نقد «بزنگاه» بدون حضور سازندگان
امیرقادری: كنترل بیش از حد رسانه آن را از كاركرد خود منحرف میكند
در ادامهی نشست نقد و بررسی مجموعهی «بزنگاه»، مجید امامی گفت: در صداوسیما نیز گرایش آسیب شناسی ماركسیستی رسوخ كرده است، چرا كه تلاش میشود با زشتتر به تصویر كشیدن آسیبهایی مانند اعتیاد به این معضلات بپردازند. ولی اگر به نگاه بومی خود رجوع كنیم متوجه میشویم كه در بیانات حضرت امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری تلاش شده است كه نیمهی پر لیوان برجسته شود، البته این مقامات از عمق و شدت آسیبها خبر دارند.
امامی افزود: آسیبها در محافل و اتاق فكرها باید مطرح شوند و در رسانه با زبان خاصی برای جامعه مطرح شوند. این زبانی نیست كه بتوان دو روز قبل از پخش آن را نوشت. در كشورهایی مانند انگلیس نیز مهم ترین سریالهای طنز به صورت هفتگی پخش میشوند و با توجه به بازخورد مخاطب و اتفاقات روز، خود را اصلاح میكنند، البته پخش آن از تولید جلوتر است.
امامی ادامه داد: این توجیه برای سریال «بزنگاه» هم مطرح میشود كه آنان قصد آسیب شناسی دارند. اما باید به این نكته نیز توجه كنیم كه ما به عنوان مثال زبالههای خود را در چند پلاستیك قرار میدهیم و آن را در ساعت خاصی بیرون از منزل میگذاریم تا شهر را آلوده نكنند. اما برای بیان آسیبهای اجتماعی در سریالهایی مانند بزنگاه حساسیت زیادی صورت نمیگیرد و به تاثیر آن روی مخاطبان توجه چندانی نمیشود.
وی با بیان این كه در سریالهای تلویزیون باید به چند نكته توجه كرد، گفت: در این مجموعهها سعی در نبود و یا نابود كردن خانواده میشود. این در حالی است كه در كشور ما بیش از هر چیز خانوادهسالاری وجود دارد در بزنگاه چند خانواده به تصویر كشیده شده است كه هر كدام با نقصانی روبرو هستند ، در خانوادههای صابر و نادر، زن وجود ندارد در خانوادهی بهجت نیز بچهیی دیده نمیشود.
این كارشناس فرهنگ و ارتباطات اضافه كرد: هر دورهیی طرح یك مسالهیی در تلویزیون مد میشود، اكنون دور تخریب مردان است. در سریالهای «روز حسرت» و «مثل هیچ كس» این مورد دیده میشود. این در حالی است كه تخریب كردن نقش پدری و دامادی تاثیرات اجتماعی بر جای میگذارد. زمانی «تو گفتن» به برادر زشت بود ولی در سریال «بزنگاه»، برادر از طبقهی دوم به پایین پرتاب میشود.
وی چگونگی پرداخت تلویزیون به موضوعات فولكلور (آیین های سنتی ) را موضوع دوم ذكر كرد و اظهار كرد: یكی از این آیینها عزاداری است. تعارف نیز یكی دیگر از رسمها است. اگر در این آیینها افراط و تفریط شده است باید آن را اصلاح كنیم نه آن كه بد به آنها بپردازیم.
امامی با بیان این كه امسال هم سریالهای ماه رمضان از یك به دو مجموعه افزایش یافته است افزود: در هفت سال اخیر سعی میشود كه «آسیبها» با زبان طنز بیان شود، مگر طنز موضوع دیگری ندارد؟
این كارشناس و منتقد، تقلیل كیفیت هنری سریالهای ماه رمضان را محور مهم دیگری ذكر كرد و گفت: در سال جاری سریالهای ماه رمضان به ویژه «بزنگاه» از نظر كیفی در سطح پایینتری به ویژه از بعد كارگردانی قرار گرفته است.
وی در بخش دیگری از صحبتهای خود اظهار كرد: تا زمانی كه نظام برنامهریزی در تلویزیون حاكم نشود و صاحب اول و آخر آنتن، تهیه كننده باشد، شاهد تولید چنین آثاری هستیم.
در ادامهی این نشست امیر قادری گفت: حاكم بودن دیدگاهی كه طبق آن برخی از مسائل نباید بیان شود، یا اگر بیان میشود، نباید روی آنتن رود، باعث میشود كه فاصلهی رسانه با جامعه افزایش یابد. چرا كه مخاطب در این شرایط كمتر ارتباطات خود در جامعه را در رسانه میبینند. در برخی ملل دیگر به هنرمندان اجازه میدهند كه جلوتر از طبقهی متوسط عمل كنند و حتی برخی شكافهای پیش رو را نشان دهند.
وی با اشاره به زمان پخش سریال «بزنگاه» اظهار كرد: ما طبقهبندی سنی در پخش سریالهای خود نداریم، این در حالی است كه برخی از قسمتهای «بزنگاه» كه مربوط به استعمال مواد مخدر است اگر قرار بود در سینماهای كشورهایی چون آمریكا به نمایش درآید برای سنین زیر 17 سال همراه با خانواده مجاز بود.
در ادامهی این نشست دكتر قیدرلو با بیان این كه من از موضع شورای نظارت بر صدا و سیما صحبت نمیكنم گفت: اصرار عطاران در بازی در نقشهای دزد و معتاد، «شرطی سازی» را موجب میشود.
قادری در ادامه اظهار كرد: كنترل بیش از حد رسانه آن را از كاركرد خود منحرف میكند و باعث ایجاد شدن مشكلات بیشتری میشود كه همان قطع ارتباط مخاطبان با آن است. امكان دارد برخی مسائل باعث به وجود آمدن ریا كاری در حوزه طنز میشود، یعنی بین آن چه كه هستیم و آن چه كه به تصویر میكشیم فاصله ایجاد شود. درغرب هم كه مساله خشونت برایشان مهم است نیز اغلب جامعهشناسان به این نتیجه رسیدند كه فیلمهای خشن تاثیری روی بالا رفتن خشونت نداشته است.
وی ابراز عقیده كرد: پس از دیدن همهی دعواها ، دغلكاریها در سریال «بزنگاه» فكر میكنم مردم مملكتم را بیشتر دوست دارم، اما ای كاش این عیبها را نداشتند.
در بخش دیگری از این نشست مجید امامی اظهار كرد: مساله رسانهی ما دربارهی فلسفهی طنز است و نه طنز؛ از زمان قبل از سقراط نیز در این زمینه بحث شده است اما همهی آنها حرف مشتركی دارند كه بر مبنای آن در طنز چیزی تخریب و چیز دیگری عزیز میشود. یكی از معضلات، «اعتیاد» است كه در برنامههای مختلف رسانه باید تحلیل و با بیانی جذاب مشكلات آن به مخاطب ارائه شود. اما آیا در «بزنگاه»، اعتیاد و پشتهم اندازی تخریب میشود؟
وی در بخش دیگری از صحبتهای خود گفت: در چندین سال قبل افراد روستایی در برنامهها برای خنداندن مخاطب مورد استفاده قرار میگرفتند، ولی اكنون همین روستانشینان به زاغه نشینان تبدیل شده اند و همین افراد دستمایهی خندهی مخاطبان اكنون قرار میگیرد. در صورتی كه حجم زیادی از آسیبها مربوط به طبقهی بالای جامعه است.
قیدرلو نیز در این زمینه اظهار كرد: در تمام سریالهای رضا عطاران به جز «ترش و شیرین» كه به تقابل اقشار بالا و پایین جامعه میپردازد، موضوع خنده طبقات پایین است. در سال جاری نیز بهترین زمان پخش برنامههای ماه رمضان به سریالی طنز با موضوع فرودستان جامعه اختصاص دارد.
قادری در پاسخ به این پرسش كه آیا بهتر است دست هنرمند در ساخت اثر به طور كامل باز باشد یا سازمان صدا و سیما بر كار او نظارت كند؟ گفت: هنرمند بهتر است در یك سازمان تعریف شود. بهترین فیلم های سینمایی نیز در استودیوها و تحت محدودیتها ساخته شدهاند. البته ما معمولا در دو سوی بام قرار داریم. بدین معنی كه یا معتقدیم كه باید همه چیز تحت رسانه كنترل شود و یا بر این اعتقادیم كه باید به هنرمند آزادی كامل در خلق یك اثر بدهیم. در صورتی كه حد وسط بهترین حالت است.
این منتقد در پایان با این ابراز عقیده كرد كه سریال «بزنگاه» نشان داده كه هنرمند میتواند خط قرمزهای جامعه را به چالش بكشد.
امامی افزود: آسیبها در محافل و اتاق فكرها باید مطرح شوند و در رسانه با زبان خاصی برای جامعه مطرح شوند. این زبانی نیست كه بتوان دو روز قبل از پخش آن را نوشت. در كشورهایی مانند انگلیس نیز مهم ترین سریالهای طنز به صورت هفتگی پخش میشوند و با توجه به بازخورد مخاطب و اتفاقات روز، خود را اصلاح میكنند، البته پخش آن از تولید جلوتر است.
امامی ادامه داد: این توجیه برای سریال «بزنگاه» هم مطرح میشود كه آنان قصد آسیب شناسی دارند. اما باید به این نكته نیز توجه كنیم كه ما به عنوان مثال زبالههای خود را در چند پلاستیك قرار میدهیم و آن را در ساعت خاصی بیرون از منزل میگذاریم تا شهر را آلوده نكنند. اما برای بیان آسیبهای اجتماعی در سریالهایی مانند بزنگاه حساسیت زیادی صورت نمیگیرد و به تاثیر آن روی مخاطبان توجه چندانی نمیشود.
وی با بیان این كه در سریالهای تلویزیون باید به چند نكته توجه كرد، گفت: در این مجموعهها سعی در نبود و یا نابود كردن خانواده میشود. این در حالی است كه در كشور ما بیش از هر چیز خانوادهسالاری وجود دارد در بزنگاه چند خانواده به تصویر كشیده شده است كه هر كدام با نقصانی روبرو هستند ، در خانوادههای صابر و نادر، زن وجود ندارد در خانوادهی بهجت نیز بچهیی دیده نمیشود.
این كارشناس فرهنگ و ارتباطات اضافه كرد: هر دورهیی طرح یك مسالهیی در تلویزیون مد میشود، اكنون دور تخریب مردان است. در سریالهای «روز حسرت» و «مثل هیچ كس» این مورد دیده میشود. این در حالی است كه تخریب كردن نقش پدری و دامادی تاثیرات اجتماعی بر جای میگذارد. زمانی «تو گفتن» به برادر زشت بود ولی در سریال «بزنگاه»، برادر از طبقهی دوم به پایین پرتاب میشود.
وی چگونگی پرداخت تلویزیون به موضوعات فولكلور (آیین های سنتی ) را موضوع دوم ذكر كرد و اظهار كرد: یكی از این آیینها عزاداری است. تعارف نیز یكی دیگر از رسمها است. اگر در این آیینها افراط و تفریط شده است باید آن را اصلاح كنیم نه آن كه بد به آنها بپردازیم.
امامی با بیان این كه امسال هم سریالهای ماه رمضان از یك به دو مجموعه افزایش یافته است افزود: در هفت سال اخیر سعی میشود كه «آسیبها» با زبان طنز بیان شود، مگر طنز موضوع دیگری ندارد؟
این كارشناس و منتقد، تقلیل كیفیت هنری سریالهای ماه رمضان را محور مهم دیگری ذكر كرد و گفت: در سال جاری سریالهای ماه رمضان به ویژه «بزنگاه» از نظر كیفی در سطح پایینتری به ویژه از بعد كارگردانی قرار گرفته است.
وی در بخش دیگری از صحبتهای خود اظهار كرد: تا زمانی كه نظام برنامهریزی در تلویزیون حاكم نشود و صاحب اول و آخر آنتن، تهیه كننده باشد، شاهد تولید چنین آثاری هستیم.
در ادامهی این نشست امیر قادری گفت: حاكم بودن دیدگاهی كه طبق آن برخی از مسائل نباید بیان شود، یا اگر بیان میشود، نباید روی آنتن رود، باعث میشود كه فاصلهی رسانه با جامعه افزایش یابد. چرا كه مخاطب در این شرایط كمتر ارتباطات خود در جامعه را در رسانه میبینند. در برخی ملل دیگر به هنرمندان اجازه میدهند كه جلوتر از طبقهی متوسط عمل كنند و حتی برخی شكافهای پیش رو را نشان دهند.
وی با اشاره به زمان پخش سریال «بزنگاه» اظهار كرد: ما طبقهبندی سنی در پخش سریالهای خود نداریم، این در حالی است كه برخی از قسمتهای «بزنگاه» كه مربوط به استعمال مواد مخدر است اگر قرار بود در سینماهای كشورهایی چون آمریكا به نمایش درآید برای سنین زیر 17 سال همراه با خانواده مجاز بود.
در ادامهی این نشست دكتر قیدرلو با بیان این كه من از موضع شورای نظارت بر صدا و سیما صحبت نمیكنم گفت: اصرار عطاران در بازی در نقشهای دزد و معتاد، «شرطی سازی» را موجب میشود.
قادری در ادامه اظهار كرد: كنترل بیش از حد رسانه آن را از كاركرد خود منحرف میكند و باعث ایجاد شدن مشكلات بیشتری میشود كه همان قطع ارتباط مخاطبان با آن است. امكان دارد برخی مسائل باعث به وجود آمدن ریا كاری در حوزه طنز میشود، یعنی بین آن چه كه هستیم و آن چه كه به تصویر میكشیم فاصله ایجاد شود. درغرب هم كه مساله خشونت برایشان مهم است نیز اغلب جامعهشناسان به این نتیجه رسیدند كه فیلمهای خشن تاثیری روی بالا رفتن خشونت نداشته است.
وی ابراز عقیده كرد: پس از دیدن همهی دعواها ، دغلكاریها در سریال «بزنگاه» فكر میكنم مردم مملكتم را بیشتر دوست دارم، اما ای كاش این عیبها را نداشتند.
در بخش دیگری از این نشست مجید امامی اظهار كرد: مساله رسانهی ما دربارهی فلسفهی طنز است و نه طنز؛ از زمان قبل از سقراط نیز در این زمینه بحث شده است اما همهی آنها حرف مشتركی دارند كه بر مبنای آن در طنز چیزی تخریب و چیز دیگری عزیز میشود. یكی از معضلات، «اعتیاد» است كه در برنامههای مختلف رسانه باید تحلیل و با بیانی جذاب مشكلات آن به مخاطب ارائه شود. اما آیا در «بزنگاه»، اعتیاد و پشتهم اندازی تخریب میشود؟
وی در بخش دیگری از صحبتهای خود گفت: در چندین سال قبل افراد روستایی در برنامهها برای خنداندن مخاطب مورد استفاده قرار میگرفتند، ولی اكنون همین روستانشینان به زاغه نشینان تبدیل شده اند و همین افراد دستمایهی خندهی مخاطبان اكنون قرار میگیرد. در صورتی كه حجم زیادی از آسیبها مربوط به طبقهی بالای جامعه است.
قیدرلو نیز در این زمینه اظهار كرد: در تمام سریالهای رضا عطاران به جز «ترش و شیرین» كه به تقابل اقشار بالا و پایین جامعه میپردازد، موضوع خنده طبقات پایین است. در سال جاری نیز بهترین زمان پخش برنامههای ماه رمضان به سریالی طنز با موضوع فرودستان جامعه اختصاص دارد.
قادری در پاسخ به این پرسش كه آیا بهتر است دست هنرمند در ساخت اثر به طور كامل باز باشد یا سازمان صدا و سیما بر كار او نظارت كند؟ گفت: هنرمند بهتر است در یك سازمان تعریف شود. بهترین فیلم های سینمایی نیز در استودیوها و تحت محدودیتها ساخته شدهاند. البته ما معمولا در دو سوی بام قرار داریم. بدین معنی كه یا معتقدیم كه باید همه چیز تحت رسانه كنترل شود و یا بر این اعتقادیم كه باید به هنرمند آزادی كامل در خلق یك اثر بدهیم. در صورتی كه حد وسط بهترین حالت است.
این منتقد در پایان با این ابراز عقیده كرد كه سریال «بزنگاه» نشان داده كه هنرمند میتواند خط قرمزهای جامعه را به چالش بكشد.
اخبار مرتبط:
على صادقى: خیلی خودم را به آب و آتش نمیزنم
«بزنگاه» ضعیفترین كار عطاران است
«بزنگاه» ضعیفترین كار عطاران است
گردآورى: گروه فرهنگ و هنر سيمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: ايسنا
