معاون سیما به این پرسش كه در تعریف شبكه‌ها، آیا این احتمال وجود دارد كه معاونت سیما شبكه‌ ویژه‌ «فیلم و سریال» راه‌اندازی كند؟ پاسخ...
    
 
   دكتر مرتضی میرباقری ضمن تشریح و شفاف كردن تغییر و تحولات ایجاد شده در بخش‌های مختلف تحت نظارت معاونت سیما، درباره دلایل ایجاد مراكزی چون سیما فیلم، صبا و مركز مستندسازی در گذشته و تغییر كاربری و انحلال برخی از آن‌ها در حال حاضر سخن گفت.‌ او اعلام كرد كه در حال حاضر از نظر نرم‌افزاری و برنامه‌ریزی ظرفیت راه‌اندازی دو شبكه‌ تلویزیونی جدید در سازمان صدا و سیما وجود دارد كه آن دو شبكه، به موضوع «ورزش» و «مستند» اختصاص خواهند یافت.
معاون سیما در گفتگو با ایسنا هم‌چنین خبر داد كه به زودی شبكه دو سیما به شبكه‌ای كاملا ویژه كودكان و نوجوانان مبدل می‌شود ؛ شبكه اول سیما مختص گروه سنی میانسال به بالا خواهد شد و شبكه سه سیما با ایجاد یک شبکه اختصاصی ورزش، به شبكه ویژه جوانان مبدل می‌شود.
مرتضی میرباقری گفت كه اجرایی كردن تغییر و تحولات اخیر به یكباره نبوده و از یك سال و نیم قبل برنامه‌ریزی‌اش وجود داشته و مدیران بخش‌های مربوطه در جریان روند كار بوده‌اند و قصد سیما علاوه بر چابک سازی و چالاک سازی ساختار سیما، نزدیك كردن بخش‌های مختلف تولید به آنتن است.
دكتر میرباقری در پاسخ به این سوال كه برای ایجاد این تغییر و تحولات، در خود تلویزیون و هم‌چنین عرصه رسانه‌های دیگر چه زمینه‌سازی‌هایی شده‌است؟ ، گفت: از همان زمانی كه افق رسانه ملی در سال ۱۳۸۴ تدوین شد، بنا بر این شد كه هر معاونتی گزارشی از مجموعه كارهای خود در جمع صدها مدیر ارشد و میانی سازمان ارائه دهد و برنامه‌ای كه برای تحقق اهداف افق رسانه ملی دارد را مشخص كند.
نخستین معاونتی كه در این جلسات گزارش خود را ارائه داد، معاونت سیما بود؛ در این گزارش ما مشخص كردیم كه اگر ماموریت رسانه ملی مدیریت و هدایت افكار عمومی است و اگر ما هفت هدف كلان از جمله تعمیق معرفت دینی، دشمن شناسی و غیره داریم كه باید به آن برسیم، یك سلسله اتفاقاتی نیز در حوزه معاونت سیما باید انجام گیرد.
وی افزود: بر این اساس در وهله نخست مضمون و محتوای اتفاق را مشخص كردیم. گفتیم بری این كه ماموریت رسانه ملی كه مدیریت و هدایت افكار عمومی است، اتفاق بیفتد، باید یك محتوایی در سازمان صداوسیما جاری شود كه بخشی از آن به سیما مربوط می‌شود.
میرباقری، معاونت سیما را شبكه‌هایی دانست كه برنامه‌های تولیدشده در آن باید پخش شود و افزود: ما حدود ۱۰ شبكه داریم كه باید از طریق این ۱۰ شبكه، كه سه‌تای آن‌ها برون‌مرزی است، به گروه‌های برنامه‌سازی بگوییم كه چه كاری انجام دهند؛ سر جمع این كارها سهم معاونت سینما محسوب می‌شود؛ و وقتی سهم معاونت سیما در كنار معاونت‌های دیگر سازمان قرار می‌گیرد، آن اتفاق بزرگ رخ می‌دهد. پس ما می‌بایست معین می‌كردیم كه در حوزه سیما چه اتفاقی باید رخ دهد.
وی یادآور شد: از نظر محتوایی تكلیف این بحث را در حوزه مطالعات - تحقیقات روشن كردیم. بعد از آن بحث به حوزه‌ی طرح و برنامه ریزی منتقل شد. چراكه كاری اگر قرار است در حوزه شبكه‌های ما جاری شود باید به طرح و برنامه منتقل شود تا شبكه موظف باشد بر اساس بودجه‌ای كه می‌گیرد كار را جلو ببرد.
در طرح و برنامه ریزی می‌بایست می‌گفتیم كه با چه ساختارها و ابزارهایی می‌بایست كارمان را جلو ببریم. ما در همه زمینه‌ها باید برنامه‌سازی كنیم و این برنامه‌سازی باید در ساختارهای گوناگون صورت گیرد. پس باید یك محتوایی را محقق كنیم. این محتوا به صورت برنامه درآمده‌است. برای تولید برنامه‌ها و در حقیقت تحقق محتوا ابزارهایی و نظام‌هایی كه داشتیم شبكه‌ها بود.
● باید بین شبكه‌ها تقسیم كار می‌كردیم
میرباقری سپس با بیان هدف سیما برای پرداختن به مخاطبان و و موضوعات مختلف، در این باره به طرح پرسشی پرداخت:« در این راستا آیا هر شبكه‌ای می‌تواند به هر مخاطبی كه خواست بپردازد؟ و آیا نباید برای پرداختن به موضوعات مختلف یك مرزبندی را بین شبكه‌ها ایجاد كرد؟»
وی توضیح داد: باید بین شبكه‌ها تقسیم كار می‌كردیم تا كاری تكرار یا حذف نشود. از این رو به بحث ساختار پرداختیم و گفتیم خوب است برای مثال مخاطبان را در موضوعات مختلف مورد توجه قرار دهیم، پس بهتر است هر شبكه چه كار كند؟
وی درباره تقسیم كار در شبكه‌های تلویزیونی خاطرنشان كرد: شبكه اول و دوم به دلیل آن كه شبكه‌ دیگری در زمان تاسیس‌شان وجود نداشت در تمام زمینه‌ها، برای تمام مخاطبان ، با تمام ساختارها برنامه‌ تولید و پخش می‌كردند ولی در حال حاضر كه ما دارای ۱۰ شبكه هستیم لازم نیست كه دیگر این اتفاق ادامه یابد. بنابراین مرزبندی‌ها را مشخص كردیم.
وی درباره‌ تغییراتی كه به یكباره در معاونت سیما ایجاد شد، تاكید كرد: ما از سال ۱۳۸۴ این مباحث را در داخل سازمان داشتیم؛ و در سال ۱۳۸۶ و ۱۳۸۷ برنامه‌های شبكه‌های مختلف ما براساس افق رسانه‌ ملی به آنها ابلاغ شده است؛ اما آن چه مطرح بود این است كه حوزه‌های مختلف به ما می‌گفتند، ساختار ما متناسب با این برنامه‌هایی كه به ما ابلاغ می‌شود، نیست.
معاون سیما درباره‌ تمهیداتی كه برای برداشته شدن این مشکلات در معاونت سیما اندیشیده شده ‌است ، گفت: برای حل این مشكل از سویی خودمان باید برای مراكز و شبكه‌های زیرمجموعه‌مان راه‌حل می‌اندیشیدیم و از سوی دیگر باید با معاونت دیگری كه در سازمان صدا و سیما مسئولیت برنامه‌ریزی و ساختار سازمان را بر عهده دارد ، هماهنگ می کردیم.
وی در عین حال متذكر شد: این گونه نیست كه ما بگوییم می‌خواهیم كارمان را بر اساس یك ساختار دیگر جلو ببریم و معاونت برنامه‌ریزی و نظارت هم بگوید هر كاری دلتان خواست انجام دهید؛ تغییر ساختار را یك معاونت دیگر باید بپذیرد.
معاون سیما در پاسخ به این پرسش كه چرا ابتدا برای محتوای برنامه‌ها برنامه‌ریزی می‌شود و شبكه‌ها سپس اعلام می‌كنند كه ساختارشان با این محتوا نمی‌خواند؟ ، گفت: اولویت برای ما محتوا است و ساختار باید خود را با این محتوا تنظیم و حركت كند. ما ابتدا افق رسانه ملی را تبیین كردیم و در آن جا خطوط كلی و محتوایی‌مان را ذكر كردیم. بعد از آن است كه می‌بایست می‌گفتیم آیا ساختار هر شبكه با ماموریتی كه برعهده‌اش گذاشته شده همخوانی دارد یا نه.
● مذاكرات تخصصی بین سیما و حوزه‌های گوناگون
به گفته‌ میرباقری در حوزه معاونت سیما ، به مدت شش ماه بین سیما و حوزه‌های گوناگون مذاكرات تخصصی انجام گرفت، تا به ساختار مناسبی رسیدند. پس از رسیدن به ساختار مناسب در معاونت سیما، باید این مذاكرات را با معاونت برنامه‌ریزی و نظارت سازمان صدا و سیما هم ادامه می‌دادیم كه آن هم شش ماه به طول انجامید و در نهایت به تصویب رسید.
دكتر میرباقری به این پرسش كه آیا حوزه‌های سیما فقط در زمان ابلاغ، از اتفاقاتی كه در معاونت سیما رخ داده، آگاه شده‌اند؟ پاسخ منفی داد و افزود: یك‌سال تا یك‌سال ‌و نیم قبل از این كه تشكیلات به حوزه‌های مختلف ابلاغ شود، مباحث در شبکه‌ها و مراکز مختلف سیما مطرح بوده ‌است.
معاون سیما سپس در پاسخ به این پرسش كه برغم تعامل با حوزه‌ها از یك سال و نیم پیش، چرا برخی سریعاً اقدام نکردند؟ اظهار كرد: تمامی حوزه‌ها همکاری بسیار خوبی داشته‌اند، چرا که تغییرات بر اساس مأموریت‌های سیما و با هماهنگی و تعامل با حوزه‌های ذیربط انجام شده است. و از نظر ما در مدت دو ماه که از زمان ابلاغ ساختارها می گذرد همکاری شبکه ها و مراکز معاونت سیما بسیار خوب بوده است.
وی از علت راه‌اندازی مراكز تولید برنامه در خارج از شبكه‌ها در گذشته به عنوان بحث راهبردی یاد كرد و گفت: در سازمان صداوسیما به دلیل اهمیتی كه ساختارهای نمایش، مستند و انیمیشن داشته یك زمانی در گذشته تصمیم گرفته شده كه در بیرون شبكه‌ها مجموعه‌هایی به وجود بیاید كه آن مجموعه‌ها به شبكه‌ها كمك كنند. این تصمیم به ترتیب ابتدا برای تولید سریال‌ گرفته شد و سپس درباره انیمیشن‌ و مستند نیز اجرایی شده است.
به گفته وی بر اساس این تصمیم بنا بوده تا این سه مركزِ تولید سریال، انیمیشن و مستند، برای شبكه‌ها تولید كنند اما هماکنون در ارزیابی كه داشتیم، دیدیم شبكه‌های ما در زمینه سریال سازی خودشان موفق‌ترند و چه به لحاظ كمی و چه به لحاظ كیفی نیازی به حوزه‌ای در بیرون نداشتند. شبكه‌ها می‌گفتند كه اگر ساختار ما را تقویت كنید و توسعه دهید و حتی نیمی از امکاناتی که به بیرون شبکه ها می دهید در اختیار خود ما قرار دهید یقیناً ما خیلی بهتر می‌توانیم این كار را انجام دهیم.
میرباقری خاطرنشان كرد كه در گفت‌وگویی كه با كارگردانان، تهیه‌كنندگان و نویسندگان داشته‌اند، آنان نیز اعلام كرده‌اند كه بیشتر رغبت دارند با شبكه‌ها مذاكره كنند؛ چراكه به آنتن نزدیك‌تر هستند و مراقبت‌های لازم را هم دارند.
وی در توضیح این مطلب گفت: یك شبكه در حقیقت یك سبد برنامه را تولید و پخش می‌كند و در مجموع باید سریالش با مستندش همخوانی داشته باشد و سایر برنامه‌هایش هم به همین ترتیب؛ اما اگر مجموعه‌ای در بیرون برنامه‌ای را تولید كند، تازه باید با شبكه مذاكره كند و ببیند آیا آنها فضای متناسب خالی برای پخش دارند یا نه.
میرباقری تصریح كرد: با در نظر گرفتن این مسائل ما به این نتیجه رسیدیم كه حوزه تولیدی كه در سازمان صدا و سیما بیرون از شبكه‌ها باشد، به عنوان حوزه مطلوب پذیرفته نشده‌است و توانایی‌اش هم به گونه‌ای نیست كه هم‌افزایی كند. بنابراین اگر این توان به خود شبكه افزوده شود، شبكه مقتدرانه‌تر می‌تواند كارش را به جلو ببرد.
به گفته وی معاونت سیما به شكلی كاملا كارشناسی و تخصصی به این نتیجه رسیده ‌است.
وی در پاسخ به این پرسش كه آیا منظور از مراكز خارج از شبكه‌ها، تنها بخش‌هایی است كه زیر نظر سازمان صدا و سیما فعالیت می‌كردند و بخش خصوصی از این قضیه مستثنی است؟ گفت: بخش خصوصی بحث دیگری را شامل می‌شود.
در حال حاضر چه شبكه‌ها و چه مركز سیما فیلم تولیداتشان را در مذاكره با بخش خصوصی آماده می‌كنند و بخش خصوصی را فعال می‌كنند؛ اما خود بخش خصوصی هم رغبت داشت با حوزه‌ای كه مدیریت آنتن را بر عهده دارد، ارتباط داشته باشد.
● سیما فیلم و تعهدات جدیدش
معاون سیما درباره تصمیم‌گیری‌های انجام شده در حوزه سیما فیلم، اظهار كرد: سیما فیلم در این اواخر بعضا مستند می‌ساخت، درگیر ساخت سریال و تله فیلم هم بود بنابراین ما به این نتیجه رسیدیم كه بهتر است شبكه‌ های ما تولید تله‌فیلم را کمتر كنند و به صورت تخصصی ساخت سریال را ادامه دهند. چراكه تله‌ فیلم‌های ۹۰ دقیقه‌ای می‌تواند بیرون از شبکه تولید و از آنتن پخش شود ولی یك كار برای مثال ۳۰ قسمتی اگر بخواهد با آنتن هماهنگ شود، گرفتاری‌های اساسی را به همراه دارد.
وی با اشاره به تعهد ساخت ۲۰۰ تله فیلم در طول سال، خاطرنشان كرد: پدیده ساخت تله فیلم در این دو- سه سال اخیر برای معاونت سیما یك ماموریت جدی ‌است. ما در ارتباط با ساخت تله فیلم ها گفتیم همان طور كه مجموعه‌ای در خارج از سازمان صدا و سیما وجود دارد كه ما در تعامل با آنها برخی آثار را فراهم می کنیم، برای تله فیلم هم می‌توانیم همین كار را انجام دهیم و در نتیجه سیما فیلم روی ساخت تله‌فیلم متمركز می‌شود.
میرباقری در پاسخ به این پرسش كه در ادامه این تغییر و تحولات، آیا ساختمان سیما فیلم و همچنین تجهیزات این مركز به قوت خود باقی خواهد ماند؟ اظهار كرد: مكان و امکانات بحث ثانویه ما است؛ ما وقتی به مركزی ماموریتی می‌دهیم، می‌گوییم كه امكانات تو باید متناسب با ماموریتت باشد. اگر این امكانات كمتر است باید اضافه شود و اگر بیشتر است باید در اختیار جاهای دیگر قرار بگیرد.
معاون سیما بار دیگر باتاكید بر اهمیت ماموریت این مركز، خاطرنشان كرد: در حال حاضر باید ساخت تله فیلم توسط مركز سیما فیلم سامان‌دهی پیدا كند. البته سیمافیلم در حال حاضر دارای توانایی بالفعل برای انجام تمام این كار نیست چراكه خود را آماده نكرده بود كه سالی ۲۰۰ تله‌فیلم بسازد. انتظار ما در سال اول این است كه برای مثال ۵ شبكه ما ۱۲۰ تله فیلم بسازند و۸۰ تله‌فیلم را هم سیما فیلم بسازد. در سنوات آتی به هر اندازه كه سیما فیلم اعلام كند كه می‌تواند تله فیلم بیشتری تولید كند، شبكه‌ها ساخت تله فیلم را كنار گذاشته و به ساخت سریال مبادرت می‌كنند.
وی اعلام كرد: ما ماموریتی بر عهده داشتیم و در انجام مأموریت‌مان شبكه محور نگاه كردیم و هركجا ‌دیدیم شبكه می‌تواند كاری را انجام دهد، سیاست‌مان تقویت آن شد.
● شبكه فیلم و سریال نه ؛ شبكه ورزش آری
معاون سیما به این پرسش كه در تعریف شبكه‌ها، آیا این احتمال وجود دارد كه معاونت سیما شبكه‌ ویژه‌ «فیلم و سریال» راه‌اندازی كند؟ پاسخ منفی داد و گفت: فعلا برای این كه شبكه‌هایمان بتوانند كارشان را جلو ببرند چهار مولفه‌ ساختار، موضوع، رویكرد و مخاطب را مدنظر قرار داده‌ایم.
مرتضی میرباقری در توضیح این مطلب گفت: ما مخاطبان، رویكردها، ساختارها و موضوعات گوناگون داریم. درحال حاضر هفت شبكه داخلی‌مان را به گونه‌ای تنظیم كرد‌ه‌ایم كه تمام این چهار حوزه را پوشش دهند. اما به این نتیجه رسیده‌ایم كه درست است كه موضوعات سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و ورزشی برای ما در اولویت است، اما الآن موضوع «ورزش» برای ما قابلیتش خیلی زیاد شده‌است؛ پس ما می‌توانیم این موضوع را از ماموریت شبكه‌ها جدا كنیم و شبكه‌ای جدید برای «ورزش»ایجاد كنیم.
وی اظهار داشت: تا به حال موضوع ورزشی در بین تمام شبكه‌ها تقسیم شده بود. ضمن این كه ۴۰ درصد برنامه‌های شبكه سه سیما ورزشی بود و مابقی هم به حوزه‌های مرتبط با جوانان اختصاص داشت. اما درحال حاضر به این نتیجه رسیده‌ایم كه باید شبكه ورزش راه‌اندازی كنیم. وقتی شبكه جدید راه‌انداختیم، دیگر شبكه سه تا این حد به موضوع ورزش نمی‌پردازد، آزاد می‌شود و می‌تواند بیشتر موضوعات جوانان را هدف قرار دهد.
به گفته‌ معاون سیما در ساختارها، موضوعات و مخاطبان گوناگون اگر ضرورت ایجاب كند كه شبكه‌ای مستقل راه‌اندازی شود، این اتفاق می‌افتد. كما این كه قبلا در حوزه قرآن و معارف این مسأله رخ داد.اولویت اوّلمان راه‌اندازی «شبكه ورزش» و اولویت دوممان راه‌اندازی «شبكه مستند» است.
معاون سیما سپس به این پرسش كه آیا امكانات راه‌اندازی شبكه‌های تلویزیونی جدید با آنتن مستقل فراهم است؟ پاسخ مثبت داد و گفت: الآن امكانات برنامه‌ای‌ این كار فراهم است و امكان راه‌اندازی دو شبكه وجود دارد. بنابراین چنان چه مجلس و دولت پشتیبانی مالی و فنی را انجام دهند ظرف شش ماه آینده شبكه ورزش با آنتن مستقل راه‌اندازی می‌شود.
● مرزبندی بین شبكه‌ها
به گفته‌ مرتضی میرباقری مرزبندی بین شبكه ‌ها اتفاق جدیدی است كه در تغییر و تحولات اخیر معاونت سیما رخ می‌دهد وی گفت: سازمان صدا و سیما بعد از راه‌اندازی شبكه ‌های اولیه، فرصت نكرده بود یك مرزبندی بین شبكه ‌هایش ایجاد كند. در چنین شرایطی شبكه ‌هایی ویژه فرهیختگان و یا جوانان راه‌اندازی شد اما هر كدام از این شبكه‌ها علاوه بر موضوع مورد نظر به موضوعات دیگر هم می‌پرداختند. ما از دو سال پیش این فرصت را ایجاد کردیم كه شبكه‌ها مرزهایشان را رعایت كنند.
وی با اشاره به لزوم رعایت مرزبندی هویتی شبکه‌ها، به عنوان نمونه به مسائل مربوط به خانواده، اشاره و اظهار كرد: ما دیدیم كه شبكه‌های مختلف ما به یك‌سری موضوعات، تكراری و بیش از حد می‌پردازند و یك‌سری از موضوعات روی زمین می‌ماند. این مساله ایجاب می‌كرد كه در ابعاد مختلف موضوع خانواده بین شبكه‌ها تقسیم كار شود. در برنامه‌های زنده صبحگاهی و اجتماعی بعضا به ما انتقاد می‌شد كه خیلی شبیه بهم هستند و فرق نمی‌كرد كه برای مثال برنامه شبكه دو از شبكه سه سیما پخش شود و یا كارشناسی كه در شبكه دو سیما حاضر می‌شود، به برنامه شبكه سه سیما برود؛ این‌ها همه علایم آن بود كه این مرزها چندان دقیق نیست و دیگر زمان آن بود كه این مرزها را مشخص كنیم.
وی با بیان این كه در سه شبكه سراسری مرزبندی براساس موضوع، ساختار، رویکرد و با محوریت مخاطب انجام شده‌است، در این باره گفت: در این مرزبندی كودك و نوجوان كه جمعیتشان به ۲۴ میلیون تن می‌رسد، مأموریت شبكه دو محسوب می‌شود. جوانان ما كه بین سنین ۱۸ تا ۳۵ سال هستند، نیز جمعیتی ۲۰ میلیونی هستند و به شبكه سه سیما سپرده شده‌اند؛ ضمن این كه در شبكه سراسری و ملی نیز غلبه با نیازها، خواسته‌ها و امور افراد میانسال به بالا خواهد بود.
میرباقری افزود: به صورت عام در مرزبندی میان سه شبكه‌ یك ، دو و سه سعی كردیم تمام مردم ایران به نوعی مخاطب یكی از این سه شبكه باشند؛ ضمن این كه هر كس به صورت ویژه می‌توانست مخاطب یكی از شبكه ‌های چهار ، قرآن و آموزش نیز باشد.
وی درباره‌ تبدیل شبكه دو سیما به شبكه‌ كودك و نوجوان و تغییر تدریجی برنامه‌های گوناگون آن شبکه گفت: ما گفتیم مثلاً موضوع خانواده در شبكه كودك و نوجوان باید به گونه‌ای مطرح شود كه خانواده‌ای كه كودك و نوجوان دارد، بتواند از مشاوره و کارشناسی و اطلاعات تربیتی، اجتماعی و آموزشی این شبکه تخصصی تر بهره برداری نموده و بیننده آن باشد.
همچنین در شبكه سه برنامه‌ خانواده‌ای باشد كه مربوط به جوانان باشد. پس اگر برنامه‌ خانواده را در شبكه دو دیدیم باید انتظار داشته باشیم كه در ارتباط با كودك و نوجوان و یا برای كودك و نوجوان باشد.
معاون سیما در پاسخ به این پرسش كه آیا مرزبندی موضوعی شبكه‌ ها در حوزه خبر كه زیر مجموعه معاونت سیما نیست نیز اتفاق می‌افتد؟ ، گفت: بخش‌های خبری نیز بعد از این تنظیم می‌شوند؛ برای مثال «اخبار جوانه‌ها» كه ساعت ۱۶ از شبكه یك پخش می‌شود، به شبكه دو منتقل خواهد شد. ضمن این كه بخشهای خبری اصلی و عمومی تغییر نخواهد كرد.
میرباقری با بیان این كه در تغییر و تحولات معاونت سیما، بیشترین اتفاق در حوزه شبكه دو باید رخ دهد، متذكر شد: آنچه مسلم است برنامه‌های فیلم و سریال تمامی شبکه ها پیش از این نیز به گروه سنی جوان و میانسال می‌پرداختند؛ و کمتر به مسایل كودك و نوجوان در شبكه‌ها پرداخته می‌شد و امیدواریم در مناسبت‌های آتی شاهد به نمایش درآمدن خواسته‌ها، نیازها و مسائل و مشکلات گروههای سنی کودکان و نوجوانان در شبکه دو نیز باشیم.
معاون سیما در پاسخ به این پرسش كه در جریان این تغییر و تحولات آیا شبكه‌های تلویزیونی به هم كمك هم می‌كنند و آیا امكان دارد كه شبكه یک هم برنامه كودك و نوجوان تولید كند؟ ، گفت: تولید برنامه كودك و نوجوان در شبكه یك از این پس کاهش می یابد زیرا وقتی قرار است شبكه‌ای ۲۴ ساعته به كودك و نوجوان بپردازد، تولید برنامه كودك در شبكه‌ای دیگر نوعی اسراف است.
مضافاً بر اینکه بسیاری از امور اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی روی زمین مانده، که جزء مأموریت‌ها و اهداف شبکه یک است که فرصت کار تکراری و غیرمربوط را به شبکه یک و دیگر شبکه ها نخواهد داد. همچنین چون شبکه ها زیر نظر معاونت سیما اداره می شوند، جابجایی برنامه ها و کمک شبکه ها به یکدیگر حسب تشخیص معاونت سیما بیش از پیش خواهد بود.
● نیروی انسانی مرتبط با تعریف شبكه
دكتر مرتضی میرباقری در پاسخ به این پرسش كه آیا نیروی انسانی در حال حاضر قابلیت راه‌اندازی شبكه‌های جدید خصوصاً شبکه کودک و نوجوان و مرزبندی میان شبكه‌ها را دارند؟ خاطرنشان كرد: این مسائل قدم سوم محسوب می‌شوند. قدم اول محتوا، قدم دوم ساختار، و قدم سوم مدیریت است. ما در خلاء كه نیستیم؛ عده‌ای از گذشته در شبكه‌های مختلف در تمامی زمینه ها خصوصاً زمینه كودك و نوجوان فیلم و سریال ساخته‌اند و حضور داشتند؛ اما الآن این‌ها یك سرزمین و شبكه با مأموریت و هویت و مرزبندی معین تر پیدا کرده‌اند که یك مدیریت متخصص و كلان باید آنها را اداره كند.
معاون رییس سازمان صداوسیما در حوزه تلویزیون در پاسخ به پرسشی درباره باقی ماندن برخی برنامه‌سازان كودك و نوجوان در شبكه اول سیما، در این باره توضیح داد: شبکه اصلی سیما برای پرداختن به امور کودکان و نوجوانان شبکه دو است و همان گونه که گفته شد این جابه‌جایی بتدریج با کاهش تولید و پخش برنامه کودک و نوجوان در شبکه یک و افزایش کمی و کیفی تولید در شبکه دو در حال انجام است.
وی در پاسخ به این پرسش كه برای مثال مدیر شبكه دو كه در عرصه فیلم و سریال به جایگاهی تثبیت شده رسیده‌است، آیا تمایل دارد كه مدیریت شبكه‌ كودك و نوجوان را بر عهده بگیرد و آیا مدیر شبكه سه كه ریاست شورای هماهنگی ورزش سازمان صدا و سیما را عهده دار است، به اداره شبكه‌ مربوط به جوانان تمایل دارد؟ ، گفت: شبكه كودك و نوجوان باید در تمامی ساختارها خصوصاً مستند و نمایشی فیلم و سریال هم بسازد. ما الآن در این حوزه نیاز زیادی داریم.
اتفاقا مدیر شبکه دو به خوبی می‌تواند خلاء شبكه را در تمامی ساختارها و بخش‌ها خصوصاً بخش فیلم و سریال خیلی سریع پر كند. ما در شبكه كودك در ساختارهای مختلف برنامه می‌خواهیم. اتفاقا یكی از قوی‌ترین مدیرانی كه می‌تواند در ساختار جذاب و بسیار مهم نمایش به ما كمك كند، مدیر شبکه دو هستند.
ضمن اینكه ایشان در حال حاضر مدیریت شبكه‌ای را بر عهده دارد كه در آن برنامه های بسیار متنوعی در زمینه کودک و نوجوان از قبیل «فتیله جمعه تعطیله» ساخته می‌شود؛ حال آنکه یك گروه دیگر هم که قوی ترین گروه کودک و نوجوان سیما است از شبکه یک به آنها اضافه شده است.
وی تصریح كرد: مدیر شبکه سه هم در سالهای گذشته در كنار برنامه‌های ورزشی، اجتماعی و فرهنگی سریال هایی جوانانه بسیار زیادی چون «نرگس» و «ترانه مادری» را ساخته است؛ مدیریت سریال ها و برنامه های پرمخاطب مناسبتی و غیرمناسبتی شبكه سه را چه كسی برعهده داشته است؟ بنابراین این مدیران توانایی اداره‌ شبكه‌هایی كه بر عهده‌شان سپرده شده را دارند.
چنان چه التفات نمایید بسیاری از برنامه های جذاب گفتگو محور و مسابقات که مورد استقبال بی نظیر جوانان نیز قرار گرفته در شبکه سوم ساخته شده است.
میرباقری سپس به این پرسش كه آیا در پی این تغییر و تحولات، تغییر مدیران شبكه‌ها را خواهیم داشت؟ پاسخ منفی داد و گفت: تغییر مدیریت فعلا جزء برنامه‌های ما نیست؛ مگر اینكه همان طور كه كارها جلو می‌رود به نظر برسد لازم است تغییراتی انجام شود.
معاون سیما با اعلام این كه مركز سیما فیلم منحل نشده، بلكه مأموریتش ساخت تله‌فیلم است، گفت: در این مركز هم تغییر مدیریت نداریم.
● مركز مستندسازی منحل می‌شود
وی درباره عدم وجود فردی به نام مدیر در مركز مستندسازی سیما اظهار كرد: مركز مستندسازی سیما بحث دیگری است؛ در حوزه مستند امر روی زمین‌مانده‌ای مثل تله فیلم نداشتیم كه بگوییم مركز مستند سازی سیما انجام دهد. شبكه‌های ما به خوبی می‌توانند از عهده ساخت مستند برآیند بنابراین به شبكه‌ های اول، دو، چهار و آموزش یك گروه مستند اضافه شد لذا از این پس ما مجموعه‌ای به نام مركز مستندسازی سیما نداریم اما تا پایان سال كارهای باقیمانده در این مركز جلو می‌رود و در سال ۱۳۸۸ تشكیلات این مركز در شبکه های سیما ادغام می‌شود. ما در تمام حوزه‌ها مربوط به مرکز مستندسازی برای این‌كه كار مختل نشود، فرض كردیم كه هیچ اتفاقی نیفتاده‌است بنابراین یك مسوول را هم‌چنان گذاشتیم كه كارها را جلو ببرد.
وی در پاسخ به این پرسش كه برای راه‌اندازی گروههای مستند شبكه‌ها، چه نیروهای انسانی قرار است تعریف شود؟ ، خاطرنشان كرد: در رابطه با مستند، ده جلسه با حضور خود من تشكیل شده‌است؛ تمام كسانی كه در حوزه مستند ورود داشتند در این جلسات دعوت شدند؛ چراكه یکی از اهداف ما در کنار تقویت مستند سازی در شبکه ها راه‌اندازی یك شبكه مستقل مستند است.
در این جلسات با حضور كارشناسان به مسایلی چون تولید، تامین و حجم تولیدات فعلی ‌پرداختیم. در این جلسات تخصصی همچنین به موضوعاتی چون بودجه مختص به مستند كه در حال حاضر به دو درجه جیم و دال محدود شده است، پرداختیم و اینكه مستند باید در تمام ساختارها ساخته شود.
بر این اساس فرصت ممتازی برای ساماندهی و سازماندهی نیروهای تأثیرگذار و مجرب که بصورت غیرنظام‌مند در زمینه مستند فعالیت می‌کردند فراهم شده است تا با ایجاد یک بانک اطلاعات قوی بتوانیم زمینه بهره‌وری بیشتر مستندسازان را فراهم نماییم.
وی از تقویت گروه‌های مستند خبر داد و افزود: در وهله‌ی اول قصد داریم گروههای مستند موفق را تقویت كنیم. نیروی انسانی كه به عنوان مدیر گروههای مستند تعیین می‌شوند، بر حسب تشخیص مدیران شبكه‌ها خواهند بود.
وی در پاسخ به این پرسش كه آیا شبكه‌ها علاوه بر سریال به مستند هم توجه ویژه نشان می‌دهند؟ ، گفت: دغدغه خاطر شبكه‌ ها تمامی ساختارهاست ؛ با این حال ما در هر مناسبتی كه وارد می‌شویم، غیر از برنامه‌های نمایشی و مسابقه و میزگرد و ترکیبی از شبكه‌ها مستند هم خواسته‌ایم بنابراین شبكه‌ها در عین‌حال كه سعی می‌كنند در تمامی ساختارها مانند سریال‌ها تولید داشته باشند سعی می كنند در ساختار مستند نیز برنامه‌های ویژه‌ای را طراحی و اجرا كنند.
معاون سیما درباره‌ لزوم راه‌اندازی پایگاهی برای رجوع و جذب مستندسازان و همچنین طرح‌های مستند، اظهار كرد: برای تقویت این بخش ما می‌توانیم مستند را جزء مطالباتمان قرار دهیم و اینكه این كار صاحب پیدا كند. مساله بعدی بودجه است. وقتی این عناصر كنار هم قرار گیرد، برنامه‌سازان می‌دانند كه بر فرض مثال گروهی به نام مستند در شبكه یک راه‌اندازی شده و همین گروه به محلی برای مراجعه مستندسازان تبدیل خواهد شد.اینها مقدمه‌های اولیه برای سامان‌دهی ساختار مستند است.
● انیمیشن به شبكه دو ملحق شد
وی درباره وضعیت تولید انیمیشن در سیما و الحاق مركز صبا به شبكه دو، خاطرنشان كرد: خیلی طبیعی بود كه ما وقتی شبكه‌ای به نام كودك و نوجوان راه می‌اندازیم، آن شبكه ساختار انیمیشن را هم دربرگیرد. بر این اساس ارزیابی ما این بود كه ۷۰ درصد از آن‌چه در حوزه صبا با عنوان انیمیشن ساخته شده، به مخاطب كودك و نوجوان اختصاص داشته بنابراین این مركز را به شبكه دو متصل كردیم تا ۳۰ درصد دیگر را برای اقشار دیگر تولید كند تا شبكه‌های دیگر هم بتوانند استفاده كنند.
به گفته میرباقری، مركز صبا در همان محل سابق با همان نیروهای قبلی به كار خود ادامه می‌دهد، منتها از این پس به شبكه دو متصل می‌شود.
معاون سیما درباره پرداختن به ساختار انیمیشن برای بزرگسالان و در مناسبتها، خاطرنشان كرد: در حال حاضر در حوزه كودك و نوجوان انیمیشن ما علیرغم پیشرفت های چشمگیر هنوز خیلی با حد مطلوب فاصله دارد؛ اول باید تكلیفمان را در این بخش مشخص كنیم و بعد به سراغ گروه‌های سنی دیگر برویم.
● كسری بودجه سازمان
معاون سیما به این پرسش كه آیا اجرایی كردن تغییر و تحولات سیما این رسانه را كه هم اینك با مشكل كمبود بودجه مواجه است، با مشكلات حادتری مواجه نمی‌كند؟ پاسخ منفی داد و گفت: ما برای سال ۸۷ براساس همین بودجه‌ای كه داریم، مأموریت‌مان را تنظیم كرده‌ایم. مرزبندی هویتی شبكه‌ها به تدریج جلو می‌رود و ظرف چند سال آینده صد در صد محقق می‌شود.
سازمان صدا و سیما در سال ۸۷ برای تحقق مأموریتی كه دارد با ۱۵۰ میلیارد تومان كسری بودجه مواجه است. که تامین این مبلغ باعث تسریع روند تولید می‌شود.
دكتر میرباقری در توضیح مشكل كمبود بودجه سازمان صدا و سیما در بخش فنی خاطرنشان كرد: ارزیابی ما حاكی از این است كه امكانات فنی سازمان صدا و سیما درحال فرسوده ‌شدن است و باید نو شود. معاونت توسعه و فنی ما بودجه‌ای را تنظیم كرده و اعلام كرده‌است كه یك هزار میلیارد تومان بودجه لازم است تا ما پوشش كامل داشته باشیم و بتوانیم با امكانات لازم كارمان را جلو ببریم.
معاون سیما، درباره‌ مشكل كمبود بودجه سازمان صدا و سیما در بخش تولید، اظهار كرد: ما الان تعداد سریال‌های الف ویژه‌مان را به حداقل رساندیم و تعداد آنها را زیاد نمی‌كنیم. این در حالیست كه ما قابلیت آن را داریم كه اگر منابع تامین شود، در سال ۱۰ پروژه‌ الف ویژه را فعال كنیم. اما بودجه‌ای كه در حال حاضر به سازمان صداوسیما داده می‌شود ۳۰ درصد نیاز ماست.
لیكن ما در هر صورت چانه‌زنی‌های بودجه‌مان را انجام می‌دهیم؛ هر عددی در اختیارمان قرار گیرد بر اساس آن عدد به ساخت برنامه‌هایمان اقدام می‌كنیم. برای مثال وقتی ما دقیقه‌ای ۷۰۰ هزار تومان برای ساخت سریالی در اختیار داشته باشیم به گونه‌ای برنامه‌ریزی کرده و با گروهی از عوامل كارمان را جلو می‌بریم و وقتی دقیقه‌ای ۳۰۰ هزار تومان داشته باشیم به گونه دیگری برنامه‌ریزی کرده و با گروه دیگری كار را جلو می‌بریم.
این مسائل كاملا روی كیفیت کار ما تاثیر می گذارد. و چنان چه در زمینه تولیدات نمایشی و انیمیشن بنا باشد نسبت تولیدات داخلی به خارجی افزایش یابد با ید بودجه بیشتری در اختیار ما قرار گیرد زیرا هزینه تولیدات نمایشی و انیمیشن ایرانی چند برابر هزینه خارجی است.
بر همین اساس در حال حاضر سه‌برابر شدن بودجه‌ سازمان صدا و سیما جزء نیازهای ما بوده است و در مذاكراتمان با مجلس و ارگانها و نهادهای دیگر این مساله را عنوان كرده‌ایم.
وی در توضیح مشكلات و گرفتاری‌های كه هم اینك معاونت سیما برای ساخت سریالها با آن روبه رو است، اظهار كرد: گرفتاری اول ما متن است. مشكل بعدی بودجه است. سازمان صدا و سیما مشكل بودجه را با یك سری جابه‌جایی‌هایی كه در برنامه‌هایش انجام می‌دهد و توافقاتی كه با عوامل تولید دارد، بصورت مقطعی رفع کرده و باعث شده كارها به جلو برود. البته این مساله باعث می‌شود كه یكسری بدهكاری‌هایی را در رابطه با عوامل تولید پیدا كنیم. لذا آن جایی كه بیش از بودجه خودمان جلو می‌رویم، با بدهكاری مواجه می‌شویم.
وی تصریح كرد: درحال حاضر کمتر پروژه‌ای از سال‌های قبل است كه از سازمان طلب داشته باشد. حتی در همین جلسه اخیر رئیس محترم سازمان با عوامل تولید «ترانه مادری» تأکید کردند که چنان چه با عوامل تولید تسویه حساب نشده، سریعاً اقدام شود.
میرباقری در پاسخ به این پرسش كه چرا بعد از این جلسه عوامل «ترانه مادری» نسبت به پرداخته نشدن دستمزدها انتقاد داشتند؟ گفت: اگر مساله‌ای وجود داشته باشد شبکه باید سریعاً اقدام كند.
مرتضی میرباقری درباره پروسه‌ پرداخت دستمزدها افزود: مثلاً در زمینه تله فیلم‌ها وقتی یك تله فیلم كد ساخت می‌گیرد، حدود ۲۰ درصد از بودجه ساخت به شبكه پرداخت می‌شود؛ وقتی تولید كار به اتمام و تله فیلم به مرحله پس‌تولید می‌رسد، ۷۰ درصد بودجه تامین می‌شود و وقتی پخش می‌شود ۱۰۰ درصد بودجه پرداخت می‌شود.
معاون سیما درباره سرانجام اجرایی شدن نتایج گرفته شده در نشست كانون نویسندگان، در این باره گفت: قلب نشست كانون نویسندگان تله فیلم بود و این‌كه دوستان در زمینه تله‌فیلم اقداماتی را انجام دهند بنابراین به دلیل اینكه ماموریت اصلی ساخت تله فیلم به سیما فیلم سپرده شده است، زلف آنها به هم گره خورده است.
وی در پاسخ به این پرسش كه نتایج اتخاذ شده در این جلسه مبنی بر پرداخت تمامی حق و حقوق‌ نویسنده‌ها از همان ابتدا به چه سرانجامی رسیده‌است؟ اظهار كرد: بنا شد مجموع این موارد توسط سیما فیلم پیگیری شود. بنابراین قلب این كارها توسط این مركز پیگیری می‌شود و مسائل دیگری هم كه وجود دارد در سیما فیلم تببین و در جلساتی با حضور اینجانب تصمیم نهایی گرفته می‌شود.
دكتر میرباقری در پاسخ به پرسشی درباره راه‌اندازی «اداره کلی» تحت عنوان «فیلم و سریال» در شبکه یک، در این باره توضیح داد: در هر صورت به دلیل اینكه حجم تعهدات شبکه سراسری در زمینه سریالها افزایش یافته، ساختار آنها را هم تقویت كردیم بنابراین شبكه اول ما در حال حاضر علاوه بر اینكه سریال و تله فیلم می‌سازد، خواستیم كه در زمینه ساخت سریالهای الف ویژه بیشتر تلاش كند. بر این اساس ما سه حوزه‌ فیلمسازی در شبكه اول سیما داریم و از آنجا كه سه اداره هستند باید زیر نظر یك اداره كل قرار گیرند بنابراین شبكه اول تنها شبكه‌ای است كه اداره كل فیلم و سریال دارد. شبكه دو نیز دارای دو اداره تله‌فیلم و سریال‌های عادی است و ساخت سریال‌های الف ویژه نیز در اداره سریالهای عادی پیگیری می‌شود.
● مستندسازان و كارت بحران
معاون سیما درباره آخرین اقدامات انجام شده برای صدور كارت بحران مستندسازان اظهار كرد: مستندسازان نوعا به ما مراجعه می‌كردند و می‌گفتند ورود ما به حوزه‌های مختلف در داخل و خارج كشور با ممانعت‌هایی همراه است. آن زمان پیشنهاد شد كه كارتی به آنها ارائه دهیم كه بتوانند در حوزه‌های مختلف وارد شوند و برنامه «چراغ خاموش» ما در شبكه اول چنین وضعیتی داشت. این مساله جزء دستور جلسه شورای مستند ما هست كه در رابطه با این كارت و دارندگان این كارت پیشنهادهایی را بدهیم؛ اما هنوز به صورت جامع عمل نشده است.
معاون سیما به این پرسش كه آیا فكر نمی كند در این مقطع نیاز به برگزاری نشستی صمیمانه با مستندسازان است؟ پاسخ مثبت داد و افزود: ما دو- سه تا مطلب داریم كه امكان دارد در هفته‌های آینده اتفاق بیفتد؛ یكی اینكه بحث كودك و نوجوان باید سامان پیدا كند و امكان دارد با مستندسازان هم نشست داشته باشیم.
● CMI سیما فیلم منتقل شد
وی در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت ادارات وابسته به سیما فیلم پس از ایجاد تغییر و تحول در این مركز، خاطرنشان كرد: سیما فیلم یك بخش CMI داشت كه فروش تولیدات تلویزیونی را برعهده داشت. ما به دلیل آنكه اداره‌ کلی به نام اداره كل تامین برنامه‌های خارجی داشتیم كه خرید برنامه‌های خارجی را بر عهده داشت ، ۲ - ۳ سال این بحث مطرح بود كه ما وقتی برای خرید برنامه‌ها با مراکز یا کمپانی ها و کشورهایی مذاکره می کنیم اگر امكان فروش هم داشته باشیم قدرت مانورمان بیشتر می‌شود؛ خصوصا در حال حاضر كه ما چند برابر آنچه می‌فروشیم را می‌خریم بنابراین CMI به اداره كل تامین برنامه خارجی منتقل شد تا کار خرید و فروش تولیدات معاونت سیما بصورت نظام‌مند و متمرکز انجام شود.
شهرك سینمایی غزالی هم بیشترین استفاده‌اش در حوزه سریالها است و وقتی ساخت سریالها دیگر در حوزه ماموریت سیما فیلم نباشد، این شهرک باید مرتبط با حوزه‌ای باشد جایی باید باشد كه بتواند به تمام شبكه‌ها خدمات ارائه دهد؛ بنابراین شهرك سینمایی غزالی نیز زیرمجموعه مركز تولید و فنی معاونت سیما قرار گرفت.
معاون سیما درباره بحث قدیمی تعامل نداشتن بین حوزه ترجمه، دوبله و ویراستاری، خاطرنشان كرد: در این زمینه‌ها باید حوزه‌های تخصصی در جایگاه خودشان قرار بگیرند؛ گاه مساله متن و ترجمه است باید كسی كه در این زمینه تخصص دارد، كار را انجام دهند؛ گاه در حین دوبله دوستان تشخیص می‌دهند كه باید تغییراتی اعمال شود، در بخشهایی كه سلیقه‌ای است