«محمد رضا اعلامی» با ارسال نامهای به خبرگزاری فارس نسبت به تشابه بخشهایی از «مرد دوهزار چهره» با فیلمنامه تلهفیلم «آدمهای كوكی»، از نویسنده قسمتهای پایانی مجموعه «مرد دوهزار چهره» به كارگردانی «مهران مدیری» گله كرد.
«محمد رضا اعلامی» با ارسال نامهای به خبرگزاری فارس از «مهران مدیری» گله كرد كه عین نامه اعلامی در ادامه میآید:
كپیرایت یا حقوق مادی و معنوی خالقان و صاحبان آثار هنری سالهاست كه در كشور ما به صورت یك مسئله و مشكل حل ناشدنی درآمده و به دلیل فقدان قوانین جامع و كامل در این زمینه و همینطور به علت رفتارها، قوانین و برخوردهای متفاوت و گاه متضاد مراكز فرهنگی و هنری (مانند وزارت ارشاد، تلویزیون، خانه سینما و....) با مقولات مرتبط با آفرینش هنری، همچنان در قامت یك «معضل بزرگ» خودنمایی میكند و قربانی میگیرد. نكته مهم و تأسف آور این ماجرا هم در اینجاست كه غالبا (و شاید هم همیشه!) قربانیان این معضل و كمبود فرهنگی، خالقان و آفرینندگان اصلی و واقعی آثار هنری هستند كه حق و حقوق مسلم مادی و معنوی آنها در پیچ و خم روابط و مناسبات غلط افراد و دستگاههای صاحب قدرت پایمال شده و از دست میرود!
یكی از این روابط و مناسبات غلط، چگونگی ارائه طرحها و فیلمنامهها در شبكهها و بخشهای مختلف تولید تلویزیون است كه هیچگونه حق و جایگاهی را برای نویسندگان و ارائه كنندگان طرحها و فیلمنامهها باقی نمیگذارد. بدون اینكه بخواهم به افراد یا سازمانی بیاحترامی كرده باشم این واقعیت را فقط از باب تأكید بر باز بودن درهای حق كشی و لزوم داشتن قاعده و قانون مشخص و كارآ برای پیشگیری از چنین وضعی ذكر میكنم:
عرف كار در شبكههای تلویزیونی و مراكز دیگر فیلمسازی برای تلویزیون به این شكل است كه شما به عنوان صاحب و خالق اثر موظفید طرح یا فیلمنامه خود را به شكل كامل به شبكه یا بخش تولیدی مربوطه تحویل دهید و آنها پس از خواندن طرح شما می توانند به راحتی بر آن قلم قرمز كشیده و به دلایل مختلف آن را رد كنند. حالا اگر یكی از كسانی كه به شكلی در این پروسه موفق به خواندن طرح شما شدهاند بخشها (یا كلیه) طرح شما را با تغییرات اندكی بازنویسی كرده و با استفاده از «روابط درون سازمانی» آن را به نام خود تولید كند. شما هیچ پناه و ملجایی برای تظلم خواهی و احقاق حق خود نخواهید داشت و حتی در صورت شكایت و دادخواهی، به عنوان عنصر ناراحت و مزاحم شناخته شده و تهدید میشوید كه سازمان یا بخش مربوطه نام شما را در لیست سیاه گذاشته و دیگر هیچ طرح و فیلمنامهای از شما در آن مركز قبول نخواهد شد!
صابون این نوع برخورد به تن خیلی از اهالی فیلم و سینما خورده و حقوق بسیاری از ایشان به این ترتیب پایمال شده است. اما نوع دیگری از سرقت هنری نیز وجود دارد كه به وسیله خود عوامل تولید اتفاق میافتد و چون اوضاع به گونهای است كه هر كس زودتر بجنبد برنده است! آنهایی كه برنامههای روتین و «از تولید به مصرف» را در اختیار دارند از این امتیاز به شكل همه جانبهای استفاده و گاه سوء استفاده میكنند! آنها چون به پخش نزدیكتر هستند، طرح یا فیلمنامه سرقت شده را بلافاصله وارد پروسه تولید و پخش كرده و به این ترتیب آن را «مال خود» میكنند!!
آخرین نمونه چنین رویدادی در همین اواخر برای نگارنده اتفاق افتاد و كلیت یك فیلمنامه اینجانب (به همراه بسیاری جزییات و حتی دیالوگهای آن) از سریال آقای «مهران مدیری» با نام «مرد دوهزار چهره» سردرآورد!
همینجا بگویم كه من آقای مدیری را مسئول این ماجرا نمی دانم. چرا كه او با اعتماد به نویسندههای خود، طرحها و نوشتههای آنها را كار میكند و به عنوان یك كارگردان میدانم كه در چنین شرایطی با وجود «تعجیل و استرس» رساندن كار به پخش نمیتوان خیلی به او ایراد گرفت. مسئولیت این قضیه صرفا با نویسندگان و كسانی است كه فیلمنامه ما را به عناوین مختلف (احتمالا به عنوان طرح و كنسه خودشان) به دست او رساندهاند!
ماجرا به این صورت است كه از حدود یك سال پیش به دعوت یكی از تهیهكنندگان مرتبط با شبكه اول سیما آقای محمدرضا ایزدییكتا شروع به نگارش فیلمنامهای به نام «آدمهای كوكی» نمودم قصه اولیه این تله فیلم كه نوشته اقای شاهرخ دستور تبار بود درباره فال و فالگیری و معضلاتی بود كه این پدیده در جامعه ما به وجود میآورد. بنده آن قصه را نپسندیدم و با موافقت تهیه كننده و شبكه اول (به عنوان مالك اثر) با حفظ زمینه قصه كلیت آن را تغییر داده و قصه دیگری برای تولید نوشتم. این فیلمنامه بعد از طی مراحل مختلف تأیید شده و «كد تولید» گرفت و بالاخره در زمستان گذشته به كارگردانی خودم ساخته شده و هم اكنون در مرحله صداگذاری است.
چند شب پیش كه به اتفاق چند نفر از همكاران همین پروژه مشغول تماشای برنامه آقای مدیری بودیم همگی با تعجب و ناباوری به هم نگاه كردیم و نمیدانستیم چه بگوییم: كلیت داستان تله فیلم آدمهای كوكی به اضافه بسیاری از دیالوگها و جزییات این فیلمنامه، بدون كم و كاست از برنامه آقای مدیری سر درآورده بودند!! هر چه زمان میگذشت مقدار بیشتر و بیشتری از فیلمنامه ما عین به عین در این برنامه تكرار میشد البته به شكلی هزل آلود و كاملا بیربط و نچسب! انگار صفحاتی از یك فیلمنامه را بدون مقدمه داخل فیلمنامه دیگری آورده باشند. فردای آن روز هم این ماجرا ادامه داشت و بخشهای باز هم بیشتری از قصه و دیالوگهای فیلم ما در سریال مرد دوهزار چهره مورد استفاده قرار گرفت.
من و همكارانم در شوك و حیرت فرو رفتیم و بعد كه كمی از شوك بیرون آمدیم این پرسشها در ذهن و زبان همه قرار داشت: چطور چنین چیزی ممكن است؟! و حالا ما چه باید بكنیم؟!
نویسنده این قسمتها، خشایار الوند، دوست خودم و برادر دوست قبلیام سیروس الوند بود. آیا میتوان تمام این ماجرا را یك «توارد» و ذهنیت مشترك دانست؟
اما به قول تمام دست اندركاران فیلم آدمهای كوكی میزان هم شكلی و یكی بودن دیالوگها و حتی ارقام و اعداد ذكر شده در قصه نمیتواند فقط یك اتفاق و توارد باشد به هر حال آنچه روی داده است باعث شده كه تازگی و بداعت فیلمنامه و تله فیلم ما و حق و حقوق مادی و معنوی آن، به كلی از دست برود چه كسی مسئول این حق كشی است و ما باید به چه كسی و به كجا شكایت بریم؟!
این ماجرا بار دیگر لزوم داشتن قانون و قاعده مشترك و فراگیر در زمینه حقوق مادی و معنوی صاحبان آثار هنری و التزام مراكز مختلف تولید فیلم به اتخاذ رویههای همگون، درست و قابل پیگیری در این زمینه را یادآوری و تأكید میكند.
من از خشایار الوند و بقیه كسانی كه در این ماجرا نقش داشتهاند، به شدت گله مند هستم و حق خود را برای پیگیری این قضیه محفوظ میدانم.
كپیرایت یا حقوق مادی و معنوی خالقان و صاحبان آثار هنری سالهاست كه در كشور ما به صورت یك مسئله و مشكل حل ناشدنی درآمده و به دلیل فقدان قوانین جامع و كامل در این زمینه و همینطور به علت رفتارها، قوانین و برخوردهای متفاوت و گاه متضاد مراكز فرهنگی و هنری (مانند وزارت ارشاد، تلویزیون، خانه سینما و....) با مقولات مرتبط با آفرینش هنری، همچنان در قامت یك «معضل بزرگ» خودنمایی میكند و قربانی میگیرد. نكته مهم و تأسف آور این ماجرا هم در اینجاست كه غالبا (و شاید هم همیشه!) قربانیان این معضل و كمبود فرهنگی، خالقان و آفرینندگان اصلی و واقعی آثار هنری هستند كه حق و حقوق مسلم مادی و معنوی آنها در پیچ و خم روابط و مناسبات غلط افراد و دستگاههای صاحب قدرت پایمال شده و از دست میرود!
یكی از این روابط و مناسبات غلط، چگونگی ارائه طرحها و فیلمنامهها در شبكهها و بخشهای مختلف تولید تلویزیون است كه هیچگونه حق و جایگاهی را برای نویسندگان و ارائه كنندگان طرحها و فیلمنامهها باقی نمیگذارد. بدون اینكه بخواهم به افراد یا سازمانی بیاحترامی كرده باشم این واقعیت را فقط از باب تأكید بر باز بودن درهای حق كشی و لزوم داشتن قاعده و قانون مشخص و كارآ برای پیشگیری از چنین وضعی ذكر میكنم:
عرف كار در شبكههای تلویزیونی و مراكز دیگر فیلمسازی برای تلویزیون به این شكل است كه شما به عنوان صاحب و خالق اثر موظفید طرح یا فیلمنامه خود را به شكل كامل به شبكه یا بخش تولیدی مربوطه تحویل دهید و آنها پس از خواندن طرح شما می توانند به راحتی بر آن قلم قرمز كشیده و به دلایل مختلف آن را رد كنند. حالا اگر یكی از كسانی كه به شكلی در این پروسه موفق به خواندن طرح شما شدهاند بخشها (یا كلیه) طرح شما را با تغییرات اندكی بازنویسی كرده و با استفاده از «روابط درون سازمانی» آن را به نام خود تولید كند. شما هیچ پناه و ملجایی برای تظلم خواهی و احقاق حق خود نخواهید داشت و حتی در صورت شكایت و دادخواهی، به عنوان عنصر ناراحت و مزاحم شناخته شده و تهدید میشوید كه سازمان یا بخش مربوطه نام شما را در لیست سیاه گذاشته و دیگر هیچ طرح و فیلمنامهای از شما در آن مركز قبول نخواهد شد!
صابون این نوع برخورد به تن خیلی از اهالی فیلم و سینما خورده و حقوق بسیاری از ایشان به این ترتیب پایمال شده است. اما نوع دیگری از سرقت هنری نیز وجود دارد كه به وسیله خود عوامل تولید اتفاق میافتد و چون اوضاع به گونهای است كه هر كس زودتر بجنبد برنده است! آنهایی كه برنامههای روتین و «از تولید به مصرف» را در اختیار دارند از این امتیاز به شكل همه جانبهای استفاده و گاه سوء استفاده میكنند! آنها چون به پخش نزدیكتر هستند، طرح یا فیلمنامه سرقت شده را بلافاصله وارد پروسه تولید و پخش كرده و به این ترتیب آن را «مال خود» میكنند!!
آخرین نمونه چنین رویدادی در همین اواخر برای نگارنده اتفاق افتاد و كلیت یك فیلمنامه اینجانب (به همراه بسیاری جزییات و حتی دیالوگهای آن) از سریال آقای «مهران مدیری» با نام «مرد دوهزار چهره» سردرآورد!
همینجا بگویم كه من آقای مدیری را مسئول این ماجرا نمی دانم. چرا كه او با اعتماد به نویسندههای خود، طرحها و نوشتههای آنها را كار میكند و به عنوان یك كارگردان میدانم كه در چنین شرایطی با وجود «تعجیل و استرس» رساندن كار به پخش نمیتوان خیلی به او ایراد گرفت. مسئولیت این قضیه صرفا با نویسندگان و كسانی است كه فیلمنامه ما را به عناوین مختلف (احتمالا به عنوان طرح و كنسه خودشان) به دست او رساندهاند!
ماجرا به این صورت است كه از حدود یك سال پیش به دعوت یكی از تهیهكنندگان مرتبط با شبكه اول سیما آقای محمدرضا ایزدییكتا شروع به نگارش فیلمنامهای به نام «آدمهای كوكی» نمودم قصه اولیه این تله فیلم كه نوشته اقای شاهرخ دستور تبار بود درباره فال و فالگیری و معضلاتی بود كه این پدیده در جامعه ما به وجود میآورد. بنده آن قصه را نپسندیدم و با موافقت تهیه كننده و شبكه اول (به عنوان مالك اثر) با حفظ زمینه قصه كلیت آن را تغییر داده و قصه دیگری برای تولید نوشتم. این فیلمنامه بعد از طی مراحل مختلف تأیید شده و «كد تولید» گرفت و بالاخره در زمستان گذشته به كارگردانی خودم ساخته شده و هم اكنون در مرحله صداگذاری است.
چند شب پیش كه به اتفاق چند نفر از همكاران همین پروژه مشغول تماشای برنامه آقای مدیری بودیم همگی با تعجب و ناباوری به هم نگاه كردیم و نمیدانستیم چه بگوییم: كلیت داستان تله فیلم آدمهای كوكی به اضافه بسیاری از دیالوگها و جزییات این فیلمنامه، بدون كم و كاست از برنامه آقای مدیری سر درآورده بودند!! هر چه زمان میگذشت مقدار بیشتر و بیشتری از فیلمنامه ما عین به عین در این برنامه تكرار میشد البته به شكلی هزل آلود و كاملا بیربط و نچسب! انگار صفحاتی از یك فیلمنامه را بدون مقدمه داخل فیلمنامه دیگری آورده باشند. فردای آن روز هم این ماجرا ادامه داشت و بخشهای باز هم بیشتری از قصه و دیالوگهای فیلم ما در سریال مرد دوهزار چهره مورد استفاده قرار گرفت.
من و همكارانم در شوك و حیرت فرو رفتیم و بعد كه كمی از شوك بیرون آمدیم این پرسشها در ذهن و زبان همه قرار داشت: چطور چنین چیزی ممكن است؟! و حالا ما چه باید بكنیم؟!
نویسنده این قسمتها، خشایار الوند، دوست خودم و برادر دوست قبلیام سیروس الوند بود. آیا میتوان تمام این ماجرا را یك «توارد» و ذهنیت مشترك دانست؟
اما به قول تمام دست اندركاران فیلم آدمهای كوكی میزان هم شكلی و یكی بودن دیالوگها و حتی ارقام و اعداد ذكر شده در قصه نمیتواند فقط یك اتفاق و توارد باشد به هر حال آنچه روی داده است باعث شده كه تازگی و بداعت فیلمنامه و تله فیلم ما و حق و حقوق مادی و معنوی آن، به كلی از دست برود چه كسی مسئول این حق كشی است و ما باید به چه كسی و به كجا شكایت بریم؟!
این ماجرا بار دیگر لزوم داشتن قانون و قاعده مشترك و فراگیر در زمینه حقوق مادی و معنوی صاحبان آثار هنری و التزام مراكز مختلف تولید فیلم به اتخاذ رویههای همگون، درست و قابل پیگیری در این زمینه را یادآوری و تأكید میكند.
من از خشایار الوند و بقیه كسانی كه در این ماجرا نقش داشتهاند، به شدت گله مند هستم و حق خود را برای پیگیری این قضیه محفوظ میدانم.
گردآوری:گروه فرهنگ و هنر سيمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع:farsnews.com
