در رمضان سینما رفتن شبانه روزی شد
سال‌هاست كه در سینمای ایران چیزی به نام اكران مجدد وجود ندارد. زمانی كه در سینمای كشورهای مطرح جهان، نام فیلمی را عنوان می‌كنند و به رقم فروشش اشاره می‌كنند، این فروش كلی و سراسری، حاصل اكران‌های متعدد این فیلم در سال‌های مختلف است. مثلا جالب است بدانید تعداد تماشاگرانی كه به دیدن فیلم «بر باد رفته» رفته‌اند، بسیار بیشتر از فیلمی مانند «تایتانیك» است كه عنوان پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینما را به خود اختصاص داده است.
مشخص است كه تعداد كسانی كه به تماشای «بر باد رفته» رفته‌اند همگی مربوط به اكران اول این فیلم در سال 1939 نیستند و در سال‌های بعد نیز این فیلم به بهانه‌های گوناگون اكران شده است. مثال دیگری كه در این رابطه می‌توان زد فیلم «شعله» ساخته معروف رامش سیپی است. رامش سیپی كارگردان معروف سینمای هندوستان است كه سال قبل هم در زمان برگزاری جشنواره فیلم فجر مهمان جشنواره بود. دیگر فیلم معروف این آقا، همان «قانون» مشهور است كه در دهه 60 بارها از تلویزیون ایران پخش شد. جالب است بدانید در حال حاضر كه مشغول خواندن این مطلب هستید نیز فیلم «شعله» در هندوستان روی پرده است. در طول بیش از 30 سالی كه از این فیلم می‌گذرد، این فیلم بیش از 20 سال روی پرده سینماهای كشور هندوستان بوده است و رقم فروش آن آنقدر بالاست كه در محاسبات نمی‌گنجد.
در ایران در سال‌هایی كه فیلم‌های سینمایی رونق زیادی داشتند، قانون اكران دوم و سوم هم وجود داشت. مثلا خیلی‌ها هستند كه فیلمی محصول دهه 30 را در سال‌های كودكی یا نوجوانی‌شان در دهه 40 دیده‌اند. دلیل این امر این است كه این فیلم‌ها در مواقع مختلفی دوباره و سه باره اكران می‌شدند. البته این قانون شامل حال همه فیلم‌ها نبود، بلكه فیلم‌هایی بودند كه آنچنان استقبالی از آنها می‌شد كه یك اكران كفافشان نمی‌داد. یعنی در نوبت اول همه سالن‌های سینما مملو از تماشاگر می‌شد و چون امكان ادامه نمایش بیش از حد نداشت، بناچار از پرده برداشته می‌شد و در انتظار اكران‌های بعدی می‌ماند. این روند ادامه داشت تا زمانی كه اولا میزان استقبال از فیلم‌ها كاهش یافت و ثانیا تعداد فیلم‌هایی كه در سال ساخته می‌شدند آنقدر زیاد بودند كه در اكران فرصتی برای اكران فیلم‌های دیگر نماند. در دهه شصت فیلم‌های اكشنی مانند «عقاب‌ها» در چند نوبت نمایش داده شدند و همچنان كه می‌دانیم این فیلم پرمخاطب‌ترین اثر تاریخ سینمای ایران است.
امسال در آستانه ماه مبارك رمضان، امیرحسین علم‌الهدی یكی از فعالان عرصه اكران و مدیر كنونی پردیس سینمایی ملت پیشنهاد نمایش مجدد تعدادی از فیلم‌های قدیمی سینمای ایران را داد. در این طرح قرار شد كه سئانس‌های نیمه شب تا سحر سینماها، اختصاص به نمایش این فیلم‌ها داشته باشد. ابتدا مدیران مسوول سینمایی با این پیشنهاد موافقت نكردند و دلیل عدم رضایتشان هم تعداد فیلم‌هایی بود كه پشت خط اكران مانده‌اند. سپس اما با كارهای كارشناسی‌ای كه روی این طرح انجام شد، عملی شدن آن بلامانع تشخیص داده شد. بر این اساس فیلم‌هایی از زنده‌یاد علی حاتمی (مادر و دلشدگان)، داریوش مهرجویی (اجاره‌نشین‌ها، هامون، بانو)، سیروس الوند (یكبار برای همیشه)، مسعود كرامتی (پاتال و آرزوهای كوچك) و ناصر تقوایی (ناخدا خورشید) به عنوان آثاری شاخص و خاطره‌انگیز معرفی شدند كه در این شب‌ها به روی پرده بروند. قطعا آماری كه هفته‌های بعد از فروش این فیلم‌ها منتشر خواهد شد مشخص خواهد كرد كه مردم تا چه اندازه از این طرح استقبال كرده‌اند اما نفس كار جسورانه و شایسته تقدیر است. در حال حاضر سه پردیس سینمایی تهران با نام‌های ملت، تماشا و رازی نمایشگر این فیلم‌ها هستند و سینماهایی مانند فلسطین و صحرا نیز آمادگی خود را برای پیوستن به این طرح اعلام كرده‌اند.
با انتشار این خبر 2 تن از ائمه جمعه كشور در نماز جمعه روز 22 مرداد، مخالفت خود را با این طرح اعلام كردند. مخالفت آنان به این دلیل بود كه باز بودن سینماها در ساعات نیمه شب، مانع عبادت مردم و البته حضورشان در مساجد است و در پی این اعتراض علیرضا سجادپور و دیگر دست‌اندركاران اكران سینماها، در مقام دفاع از این طرح برآمدند و استدلال‌شان هم این بود كه سینما نیز مانند تلویزیون می‌تواند در ساعات نیمه شب برنامه داشته باشد و این سیاست‌ها برای ایجاد سرگرمی‌سازی است. به هر حال این اتفاق در سال‌های اخیر در سینمای ایران نیفتاده بود و به همین دلیل می‌تواند واكنش‌ها به آن ادامه داشته باشد.
نكته جالب در انتخاب این چند فیلم برای نمایش در سینماها این است كه تقریبا هیچ كدام از این آثار در زمان خودشان چندان مورد توجه قرار نگرفتند. البته در این میان «ناخدا خورشید» یك استثناست، اما بقیه‌شان به دلایل متفاوت از جمله درك نشدن توسط منتقدان آن دوران، مهجور ماندند. مثلا فیلم «مادر» كه در حال حاضر یكی از محبوب‌ترین ساخته‌های علی حاتمی است و بدون تردید بهترین و ارزشمندترین فیلمی كه در ستایش از مقام معنوی مادر ساخته شده است، در زمانی كه روی پرده آمد به دلیل «احساسات‌گرایی» بیش از حد آن (به تعبیر منتقدان آن دوران) مورد توجه قرار نگرفت. هنوز كه هنوز است بازی اكبر عبدی در این فیلم (كه به خاطرش سیمرغ بلورین جشنواره را هم گرفت) بهترین تجربه او در سینماست. یا مثلا «پاتال و آرزوهای كوچك» از بهترین نمونه‌های سینمای «برای كودك» است كه خیلی از فیلمسازان طی این سال‌ها برای رسیدن به چنین جایگاه و موقعیتی با ساخت فیلم‌های متعددشان دورخیز كردند، اما خیلی‌هایشان به نتیجه نرسیده‌اند. «یك بار برای همیشه» هم انتخاب هوشمندانه‌ای است از آن‌رو كه اخیرا سالگرد مرحوم خسرو شكیبایی برگزار شد و این فیلم سیروس الوند در مقایسه با سایر كارهایش از ارج و قرب زیادی برخوردار است و به اعتقاد خیلی‌ها، فاصله كیفی این فیلم با دیگر آثار او بسیار زیاد است. سه فیلمی هم كه از آثار مهرجویی انتخاب شده، همگی آثاری نوستالوژیك و از نظر اجتماعی تاثیرگذار هستند. بویژه «هامون» كه هم نمایش بازی هنرمندانه شكیبایی است و هم نمایش صادقانه‌ای از موقعیت روشنفكر ایرانی در آن دهه. هرچند به نظر می‌رسد فیلم‌های خاطره‌انگیز عمری بیش از آنچه ما فكر می‌كنیم دارند و هنوز هم می‌توانند برای تماشاگران این نسل آموزنده و جذاب باشند.
سال‌هاست كه در سینمای ایران چیزی به نام اكران مجدد وجود ندارد. زمانی كه در سینمای كشورهای مطرح جهان، نام فیلمی را عنوان می‌كنند و به رقم فروشش اشاره می‌كنند، این فروش كلی و سراسری، حاصل اكران‌های متعدد این فیلم در سال‌های مختلف است. مثلا جالب است بدانید تعداد تماشاگرانی كه به دیدن فیلم «بر باد رفته» رفته‌اند، بسیار بیشتر از فیلمی مانند «تایتانیك» است كه عنوان پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینما را به خود اختصاص داده است.
مشخص است كه تعداد كسانی كه به تماشای «بر باد رفته» رفته‌اند همگی مربوط به اكران اول این فیلم در سال 1939 نیستند و در سال‌های بعد نیز این فیلم به بهانه‌های گوناگون اكران شده است. مثال دیگری كه در این رابطه می‌توان زد فیلم «شعله» ساخته معروف رامش سیپی است. رامش سیپی كارگردان معروف سینمای هندوستان است كه سال قبل هم در زمان برگزاری جشنواره فیلم فجر مهمان جشنواره بود. دیگر فیلم معروف این آقا، همان «قانون» مشهور است كه در دهه 60 بارها از تلویزیون ایران پخش شد. جالب است بدانید در حال حاضر كه مشغول خواندن این مطلب هستید نیز فیلم «شعله» در هندوستان روی پرده است. در طول بیش از 30 سالی كه از این فیلم می‌گذرد، این فیلم بیش از 20 سال روی پرده سینماهای كشور هندوستان بوده است و رقم فروش آن آنقدر بالاست كه در محاسبات نمی‌گنجد.
در ایران در سال‌هایی كه فیلم‌های سینمایی رونق زیادی داشتند، قانون اكران دوم و سوم هم وجود داشت. مثلا خیلی‌ها هستند كه فیلمی محصول دهه 30 را در سال‌های كودكی یا نوجوانی‌شان در دهه 40 دیده‌اند. دلیل این امر این است كه این فیلم‌ها در مواقع مختلفی دوباره و سه باره اكران می‌شدند. البته این قانون شامل حال همه فیلم‌ها نبود، بلكه فیلم‌هایی بودند كه آنچنان استقبالی از آنها می‌شد كه یك اكران كفافشان نمی‌داد. یعنی در نوبت اول همه سالن‌های سینما مملو از تماشاگر می‌شد و چون امكان ادامه نمایش بیش از حد نداشت، بناچار از پرده برداشته می‌شد و در انتظار اكران‌های بعدی می‌ماند. این روند ادامه داشت تا زمانی كه اولا میزان استقبال از فیلم‌ها كاهش یافت و ثانیا تعداد فیلم‌هایی كه در سال ساخته می‌شدند آنقدر زیاد بودند كه در اكران فرصتی برای اكران فیلم‌های دیگر نماند. در دهه شصت فیلم‌های اكشنی مانند «عقاب‌ها» در چند نوبت نمایش داده شدند و همچنان كه می‌دانیم این فیلم پرمخاطب‌ترین اثر تاریخ سینمای ایران است.
امسال در آستانه ماه مبارك رمضان، امیرحسین علم‌الهدی یكی از فعالان عرصه اكران و مدیر كنونی پردیس سینمایی ملت پیشنهاد نمایش مجدد تعدادی از فیلم‌های قدیمی سینمای ایران را داد. در این طرح قرار شد كه سئانس‌های نیمه شب تا سحر سینماها، اختصاص به نمایش این فیلم‌ها داشته باشد. ابتدا مدیران مسوول سینمایی با این پیشنهاد موافقت نكردند و دلیل عدم رضایتشان هم تعداد فیلم‌هایی بود كه پشت خط اكران مانده‌اند. سپس اما با كارهای كارشناسی‌ای كه روی این طرح انجام شد، عملی شدن آن بلامانع تشخیص داده شد. بر این اساس فیلم‌هایی از زنده‌یاد علی حاتمی (مادر و دلشدگان)، داریوش مهرجویی (اجاره‌نشین‌ها، هامون، بانو)، سیروس الوند (یكبار برای همیشه)، مسعود كرامتی (پاتال و آرزوهای كوچك) و ناصر تقوایی (ناخدا خورشید) به عنوان آثاری شاخص و خاطره‌انگیز معرفی شدند كه در این شب‌ها به روی پرده بروند. قطعا آماری كه هفته‌های بعد از فروش این فیلم‌ها منتشر خواهد شد مشخص خواهد كرد كه مردم تا چه اندازه از این طرح استقبال كرده‌اند اما نفس كار جسورانه و شایسته تقدیر است. در حال حاضر سه پردیس سینمایی تهران با نام‌های ملت، تماشا و رازی نمایشگر این فیلم‌ها هستند و سینماهایی مانند فلسطین و صحرا نیز آمادگی خود را برای پیوستن به این طرح اعلام كرده‌اند.
با انتشار این خبر 2 تن از ائمه جمعه كشور در نماز جمعه روز 22 مرداد، مخالفت خود را با این طرح اعلام كردند. مخالفت آنان به این دلیل بود كه باز بودن سینماها در ساعات نیمه شب، مانع عبادت مردم و البته حضورشان در مساجد است و در پی این اعتراض علیرضا سجادپور و دیگر دست‌اندركاران اكران سینماها، در مقام دفاع از این طرح برآمدند و استدلال‌شان هم این بود كه سینما نیز مانند تلویزیون می‌تواند در ساعات نیمه شب برنامه داشته باشد و این سیاست‌ها برای ایجاد سرگرمی‌سازی است. به هر حال این اتفاق در سال‌های اخیر در سینمای ایران نیفتاده بود و به همین دلیل می‌تواند واكنش‌ها به آن ادامه داشته باشد.
نكته جالب در انتخاب این چند فیلم برای نمایش در سینماها این است كه تقریبا هیچ كدام از این آثار در زمان خودشان چندان مورد توجه قرار نگرفتند. البته در این میان «ناخدا خورشید» یك استثناست، اما بقیه‌شان به دلایل متفاوت از جمله درك نشدن توسط منتقدان آن دوران، مهجور ماندند. مثلا فیلم «مادر» كه در حال حاضر یكی از محبوب‌ترین ساخته‌های علی حاتمی است و بدون تردید بهترین و ارزشمندترین فیلمی كه در ستایش از مقام معنوی مادر ساخته شده است، در زمانی كه روی پرده آمد به دلیل «احساسات‌گرایی» بیش از حد آن (به تعبیر منتقدان آن دوران) مورد توجه قرار نگرفت. هنوز كه هنوز است بازی اكبر عبدی در این فیلم (كه به خاطرش سیمرغ بلورین جشنواره را هم گرفت) بهترین تجربه او در سینماست. یا مثلا «پاتال و آرزوهای كوچك» از بهترین نمونه‌های سینمای «برای كودك» است كه خیلی از فیلمسازان طی این سال‌ها برای رسیدن به چنین جایگاه و موقعیتی با ساخت فیلم‌های متعددشان دورخیز كردند، اما خیلی‌هایشان به نتیجه نرسیده‌اند. «یك بار برای همیشه» هم انتخاب هوشمندانه‌ای است از آن‌رو كه اخیرا سالگرد مرحوم خسرو شكیبایی برگزار شد و این فیلم سیروس الوند در مقایسه با سایر كارهایش از ارج و قرب زیادی برخوردار است و به اعتقاد خیلی‌ها، فاصله كیفی این فیلم با دیگر آثار او بسیار زیاد است. سه فیلمی هم كه از آثار مهرجویی انتخاب شده، همگی آثاری نوستالوژیك و از نظر اجتماعی تاثیرگذار هستند. بویژه «هامون» كه هم نمایش بازی هنرمندانه شكیبایی است و هم نمایش صادقانه‌ای از موقعیت روشنفكر ایرانی در آن دهه. هرچند به نظر می‌رسد فیلم‌های خاطره‌انگیز عمری بیش از آنچه ما فكر می‌كنیم دارند و هنوز هم می‌توانند برای تماشاگران این نسل آموزنده و جذاب باشند.
گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: jamejamonline.ir
