این روزها مصادف است با سالروز درگذشت حمید عاملی، صدای آشنای رادیو و پیر قصهگوی ایران و زمستان امسال دیگر نوای گرم راوی خاطرات «بیبی ربابه» گرما بخش خانههای ما نخواهد بود.
در ۱۶ دی ماه سال گذشته درست شش روز پس از این كه برای حمید عاملی، روایتگر قصههای هزار و یك شب رادیو، در صدای ارگ بزرگداشتی به مناسبت ۴۹ سال فعالیت در رادیو برگزار بود، در حالی كه او از بیماری سرطان رنج میبرد و گرد بیماری چهرهاش را پوشانده بود، جان به جان آفرین تقدیم كرد.
حمید عاملی كه در سال ۸۲ از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در ردیف پیشكسوت اهل قلم قرار گرفته، متولد ۱۳۲۰ در تهران است. وی از سال ۱۳۳۴، در مجلات كیهان بچهها، اطلاعات هفتگی و روشنفكر، نگارش داستانهای كوتاه به خصوص برای كودكان را آغاز كرده و مدتهای مدیدی پشت صحنه تئاتر سعدی، فردوسی و جامعه باربد فعالیت داشته است و از سال ۱۳۳۷، كارگویندگی در رادیو را با برنامه زندهی «كارگران» آغاز كرده است.
عاملی رادیو را جرقهای در زندگیاش میداند، و در گفت وگویی كه با خبرنگاران ایسنا داشته از روز نخست حضورش در رادیو این گونه یاد میكند: «به نام خدا... كارگران عزیز! سلام» ، نخستین جملاتی است كه با صدای من به عنوان گوینده به روی آنتن رفته است و این برنامه مثل جرقهای در زندگی من بود، دستگیرهای كه پریدم و آن را گرفتم.
او در خانواده اهل موسیقی و در فضای تار، سنتور، آكاردئون و موسیقی بزرگ شده و در سن ۵ سالگی، در كودكستان در برنامه صف و سرود، تك خوان سرور بوده است.
عاملی، تابلوی بزرگی از عكس مادرش را در كتابخانهی شخصی خود نصب كرده و از او ـ كه جزو زنان باسواد و تحصیل كرده زمان خود بود ـ، بسیار به نیكی یاد میكرد و مادرش را عامل موفقیت خود میدانست.
عاملی از برگزیدگان امتحان هنرپیشگی رادیو از بین ۸۸ شركت كننده در سال ۱۳۴۰ بود. او تعریف میكند: ثریا قاسمی، من (حمید عاملی) ، هوشنگ خلعتبری، كاووس گودرزی كه در این امتحان قبول شدیم همگی در محیط هنری بزرگ شده بودیم و افراد مبتدی و تازه وارد نبودیم.
او از سال ۱۳۵۰ برنامه «راه شب» را در رادیو اجرا كرده است و از سال ۱۳۵۲ پس از مرحوم صبحی، قصهی « ظهر جمعه» را هر جمعه در رادیو خوانده و در ماههای پایانی زندگی اش راوی داستان هزار و یكشب در رادیو تهران بود.
این پیشكسوت رادیو، در گفتوگویی قبل از فوتش با ایسنا داشت با اشاره به گرانقدر بودن ادبیات داستانی و اهمیت ترویج و تبلیغ آن گفته بود: مردم از برنامهی «هزار و یكشب» رادیو استقبال كردهاند و شنوندگان زیادی دارد اما سیستمهای تبلیغاتی و رسانهیی غرب به گونهیی تبلیغ و هزینه میكنند كه فردی به نام هریپاتر شناخته شود. در این زمان ما نیز باید برای ترویج و تبلیغ فرهنگ و ادبیاتمان از قدرت رسانه بهره بگیریم.
عاملی، آن روز كه با خبرنگاران ایسنا سخن میگفت، خود را از خوشبختترین افراد این مملكت میدانست و معتقد بود: اگر جوانها مسیرشان را عوض نكنند و از این شاخه به آن شاخه نپرند همانی كه بخواهند میشوند و من همان شدم كه خواستم.
حمید عاملی در حالی به دیار باقی شتافت كه هم مسوولان صدا و هم پیشكسوتان رادیو از او هم به عنوانی انسانی ارجمند و هم هنرمندی كه به ترویج قصههای ایرانی میپرداخت یاد كردند؛ به قول حمیدرضا خزایی ـ قائم مقام معاون صدا ـ او روح بلند خود را تقدیم زندگی كرد و به گفتهی مریم نشیبی، مرحوم عاملی در اوج عشق درگذشت.
حمید رضا خزایی، قائم مقام معاون صدا در پی درگذشت عاملی با بیان این كه شادروان حمید عاملی در كنار برخورداری از ویژگیهای بالای حرفهیی، بسیار باادب و متین بود افزود: اسفند سال ۵۷ وارد رادیو شدم. آن موقع مرحوم عاملی مسوول تنظیم جدول گویندگان برنامهی «راه شب» بود. او از ساعت ۲۲ تا صبح در «راه شب» حضور داشت. اما زمانیكه صبحها به رادیو میآمدم، میدیدم كه او در محوطهی جامجم مشغول ورزشكردن است.
شهرام گیلآبادی كه آن زمان مدیر رادیو جوان بود، در این باره می گوید: مرحوم عاملی اهل قصه، نمایش و ادبیات بود و عمر شریفش را صرف اعتلا، ترویج و تحكیم ادبیات عامه كرد.
وی با بیان اینكه شادروان عاملی تلاش كرد كه ادبیات عامه را ثبت و در برنامههایی چون «قصههای ظهر جمعه» برای بچهها بیان كند به دوران همكاری خود با زنده یاد عاملی اشاره كرده و میافزاید: زمانی كه به عنوان مدیر رادیو تهران فعالیت میكرم، مرحوم عاملی در چند برنامه حضور یافت كه یكی از آنها «یك شب از هزار و یك شب» بود. او تا زمانی كه توانایی داشت این قصهها را ادامه داد، علاوه بر آن این پیشكسوت در یك برنامهی صبحگاهی با نان «ورقهای از دفتری هزار صفحه» به تنظیم قصههای شاهنامه میپرداخت و آنها را به همراه «شیر خدا» در فرمی نو ارایه میداد. مدیر مركز هنرهای نمایشی رادیو همچنین میگوید: هیچ وقت فراموش نمیكنم، برنامهای را كه در آن از «بیبی ربابه» خاطراتی را طی دو سال در ماه مبارك رمضان روایت میكرد و از طریق آن نوع دینداری و تعامل پدر و مادر با فرزندان خود را برای شنوندگان بیان میكرد.
مریم نشیبی نیز با بیان این كه زندهیاد حمید عاملی در اوج عشق فوت كرد و زود از بین همه رفت، می گوید: در برنامه «شب بخیر كوچولو» بسیار سعی میكردم، از شیوهی كار مرحوم عاملی در قصهگویی استفاده كنم.
این پیشكسوت رادیو، میافزاید: معمولا در جشنوارههای قصهگویی كانون پرورشی فكری كودكان، شادروان حمید عاملی را میدیدم و همیشه نظر او را درباره كارهایم میپرسیدم.
در ۱۶ دی ماه سال گذشته درست شش روز پس از این كه برای حمید عاملی، روایتگر قصههای هزار و یك شب رادیو، در صدای ارگ بزرگداشتی به مناسبت ۴۹ سال فعالیت در رادیو برگزار بود، در حالی كه او از بیماری سرطان رنج میبرد و گرد بیماری چهرهاش را پوشانده بود، جان به جان آفرین تقدیم كرد.
حمید عاملی كه در سال ۸۲ از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در ردیف پیشكسوت اهل قلم قرار گرفته، متولد ۱۳۲۰ در تهران است. وی از سال ۱۳۳۴، در مجلات كیهان بچهها، اطلاعات هفتگی و روشنفكر، نگارش داستانهای كوتاه به خصوص برای كودكان را آغاز كرده و مدتهای مدیدی پشت صحنه تئاتر سعدی، فردوسی و جامعه باربد فعالیت داشته است و از سال ۱۳۳۷، كارگویندگی در رادیو را با برنامه زندهی «كارگران» آغاز كرده است.
عاملی رادیو را جرقهای در زندگیاش میداند، و در گفت وگویی كه با خبرنگاران ایسنا داشته از روز نخست حضورش در رادیو این گونه یاد میكند: «به نام خدا... كارگران عزیز! سلام» ، نخستین جملاتی است كه با صدای من به عنوان گوینده به روی آنتن رفته است و این برنامه مثل جرقهای در زندگی من بود، دستگیرهای كه پریدم و آن را گرفتم.
او در خانواده اهل موسیقی و در فضای تار، سنتور، آكاردئون و موسیقی بزرگ شده و در سن ۵ سالگی، در كودكستان در برنامه صف و سرود، تك خوان سرور بوده است.
عاملی، تابلوی بزرگی از عكس مادرش را در كتابخانهی شخصی خود نصب كرده و از او ـ كه جزو زنان باسواد و تحصیل كرده زمان خود بود ـ، بسیار به نیكی یاد میكرد و مادرش را عامل موفقیت خود میدانست.
عاملی از برگزیدگان امتحان هنرپیشگی رادیو از بین ۸۸ شركت كننده در سال ۱۳۴۰ بود. او تعریف میكند: ثریا قاسمی، من (حمید عاملی) ، هوشنگ خلعتبری، كاووس گودرزی كه در این امتحان قبول شدیم همگی در محیط هنری بزرگ شده بودیم و افراد مبتدی و تازه وارد نبودیم.
او از سال ۱۳۵۰ برنامه «راه شب» را در رادیو اجرا كرده است و از سال ۱۳۵۲ پس از مرحوم صبحی، قصهی « ظهر جمعه» را هر جمعه در رادیو خوانده و در ماههای پایانی زندگی اش راوی داستان هزار و یكشب در رادیو تهران بود.
این پیشكسوت رادیو، در گفتوگویی قبل از فوتش با ایسنا داشت با اشاره به گرانقدر بودن ادبیات داستانی و اهمیت ترویج و تبلیغ آن گفته بود: مردم از برنامهی «هزار و یكشب» رادیو استقبال كردهاند و شنوندگان زیادی دارد اما سیستمهای تبلیغاتی و رسانهیی غرب به گونهیی تبلیغ و هزینه میكنند كه فردی به نام هریپاتر شناخته شود. در این زمان ما نیز باید برای ترویج و تبلیغ فرهنگ و ادبیاتمان از قدرت رسانه بهره بگیریم.
عاملی، آن روز كه با خبرنگاران ایسنا سخن میگفت، خود را از خوشبختترین افراد این مملكت میدانست و معتقد بود: اگر جوانها مسیرشان را عوض نكنند و از این شاخه به آن شاخه نپرند همانی كه بخواهند میشوند و من همان شدم كه خواستم.
حمید عاملی در حالی به دیار باقی شتافت كه هم مسوولان صدا و هم پیشكسوتان رادیو از او هم به عنوانی انسانی ارجمند و هم هنرمندی كه به ترویج قصههای ایرانی میپرداخت یاد كردند؛ به قول حمیدرضا خزایی ـ قائم مقام معاون صدا ـ او روح بلند خود را تقدیم زندگی كرد و به گفتهی مریم نشیبی، مرحوم عاملی در اوج عشق درگذشت.
حمید رضا خزایی، قائم مقام معاون صدا در پی درگذشت عاملی با بیان این كه شادروان حمید عاملی در كنار برخورداری از ویژگیهای بالای حرفهیی، بسیار باادب و متین بود افزود: اسفند سال ۵۷ وارد رادیو شدم. آن موقع مرحوم عاملی مسوول تنظیم جدول گویندگان برنامهی «راه شب» بود. او از ساعت ۲۲ تا صبح در «راه شب» حضور داشت. اما زمانیكه صبحها به رادیو میآمدم، میدیدم كه او در محوطهی جامجم مشغول ورزشكردن است.
شهرام گیلآبادی كه آن زمان مدیر رادیو جوان بود، در این باره می گوید: مرحوم عاملی اهل قصه، نمایش و ادبیات بود و عمر شریفش را صرف اعتلا، ترویج و تحكیم ادبیات عامه كرد.
وی با بیان اینكه شادروان عاملی تلاش كرد كه ادبیات عامه را ثبت و در برنامههایی چون «قصههای ظهر جمعه» برای بچهها بیان كند به دوران همكاری خود با زنده یاد عاملی اشاره كرده و میافزاید: زمانی كه به عنوان مدیر رادیو تهران فعالیت میكرم، مرحوم عاملی در چند برنامه حضور یافت كه یكی از آنها «یك شب از هزار و یك شب» بود. او تا زمانی كه توانایی داشت این قصهها را ادامه داد، علاوه بر آن این پیشكسوت در یك برنامهی صبحگاهی با نان «ورقهای از دفتری هزار صفحه» به تنظیم قصههای شاهنامه میپرداخت و آنها را به همراه «شیر خدا» در فرمی نو ارایه میداد. مدیر مركز هنرهای نمایشی رادیو همچنین میگوید: هیچ وقت فراموش نمیكنم، برنامهای را كه در آن از «بیبی ربابه» خاطراتی را طی دو سال در ماه مبارك رمضان روایت میكرد و از طریق آن نوع دینداری و تعامل پدر و مادر با فرزندان خود را برای شنوندگان بیان میكرد.
مریم نشیبی نیز با بیان این كه زندهیاد حمید عاملی در اوج عشق فوت كرد و زود از بین همه رفت، می گوید: در برنامه «شب بخیر كوچولو» بسیار سعی میكردم، از شیوهی كار مرحوم عاملی در قصهگویی استفاده كنم.
این پیشكسوت رادیو، میافزاید: معمولا در جشنوارههای قصهگویی كانون پرورشی فكری كودكان، شادروان حمید عاملی را میدیدم و همیشه نظر او را درباره كارهایم میپرسیدم.
گردآوری:گروه فرهنگ و هنر سيمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع:aftab.ir
