نردبام آسمان از نظر موضوعی هیچ ربطی با حال و هوای رمضان ندارد و می‌توانست در هر موقعیت و شرایط دیگری هم پخش شود. با این حال همین كه تاریخی است، موضوع و حال و هوای...
 
جام جم آنلاین: كم شدن تعداد سریال‌های ماه مبارك رمضان از تمهیداتی بود كه تلویزیون امسال به آن دست زد تا این آثار بیشتر به چشم آید. اما آیا كم شدن این آثار مناسبتی در تلویزیون به دیده شدن بهتر آنها كمك كرده است؟
ا‌سماعیل عفیفه یكی از تهیه‌كنندگان موفق تلویزیون است كه سال 72 با تهیه سریال «همسایه‌ها» به كارگردانی حسن فتحی به نوعی كارهای مناسبتی ماه رمضان را كلید زده است و بعد از آن هم با تولید 3 سریال «رسم عاشقی»، «میوه ممنوعه» و «مامور بدرقه» به ترتیب در‌سال‌های 83، 86 و 87 پركارترین تهیه‌كننده در این زمینه به شمار می‌آید، او با توضیح این كه كم شدن كارها ممكن است دلایل مختلفی داشته باشد، می‌گوید: خود تلویزیون دلیل كم شدن سریال‌های نمایشی را تراكم برنامه‌های بعد از افطار و درخواست بینندگان برای پرداختن به امور عبادی اعلام كرد كه در نوع خودش توضیح قانع‌كننده‌ای است، اما چیزی كه قبل از كم یا زیاد بودن سریال‌ها برای من مهم است، كیفیت كارهاست.
برای همین حتی اگر 2 سریال با كیفیت خوب و بالا برای این ماه تولید و پخش شود، كفایت می‌كند. معمولا در سال‌های قبل هم از بین 4 سریالی كه پخش می‌شد، 2 تا كیفیت بهتری داشت و مخاطب بیشتری را هم به خودش جلب می‌كرد.
او یكی از دلایل بالا رفتن تعداد سریال‌ها در سال‌های قبل را بالا بردن سطح كیفی آنها عنوان و اضافه می‌كند: شاید یكی از دلایل تولید زیاد كارها در سال‌های قبل این بود كه برای كسی قابل تشخیص نبود كه كدام سریال‌ها موفق‌تر خواهند بود. بنابراین بالا بردن كمیت باعث می‌شد 2 تا از سریال‌ها خود به خود در موقعیت بالاتری نسبت به رقبا قرار بگیرد، ولی گذشته از این حرف‌ها واقعا 4 سریال خیلی زیاد بود و قرار نیست بعد از افطار مردم همه وقتشان را پای تلویزیون بگذرانند.
جواد افشار، كارگردانی است كه سال 85 سریال مناسبتی «روز رفتن» را برای ماه رمضان ساخت، اما شبكه تهران به دلیل ازدحام سریال‌های تولیدی تصمیم گرفت «بوی خوش زندگی» ساخته علی شاه‌حاتمی را روی آنتن بفرستد و پخش آن را به بعد از ماه رمضان موكول كرد. این كارگردان هم با كم شدن سریال‌ها موافق است: روالی كه در سال‌های اخیر جا افتاد، خیلی خوب نبود و باعث می‌شد 4 شبكه در یك بازه زمانی یكماهه با پخش 4 سریال كه از نظر امكانات و تولید شرایط نابرابری دارند، رقابت ناعادلانه‌ای با هم داشته باشند. در صورتی كه اساسا چون این رقابت در بخش خصوصی نیست، كاملا بی‌معناست.
او با اشاره به یكی از نكاتی كه خواسته یا ناخواسته به این رقابت ناعادلانه دامن می‌زند، می‌گوید: ساعت پخش كار، خیلی مهم است و مسلما كاری كه بلافاصله بعد افطار روی آنتن برود، بهتر دیده می‌شود.
افشار اضافه می‌كند: نردبام آسمان از نظر موضوعی هیچ ربطی با حال و هوای رمضان ندارد و می‌توانست در هر موقعیت و شرایط دیگری هم پخش شود. با این حال همین كه تاریخی است، موضوع و حال و هوای متفاوتی با بقیه كارها دارد و همین نقطه مثبتی برایش محسوب می‌شود.
او هم مثل عفیفه پخش 2 سریال را در این ایام كافی می‌داند و با تاكید ضمنی بر كیفی شدن كارها پیشنهاد جدیدی را مطرح می‌كند: بهترین روش این است كه فقط 2 شبكه برای تولید سریال در هر مناسبتی مامور شوند و در مناسبت‌های مختلف یك در میان سریال بسازند. مثلا 2 شبكه برای ماه رمضان كار كنند و در مناسبت محرم كاری نداشته باشند تا بتوانند بهتر و دقیق‌تر به مناسبت بعدی مثلا نوروز بپردازند. این فرصت بیشتر، خود به خود شرایط را برای رقابت آنها در تولید كار كیفی فراهم می‌كند.
جواد افشار با یادآوری این كه سریال‌ها با هزینه بیت‌المال تولید می‌شوند، ادامه می‌دهد: مردم لزوما نمی‌توانند همه این 4 سریال را ببینند. حتی اگر بتوانند این كار را هم بكنند، به خیلی از كارهای دیگرشان در این ماه بویژه عبادت نمی‌رسند.
تاكید عفیفه هم برنامه‌ریزی درازمدت برای تولید كارهایی كیفی‌تر است، به نحوی كه مردم با تماشای آنها به همان لذتی برسند كه قرار است فرضا با دیدن 4 سریال به‌ آن دست پیدا كنند: لازمه این كار گزینش و انتخاب دقیق عوامل و تیم تولید كار است تا یك اطمینان حداقلی نسبت به نتیجه نهایی كار وجود داشته باشد و همه چیز بر اساس سعی و خطا جلو نرود. هر تیم تولیدی برای هر كاری مناسب نیست؛ بخصوص در مورد كارهای مناسبتی كه حساسیت بیشتری دارند.

قطع سریال‌های روتین

یكی از اتفاقاتی كه با شروع پخش سریال‌های رمضانی افتاد، توقف پخش سریال‌های روتینی مثل «شمس‌العماره» و «مسافران» تا بعد از ماه رمضان و پایان سریال‌هایی بود كه در این ایام روی آنتن هستند، اتفاقی كه قبل از این هم به مناسبت‌های مختلف افتاده، ولی بد نیست كه در این مجال كوتاه با دقت بیشتری به‌ آن بپردازیم. یكی از مواردی كه این حركت را با چالش روبه‌رو می‌كند، این است كه روال پخش هر شب یا یك شب در میان سریال‌ها یكی دو سالی است كه شروع شده و مهم‌ترین هدفش هم ارتباط عمیق‌تر و جلب بیشتر بیننده‌ها بود؛ اما این حركت به نوعی آن هدف اصلی را زیر سوال می‌برد.
اسماعیل عفیفه به عنوان یكی از علاقه‌مندان «مسافران»، آن را كار ارزشمند و مفرح ارزیابی می‌كند و به عنوان دلیل مخالفتش با این اتفاق، به تجربه‌ای درباره یكی از سریال‌های خودش اشاره می‌كند: پخش سریال «خانه‌ای در تاریكی» با نوروز و فوتبال جام ملت‌های اروپا همزمان شد و 6 هفته پخش نشد. خب معلوم است كه بعد این اتفاق دیگر بیننده رغبت چندانی به دیدن ادامه سریال ندارد. این كار علاوه بر این كه به كار لطمه می‌زند و همه تلاش‌های گروه تولید را از بین می‌برد و ارتباط مردم با كاری كه با آن مانوس شده بودند را قطع می‌كند به آنتن هم ضربه می‌زند . دوباره عوامل باید زحمت بكشند و تازه شاید به این نقطه برسد یا نرسد.
او اضافه می‌كند: باید برنامه‌ریزی ویژه‌ای برای مناسبت‌ها داشته باشیم.
اولین قدم برای این كار این است كه برای تولیدات خودمان ارزش قائل شویم و بیننده را به وقت‌شناسی عادت بدهیم، وگرنه بیننده هم بعد از مدتی نسبت به حاصل كار ما بی‌تفاوت می‌شود. یكی از مهم‌ترین دلایلی كه بعضی از كارها بیننده‌اش را از دست می‌دهد بی‌نظمی در پخش آنهاست.
جواد افشار هم با قطع سریال‌های روتین و عادی هنگام برخورد زمانی با مناسبت‌ها مخالف است: با این كار بیننده تازه بعد از پایان یك مناسبت مثلا رمضان كه زمان نسبتا طولانی‌ای است و دیدن چند سریال مختلف و دنبال كردن ماجراهای آنها تازه مجبور است به فضای كارهای قبلی برگردد و رشته ارتباطی را كه گسسته شده برقرار كند و این كار ساده‌ای نیست.
او هم مثل عفیفه بر زمانبندی درست‌تر و دقیق برای تولید و پخش تاكید می‌كند و از سریال خودش «روزهای زیبا» كه در حال پخش از شبكه تهران است، مثال می‌زند: مثلا شبكه 3 هر بار سریال پرطرفداری مثل جومونگ را هر وقت كه دلش می‌خواهد پخش می‌كند، بدون این كه در نظر بگیرد با این كار هربار یكی از برنامه‌های شبكه‌های دیگر را لانسه می‌كند. اتفاقا چند هفته‌ای است كه ساعت پخش این سریال با «روزهای زیبا» یكی می‌شود و باعث می‌شود ما درصد زیادی از مخاطبمان را از دست بدهیم. مگر روی كاری مثل سریال ما چقدر سرمایه‌گذاری شده كه توان رقابت با یك سریال بین‌المللی را هم داشته باشد؟ تازه باید در نظر گرفت كه این رقابت غیرمنصفانه بین یك كار تولیدی با یك كار وارداتی، ارزش‌های فرهنگی كار داخلی را خنثی می‌كند و اجازه نمی‌دهد آن تاثیری را كه باید داشته باشد، بگذارد.
 
    گردآوری:گروه فرهنگ وهنرسیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: jamejamonline.ir