امروزه ورود به دنیای دیجیتال دغدغه بیشتر اهالی كتاب (اعم از ناشر ، نویسنده یا خواننده) است و همه البته امیدوارند گرفتاریهایی كه موسیقی با دیجیتالی شدن دچار آن شد ، گریبان كتاب را نگیرد. امروزه كتاب دیجیتال كاملا به وجود نیامده است؛ اما توسعه آن گریزناپذیر به نظر میرسد.
تحقیق اخیری كه به درخواست وزیر فرهنگ و ارتباطات [فرانسه] در باب كتاب دیجیتال به انجام رسید، به پرسشهایی میپرداخت كه مساله ورود كتاب به دنیای دیجیتال در اذهان ایجاد كرده بود.
نتیجهای كه از این پژوهش حاصل شد، به این قرار بود: دنیای نشر هنوز به سپهر دیجیتال پای نگذاشته است، درست به خلاف صنایع فرهنگی دیگر (بویژه موسیقی). این تاخیر البته ممكن است فوایدی هم در برداشته باشد؛ هر چند موانع متعددی بر سر راه محقق شدن آن قرار گرفته است.
نخستین فایده شاید آن باشد كه نسل كتاب چاپی منقرض نخواهد شد. دیگر آن كه كتاب جدید دیجیتال (اعم از علمی، فنی یا ادبی) بتواند هویتی خاص خود داشته باشد، طوری كه با دیگر تولیدات آنلاین (برخط) اشتباه نشود.
ارتقای جذابیتهای كالای عرضه شده، دفاع از حقوق فكری كه باید مهمترین مساله باشد، اندیشیدن ساز و كاری كه صاحبان حقوق براساس آن قادر باشند در تعیین قیمت محصول نقش اصلی را داشته باشند و سیاستگذاری فعال برای نهادهای ارتباطی ذیربط مواردی بود كه در گزارش توصیه شده بود.
بسیاری از افراد ناشناس همچنان بر سر راه كتابهای دیجیتال سنگاندازی میكنند. دشواریهای فراوانی بر سر راه این نوع كتابها وجود دارد. معاهدههای غیرمادی كردن كتاب، ابزارهای تكنولوژیك (هنوز هیچ نرمافزار مطالعه دیجیتال كه مورد پشتیبانی شركتهای بزرگ باشد طراحی نشده است)، الگوهای اقتصادی، هماهنگی و انسجام میان فعالان این عرصه (كاربران، صاحبان حقوق اهالی فناوری ) برخی از موانع پیش روست.
نكته دیگری كه باید به آن توجه كنیم مساله مورد استفاده است، یعنی این كه دیجیتالی شدن كتاب چه استفادهای دارد. گاه رفتن به سوی دیجیتالی شدن طبیعی است، مثل فرهنگ لغتها یا دانشنامهها، اما مواردی نیز هست كه مشكوك به نظر میرسد و افراد را دچار تردید میكند. به عنوان مثال، درخصوص آثار منتشر شده در حوزه ادبیات، مقالات یا كتابهای هنری، رفتن به سوی دیجیتالیشدن ضرورتا مناسب به نظر نمیرسد.
موفقیت برخی اقدامات از جمله كاری كه كتابخانه ملی فرانسه با همراهی گالیكا انجام داد و هیچ منافاتی با مطالعه سنتی بر روی كاغذ نداشت، باید از دلهرهها بكاهد؛ دلهرههایی كه طرحهای حریصانه گوگل پرینت در حوزه كتابخانههای دیجیتال به دلها افكنده بود. گزارشی كه از آن سخن گفتیم، شایسته توجه جدی است؛ هر چند بر روی كاغذ نوشته شده بود!
و در پایان برای اطلاع خوانندگان باید بگوییم در ژاپن بازار كتاب دیجیتال بیش از همه جای دنیا توسعهیافته است. كتابهای دیجیتال در این كشور ۳ درصد بازار نشر را در اختیار دارند و طی ۱۰ سال آینده این مقدار به ۱۰ درصد خواهد رسید. نكته جالب توجه آن است كه نیمی از ۱۰ كتاب پرفروش كاغذی این كشور در سال ۲۰۰۷ ابتدا به صورت پاورقی دیجیتال برای تلفنهای همراه منتشر شده بود.
تحقیق اخیری كه به درخواست وزیر فرهنگ و ارتباطات [فرانسه] در باب كتاب دیجیتال به انجام رسید، به پرسشهایی میپرداخت كه مساله ورود كتاب به دنیای دیجیتال در اذهان ایجاد كرده بود.
نتیجهای كه از این پژوهش حاصل شد، به این قرار بود: دنیای نشر هنوز به سپهر دیجیتال پای نگذاشته است، درست به خلاف صنایع فرهنگی دیگر (بویژه موسیقی). این تاخیر البته ممكن است فوایدی هم در برداشته باشد؛ هر چند موانع متعددی بر سر راه محقق شدن آن قرار گرفته است.
نخستین فایده شاید آن باشد كه نسل كتاب چاپی منقرض نخواهد شد. دیگر آن كه كتاب جدید دیجیتال (اعم از علمی، فنی یا ادبی) بتواند هویتی خاص خود داشته باشد، طوری كه با دیگر تولیدات آنلاین (برخط) اشتباه نشود.
ارتقای جذابیتهای كالای عرضه شده، دفاع از حقوق فكری كه باید مهمترین مساله باشد، اندیشیدن ساز و كاری كه صاحبان حقوق براساس آن قادر باشند در تعیین قیمت محصول نقش اصلی را داشته باشند و سیاستگذاری فعال برای نهادهای ارتباطی ذیربط مواردی بود كه در گزارش توصیه شده بود.
بسیاری از افراد ناشناس همچنان بر سر راه كتابهای دیجیتال سنگاندازی میكنند. دشواریهای فراوانی بر سر راه این نوع كتابها وجود دارد. معاهدههای غیرمادی كردن كتاب، ابزارهای تكنولوژیك (هنوز هیچ نرمافزار مطالعه دیجیتال كه مورد پشتیبانی شركتهای بزرگ باشد طراحی نشده است)، الگوهای اقتصادی، هماهنگی و انسجام میان فعالان این عرصه (كاربران، صاحبان حقوق اهالی فناوری ) برخی از موانع پیش روست.
نكته دیگری كه باید به آن توجه كنیم مساله مورد استفاده است، یعنی این كه دیجیتالی شدن كتاب چه استفادهای دارد. گاه رفتن به سوی دیجیتالی شدن طبیعی است، مثل فرهنگ لغتها یا دانشنامهها، اما مواردی نیز هست كه مشكوك به نظر میرسد و افراد را دچار تردید میكند. به عنوان مثال، درخصوص آثار منتشر شده در حوزه ادبیات، مقالات یا كتابهای هنری، رفتن به سوی دیجیتالیشدن ضرورتا مناسب به نظر نمیرسد.
موفقیت برخی اقدامات از جمله كاری كه كتابخانه ملی فرانسه با همراهی گالیكا انجام داد و هیچ منافاتی با مطالعه سنتی بر روی كاغذ نداشت، باید از دلهرهها بكاهد؛ دلهرههایی كه طرحهای حریصانه گوگل پرینت در حوزه كتابخانههای دیجیتال به دلها افكنده بود. گزارشی كه از آن سخن گفتیم، شایسته توجه جدی است؛ هر چند بر روی كاغذ نوشته شده بود!
و در پایان برای اطلاع خوانندگان باید بگوییم در ژاپن بازار كتاب دیجیتال بیش از همه جای دنیا توسعهیافته است. كتابهای دیجیتال در این كشور ۳ درصد بازار نشر را در اختیار دارند و طی ۱۰ سال آینده این مقدار به ۱۰ درصد خواهد رسید. نكته جالب توجه آن است كه نیمی از ۱۰ كتاب پرفروش كاغذی این كشور در سال ۲۰۰۷ ابتدا به صورت پاورقی دیجیتال برای تلفنهای همراه منتشر شده بود.
گردآورى: گروه فرهنگ و هنر سيمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: www.aftab.ir
