاریخ فقط باعث می‌شود آدم بشنود و این دیدن نكته‌ای بود كه بسیاری درباره كتاب «آنك آن یتیم نظر كرده» اتفاق نظر داشتند.
سرشار با انتقاد از برخی مسئولان فرهنگی كه به اسم اسلام در رأس كارند اظهار داشت: برخی از این مسئولان فرهنگی خیال می‌كنند چادر برای خانم‌ها و ریش برای آقایان بد است. ما اگر ریشمان را سال‌ها قبل می‌تراشیدیم الان در بهترین كشورهای غربی جایگاه داشتیم ولی گناه ما این است كه داریم از دین دفاع می‌كنیم و من گاهی برای اینكه بخواهم خودم را بشناسانم باید خودستایی كنم تا آنها بفهمند من چه كسی هستم.
این نویسنده درباره فروش كتابش بیان داشت: «آنك آن یتم نظركرده» پس از سال‌ها انتشار و كسب جوایز متعدد و تأیید بالاترین مرجع كشور در كل حدود 12 تا 13 هزار تیراژ داشته است و پرسش این است كه نویسنده با چه انگیزه‌ای باید بنشیند و وقت بگذارد و بنویسد.
وی با بیان اینكه برای نگارش كتاب درباره «شعب» با «رسول جعفریان» مشورت كرده است، راجع به نثر كتاب گفت: خیلی‌ها گفتند نثر كتاب سخت است، اما نثر اولیه را كه كانون پرورش فكری چاپ كرد اگر ببینید خیلی سخت‌‌تر است و خیلی هم تأسف خوردم كه مجبور شدم آن را ساده كنم. ولی باید قبول كنیم كه قسمتی از فضا‌سازی و آوردن آن حالت باستانی به‌خاطر نثر كتاب است.
وی با ذكر خاطره دیگری از مقام معظم رهبری درباره برنامه رادیویی «قصه راه خورشید» گفت: ایشان می‌فرمودند من آدم سخت‌گیری هستم ولی هر چه به این برنامه گوش دادم نتوانستم كه اشكالی از آن بگیرم.
سرشار با انتقاد از وضعیت توزیع كتاب توسط انتشاراتی‌ها اظهار داشت: ناشران هنوز بعد از سی سال پخش و توزیع را یاد نگرفته‌اند؛ نه تلاشی برای تبلیغات و نه تلاشی برای توزیع می‌كنند و حتی مبادله كتاب بین ناشران ما وجود ندارد.
وی خاطرنشان كرد: توزیع كتاب ما نویسندگان مذهبی خیلی بد است و به‌جز انتشارات سوره مهر كه در این چند سال خود را بالا كشید ناشران دیگر در این زمینه كم كار هستند و كتاب‌های ما حتی در میدان انقلاب هم به‌سختی پیدا می‌شود.
محمد علی گودینی نویسنده و منتقد ادبیات دفاع مقدس نیز درباره كتاب «آنك آن یتیم نظركرده» گفت: ما راجع به پیامبر داستان‌هایی شنیده و خوانده بودیم، ولی این كتاب مثل فیلم از مقابل چشمانم عبور كرد و فضاسازی‌های آن به‌خصوص از شهر مكه در ذهنم مانده است.
وی دو گروه مخاطب را برای این كتاب برشمرد و تصریح كرد: گروه اول مخاطبان حرفه‌ای هستند كه برداشتی از این كتاب دارند و گروه دوم مخاطبان اهل قرآن و احادیث هستند كه برداشت دیگری دارند. گروه دوم وقتی رمان را می‌خوانند آن را می‌بینند ولی برای گروه اول اینطور نیست.
در این جلسه قرار بود محسن هجری، غلامرضا امامی، شیخ نوری، سید محمد سادات اخوی، احسان عباسلو و مهدی كاموس نیز حضور داشته باشند كه فقط كاموس درمیان حاضران در سالن دیده می‌شد.
این جلسه با پرسش و پاسخ پایان یافت.
كامران شرف‌شاهی مجری این مراسم از سرشار پرسید: برخی در غرب زندگی پیامبران را در قالب رمان نوشتند و هیچ خط قرمزی را لحاظ نكردند؛ مثل رمان «مسیح باز مصلوب» نوشته «نیكوس كازانتزاكیس» كه این جریان تا كتاب «آیات شیطانی» ادامه یافت. امروز در برابر این همه چه می‌توان كرد؟
محمدرضا سرشار پاسخ داد: غرب از رنسانس به بعد دین را حذف كرد و رابطه انسان و خدا را به یك رابطه خصوصی تقلیل داد؛ مثل همین «كازانتزاكیس» كه خدا نبخشدش. دیگران بعد از او هم پیامبران را به استهزا گرفتند؛ مثلا حضرت مسیح را با كروات و شلوار جین در خیابان‌های امروز پاریس نشان دادند.
وی با اشاره به اهانت‌های صریح «كسروی» به مقدسات اظهار داشت: «صادق هدایت» هم این اهانت‌ها را می‌كند؛ با این تفاوت كه حرف‌هایش را در لفافه می‌زند. اهاناتی كه هدایت به حضرت علی (ع) و پیامبر اسلام (ص) و دیگر پیامبران می‌كند دست كمی از كسروی ندارد و در حد سلمان رشدی است.
قصه‌گوی سال‌های پیش ظهرهای جمعه رادیو درباره كتاب «آنك آن یتم نظركرده» بیان داشت: اگر در داستان امروز به عوامل درونی شخصیت پرداخته نشود، دیگر داستان نیست و پرداختن به عوامل درونی شخصیت خیلی سخت است.
سرشار ادامه داد: این جزو خوشبختی‌های اسلام است كه مورخان صدر اسلام تمام جزئیات پیامبر را ثبت كردند؛ حتی رنگ كفش پیامبر، طرز شانه كردن محاسن ایشان و جزئیات دیگر مشخص است. بیان چنین جزئیاتی در مورد حضرت علی هم وجود دارد، ولی كمتر از پیامبر و هرچه به آخرین امامان نزدیكتر می‌شویم، توصیف این جزئیات كمتر می‌شود.
وی درباره زاویه دید در نگارش این كتاب اذعان كرد: من آمدم یك زاویه دید خاص را بكار ببرم كه خودم اسم آن را زاویه دید تركیبی یا تلفیقی می‌گذارم؛ بدین صورت كه داستان از زبان افراد زیادی روایت می‌شود و هر جا كه روایت كم است، نویسنده به‌عنوان ملات روایت را در دست می‌گیرد تا روایت‌های دیگر را به هم وصل كند.
سرشار تاكید كرد: ما می‌توانیم آنجاها كه تاریخ سكوت كرده وارد شویم و من سعی كردم طوری از این روایت تلفیقی استفاده كنم كه خواننده متوجه جهش نشود. با این حال من خودم از تخیل زیاد استفاده كردم، ولی سعی كردم حریم‌ها را نشكنم.
این نویسنده درباره خط قرمزها در مورد شخصیت پردازی ائمه و پیامبران گفت: ما درباره همه تاریخ تقدس نداریم و این تقدس فقط درباره پیامبر وجود دارد. پس درباره دیگر شخصیت‌ها سعی كردم تخیل كنم.
محمدرضا سرشار با اشاره به برنامه رادیویی «قصه راه خورشید» عنوان كرد: چون به این چیزها افتخار می‌كنم خاطره‌ای از مقام معظم رهبری ذكر می‌كنم. ایشان می‌فرمودند: من كسی نیستم كه زندگی حضرت رسول(ص) را ندانم، ولی وقتی این برنامه را گوش می‌كردم احساس می‌كردم زندگی حضرت رسول(ص) را دارم می‌بینم.
وی اضافه كرد: كار هنری، كاری می‌كند كه آدم ببیند، ولی تاریخ فقط باعث می‌شود آدم بشنود و این دیدن نكته‌ای بود كه بسیاری درباره كتاب «آنك آن یتیم نظر كرده» اتفاق نظر داشتند.
سرشار با انتقاد از برخی مسئولان فرهنگی كه به اسم اسلام در رأس كارند اظهار داشت: برخی از این مسئولان فرهنگی خیال می‌كنند چادر برای خانم‌ها و ریش برای آقایان بد است. ما اگر ریشمان را سال‌ها قبل می‌تراشیدیم الان در بهترین كشورهای غربی جایگاه داشتیم ولی گناه ما این است كه داریم از دین دفاع می‌كنیم و من گاهی برای اینكه بخواهم خودم را بشناسانم باید خودستایی كنم تا آنها بفهمند من چه كسی هستم.
این نویسنده درباره فروش كتابش بیان داشت: «آنك آن یتم نظركرده» پس از سال‌ها انتشار و كسب جوایز متعدد و تأیید بالاترین مرجع كشور در كل حدود 12 تا 13 هزار تیراژ داشته است و پرسش این است كه نویسنده با چه انگیزه‌ای باید بنشیند و وقت بگذارد و بنویسد.
وی با بیان اینكه برای نگارش كتاب درباره «شعب» با «رسول جعفریان» مشورت كرده است، راجع به نثر كتاب گفت: خیلی‌ها گفتند نثر كتاب سخت است، اما نثر اولیه را كه كانون پرورش فكری چاپ كرد اگر ببینید خیلی سخت‌‌تر است و خیلی هم تأسف خوردم كه مجبور شدم آن را ساده كنم. ولی باید قبول كنیم كه قسمتی از فضا‌سازی و آوردن آن حالت باستانی به‌خاطر نثر كتاب است.
وی با ذكر خاطره دیگری از مقام معظم رهبری درباره برنامه رادیویی «قصه راه خورشید» گفت: ایشان می‌فرمودند من آدم سخت‌گیری هستم ولی هر چه به این برنامه گوش دادم نتوانستم كه اشكالی از آن بگیرم.
سرشار با انتقاد از وضعیت توزیع كتاب توسط انتشاراتی‌ها اظهار داشت: ناشران هنوز بعد از سی سال پخش و توزیع را یاد نگرفته‌اند؛ نه تلاشی برای تبلیغات و نه تلاشی برای توزیع می‌كنند و حتی مبادله كتاب بین ناشران ما وجود ندارد.
وی خاطرنشان كرد: توزیع كتاب ما نویسندگان مذهبی خیلی بد است و به‌جز انتشارات سوره مهر كه در این چند سال خود را بالا كشید ناشران دیگر در این زمینه كم كار هستند و كتاب‌های ما حتی در میدان انقلاب هم به‌سختی پیدا می‌شود.
محمد علی گودینی نویسنده و منتقد ادبیات دفاع مقدس نیز درباره كتاب «آنك آن یتیم نظركرده» گفت: ما راجع به پیامبر داستان‌هایی شنیده و خوانده بودیم، ولی این كتاب مثل فیلم از مقابل چشمانم عبور كرد و فضاسازی‌های آن به‌خصوص از شهر مكه در ذهنم مانده است.
وی دو گروه مخاطب را برای این كتاب برشمرد و تصریح كرد: گروه اول مخاطبان حرفه‌ای هستند كه برداشتی از این كتاب دارند و گروه دوم مخاطبان اهل قرآن و احادیث هستند كه برداشت دیگری دارند. گروه دوم وقتی رمان را می‌خوانند آن را می‌بینند ولی برای گروه اول اینطور نیست.
در این جلسه قرار بود محسن هجری، غلامرضا امامی، شیخ نوری، سید محمد سادات اخوی، احسان عباسلو و مهدی كاموس نیز حضور داشته باشند كه فقط كاموس درمیان حاضران در سالن دیده می‌شد.
این جلسه با پرسش و پاسخ پایان یافت.
گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: خبرگزاری فارس
