«وقتی همه خوابیم» هم می‌توانست یكی از انبوه فیلمنامه‌های بیضایی باشد كه پس از ناكامی در ساختش، منتشر شود؛
مثل «اشغال»، «حقایق درباره لیلا دختر ادریس»، «دیباچه نوین شاهنامه»، «فیلم در فیلم»، «مقصد» و «لبه پرتگاه». به قول خود بیضایی «وقتی همه خوابیم» اما تصادفا ساخته شده تا این دهمین ساخته خالق «باشو، غریبه كوچك» و «مسافران» باشد.
دهمین ساخته بلند سینمایی او می‌توانست یكی از انبوه فیلمنامه‌هایی باشد كه او از «سگ‌كشی» به این سو نوشته بود؛ می‌توانست «مقصد» باشد كه فیلم ارزان و كم‌هزینه‌ای هم از كار درمی‌آمد؛ می‌توانست «لبه پرتگاه» باشد كه همه عوامل آن هم انتخاب و معرفی هم شدند ولی در آستانه كلید خوردن متوقف شد؛
پرحاشیه‌ترین پروژه بهرام بیضایی كه در نهایت فیلمنامه‌اش منتشر شد تا «وقتی همه خوابیم» نوشته شود و جلوی دوربین برود. این یكی، برخلاف پروژه قبلی، بدون جنجال و حاشیه، خیلی سریع مراحل تولید را پشت سر گذاشت، آماده نمایش شد و به جشنواره بیست‌وهفتم رسید تا حاشیه‌ها از همان اولین نمایش فیلم كلید بخورد.
اگر روزگاری برای تماشاگر، فهم «غریبه و مه» اگر نگوییم غیرممكن، بسیار دشوار بود و در عوض منتقدان فرم استادانه آن را می‌ستودند، حالا فیلم آخر بیضایی از سوی مردم در حالی تایید می‌شود كه لحن اغلب نقدهایی كه درباره‌اش نوشته شده منفی است. منتقدانی كه اغلب نظر به جایگاه یكه و معتبر او در سینمای ایران احترامش را نگه می‌داشتند یا اساسا شیفته آثارش بودند این بار شمشیرها را از رو بستند.البته باید سره را از ناسره تشخیص داد و یكسویه قضاوت نكرد.
همه مخالفان فیلم را نمی‌توان به غرض‌ورزی متهم كرد و از سوی دیگر باید این واقعیت را پذیرفت كه حتی بهرام بیضایی هم می‌تواند و حق داردفیلم ضعیف بسازد چنان‌كه همه بزرگان سینما در كارنامه‌شان فیلم ضعیف به چشم می‌خورد.
گردآوری:گروه فرهنگ وهنرسیمرغ
www.seemorgh.com/culture
