هر چقدر هم که از او خوانده باشیم و دیده باشیم که اتفاقا در زندگی او، هیچ اتفاق عجیب و غریب، خواه معجزه‌آسا یا ویران‌کننده و متاثرکننده، نیفتاده باشد، نظیر آنچه در واقعیت زندگی نوابغ و هنرمندان...
 
 
 
   
 
   واقعیت این است كه درباره «پیکاسو» کم نخوانده‌ایم. همچنین کتاب‌های زیادی خوانده‌ایم درباره این نقاش بزرگ اسپانیا و جهان که از زبان دیگران و درباره او روایت می‌شد. با این همه، هنوز خواندن از این نابغه هنر نقاشی خواندنی‌ است و دانستن درباره او و روحیاتش، میلی همیشگی‌ است.
هر چقدر هم که از او خوانده باشیم و دیده باشیم که اتفاقا در زندگی او، هیچ اتفاق عجیب و غریب، خواه معجزه‌آسا یا ویران‌کننده و متاثرکننده، نیفتاده باشد، نظیر آنچه در واقعیت زندگی نوابغ و هنرمندان بزرگ روی می‌دهد و هنر آنها را هم تحت‌تاثیر ترکش‌های همان رویداد –گاه فاجعه- شکل می‌دهد. زندگی «پیکاسو» در بوم و رنگ و نقش‌ها، میان ذوق و بدعتی نبوغ‌‌آسا، در کارگاهش، - ظاهرا به آرامی- جریان داشته. اگر - استثنائا در اینجا- مهاجرت او را به فرانسه نادیده بگیریم و از دلایل این مهاجرت از وطن مادری؛ اسپانیا به پاریس، در سال ۱۹۰۰ بگذریم. پس با این حساب، برای دانستن او و روحیاتش، سر در آوردن از نبوغ و اعجاز این هنرمند کوچک اندام، با بدنی نیرومند و پوستی تیره، موهایی صاف و نه خیلی نرم و تقریبا سیاه، نیازمند نگاهی درونی‌تر و مکاشفه‌گر‌تر و تحلیلگرانه‌تر هستیم و تاویلی عمیق و روشنفکرانه، تا او و دنیای درون او را بهتر بشناسیم و دریافت کنیم. پس چه کسی، بهتر از «گرترود اشتاین» که برای ما از «پیکاسو» بگوید و خاطرات همزیستی‌ها و همنشینی‌های‌شان را شرح دهد و از آن سو، از نگاه ژرف خود از منویات درونی و روحیات «پیکاسو» پرده‌ بردارد. اما این «گرترود اشتاین» که خاطرات او درباره «پیکاسو» به همین نام؛ «پیکاسو»، کتابی شده و این روزها هم به ترجمه «فروزان گنجی‌زاده» روی پیشخوان کتاب‌ فروشی‌هاست، چه کسی‌ است... آنطور که در مقدمه همین کتاب آمده، برای بیش از یک نسل، خانه «گرترود اشتاین»، واقع در خیابان ۲۷ فلوروس، مرکز گردهمایی برجسته‌ترین هنرمندان و نویسندگانی به شمار می‌رفته که یکی از آنها، «پابلو پیکاسو» بوده است.
آشنایی نزدیک او و «پیکاسو» - بعدا «پیکاسو»، پرتره‌ای هم «گرترود اشتاین» می‌کشد، در دوره دلقک یا دوره صورتی نقاشی‌اش- فرصتی استثنایی به «اشتاین» می‌دهد، برای آنکه در شرح خاطراتی صریح و بی‌پرده و باورپذیر، برای ما از «پیکاسو» بگوید و دوره‌های مختلف نقاشی‌اش. و دوره به دوره شرح بدهد که در آن، دنیای این نقاش کوبیست، تحت تاثیر چه عواملی دگرگون و خلق شده است. خواندن این خاطرات، که داستان‌سرایانه اما واقعی به نظر می‌رسد، تجربه خوبی ا‌ست از آنجا که، کتاب کم‌قطری پیش‌رو داریم و در آن از ابتدا تا انتها مردی بزرگ را می‌خوانیم؛ کسی که به برافروخته شدن نیاز داشت برای آنکه تهی شود و مدام خود را از هر دوران نقاشی‌اش، تهی می‌کرد تا به مرحله بعدتری برسد. «گرترود اشتاین» در این کتاب، برای ما توضیح می‌دهد که حتی رنگ‌هایی که «پیکاسو» در نقاشی‌اش، در هر دوره خاص به کار می‌گرفته، به چه دلیل و انگیزه‌ای بوده و تحت چه عواملی در جهان زیبایی‌شناسی آثارش شکل می‌گرفته است.
همچنین تاکید عجیبی شده است بر ملیت اسپانیایی این نقاش. آنطور که «اشتاین» توضیح می‌دهد؛ «پیکاسو» در هر سفر خود به سرزمین مادری‌اش، تغییر می‌کرده و آن نگاه و نگرش جدید را روی بوم‌های نقاشی‌اش اجرا می‌کرده است. آنطور که «اشتاین» در کتاب «پیکاسو» برای ما روایت می‌کند، در برگیرنده این نکته است که حتی شکل خانه‌های اسپانیایی و معماری خانه‌ها –که بر عکس و در تضاد با خطوط طبیعت است- در ساختن و طرح دادن به نقش و نگارهای کوبیستی «پیکاسو» نقش داشته است. کتاب، از ابتدای زندگی این نقاش شروع می‌کند و تنها به ذکر جزئیات مورد علاقه‌اش بسنده می‌کند. به همین دلیل، بی‌آنکه با بیوگرافی صرف این نقاش خودمان را تنها ببینیم، با اثری روبه‌رو هستیم که نگاه منطقی و تحلیلگر و کمابیش روان‌شناسانه‌ای به آثار «پیکاسو» دارد. این کتاب ما را تا دوران نسبتا کوتاه رخوت و خستگی نقاش و روی آوردنش به شعر هدایت می‌کند و تصویری خلاصه اما فهمیدنی و بی‌عیب و نقصی برای‌مان به نمایش می‌گذارد.
عنوان مطلب جمله‌ای از پیکاسو، به نقل از «گرترود اشتاین» است.

 
 
 
گردآورى: گروه فرهنگ و هنر سيمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: www.aftab.ir