به گزارش فردا نیوز، نشست نقد و بررسی مجموعه تلویزیونی پنجمین خورشید در فرهنگسرای رسانه برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی فرهنگسرای رسانه، در این نشست كه با حضور علیرضا افخمی(كارگردان)، حمید گودرزی، شبنم قلی‌خانی، مریم كاویانی و كامیار محبی (بازیگر)، سجاد ابوالحسنی(نویسنده‌ی فیلمنامه)، داوود هاشمی(تهیه‌كننده)، حسنعلی اسدی(مدیر تصویربرداری) و محمدتقی فهیم به عنوان كارشناس و منتقد برگزار شد ، سید محمد سادات اخوی اجرای برنامه را بر عهده داشت.
در ابتدای نشست و پس از معرفی میهمانان، سجاد ابوالحسنی در پاسخ به این پرسش مجری كه اگر بنا بود از یك بخش این فیلمنامه به عنوان بخش سخت كه عبور از آن مرحله برای شما دشوار بود و شما را دچار چالش جدی ذهنی كرده بود و همچنین بخشی كه بسیار شیرین و دلپذیر بود، یاد كنید، كدام بخش‌ها به ذهنتان می‌آید؟ گفت: در بخش فیلمنامه‌نویسی سخت‌ترین بخش زمانی بود كه محسن با خورشید سوم به سال 88 آمده بود و قرار بود با خورشید چهارم برگردد. من و آقای افخمی از ابتدا یك طرح مشخصی داشتیم، اما همین‌طور كه ساخت مجموعه به جلو می‌رفت فیلمنامه نیز دچار تغییرات زیادی می‌شد.
وی افزود: زمانی كه ما به خورشید سوم رسیدیم یك توقف طولانی داشتیم زیرا باید تأثیر هر تغییری را كه می‌خواستیم در سال 64 ایجاد كنیم، در سال 88 می‌دیدیم. ما قبلاً سال 88 را به تماشاچی‌مان نشان داده بودیم و حالا دیگر نمی‌توانستیم خیال را رها كرده و طرحی نو بیاندازیم، به همین دلیل در آن مرحله، كار خیلی سخت شده بود.
وی همچنین در مورد شیرین‌ترین بخش داستان گفت: این بخش در عین سختی بسیار شیرین بود.
پس از آن شبنم قلی‌خانی بازیگر نقش هما در سریال پنجمین خورشید در پاسخ به این پرسش كه اگر قرار بود یك بخشی از زندگی را به همین نحو تغییر داده و به گذشته برگردید، مایل بودید به كدام بخش از زندگی‌تان بازگردید و چه كسانی را ببینید؟ عنوان كرد: اگر قرار باشد كسی به بیست سال قبل بازگردد، لحظات زیادی هست كه دلش می‌خواهد دوباره آنها را تجربه كند، اما من در چنین شرایطی ترجیح می‌دهم لحظاتی را كه با پدرم بودم دوباره تكرار شوند.
در ادامه محمدتقی فهیم به عنوان كارشناس و منتقد سینما و تلویزیون، ضمن قدردانی از برگزاری و چنین جلساتی، گفت: در مجموعه‌ی «پنجمین خورشید» رد پای آقای افخمی علاوه بر اجرا در فیلمنامه هم به وضوح قابل مشاهده است و به نظر من فیلمنامه تحت تأثیر دیدگاه‌ها و نوع پیشبرد حوادث توسط آقای افخمی صورت گرفته، چرا كه به هر حال آقای افخمی در فضا و روند كیفی رو به رشد تلویزیون ما، همواره با ایده‌های تازه‌ای ظاهر شده‌اند.
وی افزود: این تأثیر به ویژه در فراز و فرودهای فیلمنامه مشهودتر است و بیشتر در عوامل و قواعدی كه برای درام در نظر گرفته می‌شود، یعنی شروع‌ها، فروكش‌ها و بعد عطف‌هایی كه پشت سر هم در كار گنجانده شده است و به طور كلی فضای ملتهبی كه در سریال حاكم است، تأثیر دیدگاه‌ها و گرایشات آقای افخمی دیده می‌شود.
وی در ادامه بیان كرد: نكته‌ی دیگر اینكه همان مسئله‌ای كه سال‌هاست ما در تلویزیون با آن دست به گریبان هستیم و آقای افخمی هم متأسفانه یكی از بارزترین افراد اسیر این آفت هستند، مسئله‌ی شتاب‌زدگی در سریال‌ها و به‌ویژه سریال‌های مناسبتی است. یعنی نوع كاری كه آقای افخمی انجام می‌دهند توأم با شتاب‌زدگی حاكم بر سفارش برنامه‌های سیماست و بنابراین آثار ایشان به طور كلی فاقد فیلمنامه است و در نهایت به نظر می‌رسد كه پایان‌بندی‌ها تحت نوعی فشار، استرس و موقعیت‌های بحرانی صورت می‌گیرد و در نتیجه همچنان با معضل پایان‌بندی روبه‌رو هستیم و در جاهایی مثل «پنجمین خورشید» كه ایشان درمی‌مانند، بهترین راه، راه حل خواب یا نوشتن یك متنی توسط شخصیت داستان است، زیرا در حال حاضر در فیلمنامه‌ها این راه حل راحت‌ترین راه ممكن است برای زمان‌هایی كه به یك نقطه‌ی عطفی برمی‌خورند و باید گره‌گشایی و سپس پایان‌بندی كنند.
در ادامه علیرضا افخمی، كارگردان مجموعه ضمن تشكر از انتقادهای محمدتقی فهیم، عنوان كرد: در مجموعه‌ی «پنجمین خورشید» شتاب‌زدگی قابل انكار نیست. این قبیل شتاب‌زدگی‌ها در كارهای رمضان و اصولاً كارهای مناسبتی دیده می‌شود و آن هم به دلیل شرایط و محدودیت‌های زمانی سازمان در تولید این مجموعه‌هاست، هر چند كه من بارها در مصاحبه‌های گوناگون هم عنوان كرده‌ام كه این مجموعه را برای ماه رمضان نساخته بودم و قرار بود به صورت یك كار هفتگی پخش شود، اما از آنجا كه مجموعه‌ای كه برای ماه رمضان شبكه سه در حال ساخت بود بنا به دلایلی در نیمه‌ی راه متوقف شد، در واقع به من تحمیل شد كه «پنجمین خورشید» را با همین شتاب‌زدگی كه آقای فهیم فرمودند، برای رمضان آماده كنم.
وی افزود: اما لازم است در مورد پایان‌بندی بگویم كه حدود هشت ماه پیش یك طرح پنجاه صفحه‌ای برای این كار به شورای طرح و برنامه‌ی سیما ارائه شد و در آنجا به تصویب رسید كه هنوز هم موجود است و در آن طرح دقیقاً همین پایان‌بندی وجود دارد. هر چند كه در حین كار تغییرات بسیاری در فیلمنامه ایجاد شد، اما این تغییرات شامل پایان‌بندی نشد و پایان‌بندی مجموعه به هیچ وجه به دلیل شتاب‌زدگی اختیار نشده است.
پس از آن حسنعلی اسدی، مدیر تصویربرداری مجموعه در مورد برش‌های زمانی كه گذشته را نشان می‌داد و عدم استفاده از تصویرهای سیاه و سفید و قهوه‌ای رایج كه معمولاً بیانگر زمان گذشته است، توضیح داد: در ابتدای كار با آقای افخمی به این نتیجه رسیدیم كه از این تكنیك‌ها استفاده نكنیم زیرا از طرفی این روش بسیار كلیشه‌ای، یكنواخت و تكراری بود و از طرفی هم پیش‌بینی می‌كردیم كه برای كارهای فنی با مشكل كمبود وقت مواجه شویم، بنابراین تصمیم بر این شد كه كار را به صورت یكدست تصویربرداری كنیم.
در ادامه نشست حمید گودرزی نیز در پاسخ به سوال مجری مبنی بر اینكه اگر در واقعیت چنین امكانی را داشتید كه به زمانی دیگر بروید به چه زمانی می‌رفتید، گفت: اگر قرار بود به آینده بروم، ترجیح می‌دادم به زمانی بروم كه در آن بمب اتم و جنگ وجود نداشته باشد. زمانی كه مردم غزه و مردم جاهای دیگر دنیا را نابود نكنند و همه در صلح و صفا زندگی كنند؛ و اگر قرار بود به عقب بازگردم به زمانی می‌رفتم كه مادربزرگم را ببینم.
سپس داوود هاشمی، تهیه‌كننده در مورد مشكلات ایجاد فضاهای شهری سال 64 توضیح داد: از آنجا كه نزدیك به دو دهه است كه با آقای افخمی و كارهای ایشان آشنا هستم، می‌دانستم كه در این كار هم مشكلی در پیش نخواهد بود و به راحتی از پس آن برخواهیم آمد.
وی ادامه داد: ما هفت قسمت فیلمنامه را داشتیم كه وارد مرحله‌ی پیش‌تولید شدیم كه مشكلات خاص خود را در پی داشت ولی به هر حال با تكیه بر توانایی‌های آیدین ظریف، طراح صحنه و دكور چیره‌دست مجموعه این فضاسازی‌ها به راحتی انجام شد و كار بدون مشكل خاصی پیش رفت و در نهایت نتیجه مطلوب نیز حاصل شد.
سپس مریم كاویانی در مورد اینكه دوست دارد در دو دهه‌ی آینده در كار بازیگری در كجا ایستاده باشد، عنوان كرد: من مدت‌هاست كه خودم را در سرنوشت زندگی‌ام رها كرده‌ام و هر آنچه را كه خداوند برایم مقدر كند می‌پذیرم.
پس از آن افخمی بزرگ‌ترین مشكل در مورد ساخت مجموعه‌های مناسبتی را آغاز به كار دیرهنگام دانست و افزود: بخشی از این مشكل مربوط به مسؤولان است و بخشی نیز مربوط به خود ماست. ما سوژه‌هایی كه دوست می‌داریم و مورد قبول مسؤولان سازمان هم هست را كمی دیر ارائه می‌دهیم و لذا كار دیر شروع می‌شود و چنین مشكلاتی پیش می‌آید.
وی ادامه داد: به نظر من علاوه بر دیر آغاز شدن، یكی از معضلات بزرگ ما جلوگیری از ورود نیروهای تازه‌نفس به عرصه‌ی ساخت كارهای مناسبتی است. البته از یك جهت به مسؤولان سازمان حق می‌دهم كه كمی این عرصه را بیشتر حفاظت می‌كنند و دارای حساسیت خاصی در این زمینه هستند و به هر كارگردان و تهیه‌كننده‌ای به سادگی اجازه نمی‌دهند كه وارد این حوزه شود و مقدرات یك ماه رمضان را به دستش نمی‌سپرند، اما از سویی این حساسیت موجب شده كه برخی افراد همچون من در این مقوله گیر افتاده‌اند و این مسئله موجب به وجود آمدن یك سری تكرارها می‌شود.
كارگردان مجموعه‌ی مناسبتی «او یك فرشته بود» افزود: نیروهای تازه‌نفس با دیدگاه‌های تازه‌تر خیلی سخت می‌توانند از سد این گزینش عبور كنند و وارد شوند و جای ما را پر كنند. در نتیجه ممكن است نیروهای خسته‌ای همچون من مجبور شوند كه همچنان ادامه دهند و در مقابل نیروهای تازه‌نفس و با انگیزه امكان ورد به این عرصه را پیدا نمی‌كنند.
وی تصریح كرد: من با تأكید بر این كه لازم است این حساسیت‌ها از سوی مسؤولان صدا و سیما وجود داشته باشد اما مصرانه می‌خواهم كه حتی اگر سریال‌هایی در رمضان ساخته شود كه خیلی هم بد باشد و بازخورد بد مردمی هم پیدا كند، این عرصه را باز كنند برای اینكه جوانان بیایند و تجربه‌های جدیدی اتفاق بیفتد.
افخمی در مورد اینكه ساخت چنین مجموعه‌هایی برای جوانان تازه‌كار سخت است یا نه، عنوان كرد: به نظر من سخت نیست زیرا به هر حال هر كسی یك اولین تجربه‌ای دارد كه گاه خوب و گاه بد از آب در می‌آید. من فكر می‌كنم این ریسك را هم مردم ما به عنوان بیننده باید بپذیرند و هم مسؤولان و كسانی كه این شرایط را می‌توانند برای جوانان فراهم كنند.
پس از آن فهیم نیز در این مورد عنوان كرد: نكته‌ای كه آقای افخمی در مورد حضور جوانان گفتند نشان‌دهنده‌ی قلب بزرگ ایشان است كه بر خلاف اینكه خیلی‌ها هنرمندان را متهم به بخل و حسادت و ... می‌كنند، اما در حقیقت اینچنین نیست.
وی افزود: متأسفانه در حوزه‌های خیلی آماتوری‌تر هم جوانان را به بازی نمی‌گیرند و حتی در مراكزی كه به منظور حمایت از جوانان ایجاد شده، بیشترین بودجه و امكانات به جای نسل جوان در اختیار پیشكسوتان قرار می‌گیرد. من فكر می‌كنم كه باید فرصت‌های بیشتری در اختیار جوانان قرار داد و آنها نیز باید پله پله بالا بیایند و در بخش‌های كوچك‌تر و در كنار پیشكسوتان تجربیات و توانایی‌های لازم را كسب كنند تا به گفته‌ی مقام معظم رهبری مبنی بر اینكه جوانان باید اداره‌ی كشور را بر عهده بگیرند نیز عمل شود.
فهیم همچنین در رابطه با مجموعه‌ی «پنجمین خورشید» عنوان كرد: به اعتقاد من آقای افخمی در این سریال بر لبه‌ی تیغ حركت كرده است، زیرا هر چند كه مسئله‌ی زمان و سفر در زمان همواره و از ابتدای پدید آمدن هنر سینما در این صنعت وجود داشته، اما آقای افخمی به خوبی توانسته از پس عبور از این لبه‌ی تیغ برآید، هر چند كه گاهی هم مجبور شده شخصیت‌هایش را فدای باورپذیر كردن داستان كند.
در ادامه‌ی این نشست عوامل مجموعه‌ی «پنجمین خورشید» به سوالات خبرنگاران و تعدادی از بینندگان مجموعه كه در جلسه حضور داشتند، پاسخ دادند.
علیرضا افخمی در مورد اینكه چرا تغییرات سیاسی كه در سال 88 نسبت به سال 64 رخ داده را مورد توجه قرار نداده گفت: این كار به صورت عمدی بود زیرا معتقدم كه اگر موضوعات و تحولات سیاسی را وارد داستان می‌كردم جذابیت سریال از بین می‌رفت. این مجموعه داستان زندگی شخصی محسن بود كه طی داستان با چالش‌ها و پیچ و خم‌هایی روبه‌رو می‌شد كه باید از پس آنها برمی‌آمد و حمید گودرزی به بهترین نحو این نقش را ایفا كرد.
مریم كاویانی در مورد تغییر لهجه‌اش در دوران پیری عنوان كرد: من دچار تغییر لهجه نشده بودم بلكه آوا و لحن كلامم تغیری كرده بود و آن به دلیل بالا رفتن سن و پختگی و شكستگی شخصیت مریم در 20 سال بود. من در واقع دو دوره‌ی پیری متفاوت را باید ایفا می‌كردم كه در دوره‌ی اول زنی شكست خورده و رنج كشیده بود و در دوره‌ی دوم زنی موفق كه هر كدام از این اینها باید گویشی متناسب با روحیاتش می‌داشت.
وی افزود: آن مریم جوانی كه خیلی قرص و محكم حرف می‌زد، دائم با همه دعوا داشت و به طور كلی دارای ریتم تندی در كلامش بود، باید در دوران پیری، به ویژه پیری دوره‌ی اول می‌شكست. من در واقع داشتم شرایط را معرفی می‌كردم، زیرا سختی‌های زندگی، مشقات و رنج كشیدن‌ها در طول سالیان غرور، سرسختی و ریتم تند افراد را كاهش می‌دهد.
حمید گودرزی نیز در مورد شباهت این نقش با نقش‌های پیشینش با اشاره به فیلم «چپ دست» و مجموعه «مسافری از هند» بیان كرد: به این دلیل كه من اساساً نقش مثبت بازی می‌كنم و مشخصه‌ی یك جوان مثبت كه اصولاً مردم ایران دوستش دارند، متانت و وقار و ادب و... است، لذا این شخصیت‌ها در این وجوه شبیه به هم به نظر می‌رسد.
شبنم قلی‌خانی در مورد تفاوت این نقش با سایر نقش‌هایش گفت: فكر می‌كنم مهم‌ترین دلیلی كه توانستم این نقش را با تفاوت‌های بسیاری كه با نقش‌های پیشینم داشت، بازی كنم كمك‌های آقای افخمی و سخت‌گیری‌های به جای ایشان بود.
كامیار محبی بازیگر نقش حمید در مجموعه‌ی پنجمین خورشید اظهار كرد: این كار برای من نقشی فوق‌العاده و استثنایی بود. من در تئاتر «اتاق شماره‌ی 6» نقشی را ایفا كرده‌ام كه كاملاً در سكوت بودم، اما در تلویزیون چنین تجربه‌ای را نداشتم. وقتی این نقش به من پیشنهاد شد، با خودم اندیشیدم كه شاید نباید بپذیرم اما زمانی كه آقای افخمی را دیدم، چیزی در درونم مرا به پذیرفتن نقش حمید ترغیب كرد. بنابراین به هیچ چیز دیگری فكر نكردم و پذیرفتم. من هم كار را خیلی دوست داشتم و هم گروه را و از نقشم احساس رضایتمندی زیادی دارم.
سوالات دیگر حاضرین در جلسه نیز توسط كارگردان، نویسنده و بازیگران مجموعه پاسخ داده شد و محمدتقی فهیم نیز در فواصل زمانی مابین این سوالات، توضیحاتی را ارائه داد.
در پایان این مراسم نیز لوح‌های تقدیر و هدایایی از سوی رئیس فرهنگسرای رسانه به عوامل مجموعه‌ی «پنجمین خورشید» اهدا شد.
گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: fardanews.com
