نكته كمیاب «ورود آقایان ممنوع» چیست؟!

 

آن چیزی كه درباره كمدی تازه اكران شده و مورد استقبال قرار گرفته این روزهای سینمای ایران، یعنی ورود آقایان ممنوع، جذب‌ام می‌كند؛ جدا از نقاط قوت و ضعف‌اش كه پیش از این درباره‌اش نوشته شده؛ یك نكته جذاب در كارنامه حرفه‌ای نویسنده و كارگردان‌اش است. این نكته كه در سال‌های گذشته، عشق به سرگرمی‌ و سرگرمی‌سازی در سینمای خودمان كم دیده‌ام. این كیفیت چندان قابل تشریحی نیست و امیدوارم امروز بتوانم یك جوری به‌اش اشاره كنم. اغلب آثاری كه برای جذب تماشاگر و فروش گیشه در سالن‌های سینمای ایران ساخته می‌شوند (تازه فیلم‌های بودجه‌ای و جشنواره‌ای را گذاشته‌ام كنار)؛ باز انگار سازندگان‌شان دغدغه‌های دیگری به جز لذت از سرگرم ساختن تماشاگران‌شان دارند. شما می‌توانی تمنای سرگرم كردن مخاطب‌ات داشته باشی و البته به پول هم فكر كنی. اما وقتی فقط هدف درآمد گیشه یا تیراژ بالای محصولات ویدیوئی می‌شود، همه چیز به هم می‌ریزد. در تاریخ سینمای جهان (و در مواردی اندك، سینمای ایران) نویسندگان و تهیه كنندگان و بازیگران بزرگی بوده‌اند كه پیش از هر هدف دیگری، از سیاسی و اجتماعی و اخلاقی و مالی گرفته تا دغدغه‌های صنفی، دل‌شان خواسته تا خندیدن و گریستن تماشاگران‌شان را ببینند. كه آن‌ها را پای پرده نقره‌ای سینما و صفحه جادویی تلویزیون بنشانند و هوش و حواس‌شان را بگیرند. این عشق را می‌شود حتی از شكل تبلیغات یك فیلم، یا خط انتخاب شده برای نوشتن نام فیلم حس كرد. چخوف می‌گوید برای سرگرم ساختن انسان‌ها باید دوست‌شان داشت و این سرگرمی‌سازهای بزرگ، مخاطب‌شان را دوست داشتند و البته از قبل سرگرم كردن مردم، به پول و جایگاه اجتماعی هم رسیدند، اما این روندی است كه نمی‌تواند جایش عوض شود. از بلیك ادواردز تا جان استرجس، از استیون اسپیلبرگ تا جاد آپاتو، این حس و عشق به سرگرم كردن مردم را می‌شود در آثار بزرگان تاریخ نمایش دید. یعنی همان چه كه –تكرار می‌كنم- نه فقط در محصولات بودجه‌ای و جشنواره‌ای، كه در میان محصولات سینمای ایران كه برای درآمد گیشه (كه در ذات خود؛ هیچ بد نیست) ساخته می‌شوند هم، نمی‌شود نمونه‌اش را یافت. به همین خاطر هم هست كه موفق نمی‌شوند. پیمان قاسم‌خانی از معدود هنرمندانی است كه این عشق به سرگرم ساختن را از اساتید این رشته آموخته و با تماشای این آثار تجربه كرده و در دل‌ نگاه داشته. اول این توانایی اولیه عشق به زندگی و سرگرم شدن را داشته، كه حالا می‌تواند خوب سرگرم كند و رامبد جوان هم به پشتوانه دو فیلم سینمایی اخیرش، این حس و نگاه را موقع كارگردانی ورود آقایان ممنوع، كدر نكرده است. شما وقتی از این نقطه متعالی عشق به سرگرم كردن مخاطبت شروع می‌كنی، آن وقت می‌توانی به جاهای دیگری هم برسی. همان گونه كه آقایان قاسم‌خانی و جوان؛ در ورود آقایان ممنوع به آن رسیده‌اند و تایپ‌های جذابی خلق كرده‌اند كه نه فقط به لحاظ اجتماعی، كه با توجه به سرنمون‌های روانكاوانه هم قابل بحثند اما حسی كه از ورود آقایان ممنوع گرفتم، یعنی تلاش مستقیم و بی‌خدشه و خجالت برای سرگرم كردن تماشاگر، چیزی است كه زیاد دور و بر خودم نمی‌بینم. آن‌ها من تماشاگر را دوست دارند، با همه نقاط قوت و ضعف كارشان، خواسته‌اند سرگرمم كنند و گریه و خنده‌ام را ببینند؛ پس من هم دوستشان دارم.