سه‌شنبه یكصدویكمین سالروز تولد «الیا كازان»، فیلم‌ساز نام‌دار سینمای آمریكا و برنده دو جایزه اسكار بهترین كارگردانی بود.
به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، «الیا كازان» متولد هفتم سپتامبر 1909، کارگردان سینما و تئاتر، نویسنده و تهیه‌کننده بزرگ آمریكایی بود كه اصالتی عثمانی داشت.
وی از پرافتخارترین کارگردانان تاریخ هالیوود بود که طی سال‌ها فعالیت سینمایی موفق به دریافت سه جایزه اسکار، چهار جایزه گلدن گلوب و شد و در جشنواره‌های معتبری چون ونیز و كن مورد تقدیر قرار گرفت.
الیا كازان نسل جدیدی از بازیگران جوان ناشناخته را به دنیای سینما معرفی كرد كه سرآمد آنها «مارلون براندو»، «وارن بیتی» و «جیمز دین» هستند، هرچند شهرت عمده او به بازی‌گرفتن فوق‌العاده از بازیگران‌اش است.
وی با ساخت دو فیلم كوتاه وارد دنیای سینما شد و اولین فیلم بلندش را در سال 1954 با نام «درختی در بروكلین می‌روید» ساخت. «دریای علف‌ها»، «بومرنگ»، «توافق یك جنتلمن» و «پینكی» فیلم‌های بعدی كازان بودند كه پس از آن وی با فیلم
«وحشت در خیابان‌ها» موفق به كسب جایزه بهترین كارگردانی از جشنواره ونیز شد.
از شاخصه‌های بارز فیلم‌سازی الیا كازان، همكاری او با نویسندگان نام‌دار دنیای ادبیات در نگارش فیلم‌نامه بود. وی سابقه همكاری با نویسندگانی چون «تنسی ویلیامز»، «هارولد پینتر»، «جان اشتاین‌بك» و «آرتور میلر» را داشته است.
کازان پس از پایان تحصیلات متوسطه به دانشگاه ییل پیوست و به تحصیل در رشته نمایش‌نامه‌نویسی پرداخت. وی اولین نمایشنامه‌اش را در سال 1935 به‌روی صحنه برد و در دهه 40 به‌عنوان یکی از مستعدترین کارگردانان تئاتر برادوی شهرت یافت.
کازان در این سال‌ها بیشتر به‌لطف کارگردانی قدرتمند نمایش‌نامه‌های تنسی ویلیامز مانند «اتوبوسی به‌نام هوس» و آرتور میلر مانند «مرگ دستفروش» مورد تحسین قرار گرفت.
کازان با ساخت فیلم «توافق یک جنتلمن» اولین جایزه اسکار بهترین کارگردانی در سال 1948 دریافت كرد. در این فیلم گری‌گوری پک نقش یک خبرنگار اصول‌گرا را بازی كرده و فیلم مضومنی ضدنژادپرستانه دارد.
در سال 1951 بود كه این فیلم‌ساز سرشناس تصمیم گرفت نمایش‌نامه معروف «اتوبوسی به‌نام هوس» را که خود وی بارها با موفقیت به‌روی صحنه برده بود را مقابل دوربین ببرد. کازان برای ساخت این فیلم از «مارلون براندو» دعوت كرد تا نقش «استنلی کوالسکی» را بازی كند. وی با این فیلم نامزد اسكار بهترین كارگردانی شد.
در سال 1952 کازان فیلم «زنده‌باد زاپاتا» را براساس رمانی از «جان اشتاین‌بک» با نقش‌آفرینی دوباره مارلون براندو ساخت و پس از آن یکی از مهم‌ترین و بهترین آثارش یعنی «در بارانداز» را براساس داستانی از «باد شولبرگ» كارگردانی كرد. این فیلم موفق به كسب هشت جایزه اسكار، ازجمله بهترین کارگردانی شد و موفقیت تجاری چشم‌گیری به‌همراه آورد.
كازان در سال 1955 رمان دیگری از جان اشتاین‌بک یعنی «شرق بهشت» را به سینما آورد. این فیلم با نقش‌آفرینی «جیمز دین» در جشنواره كن 1955 نامزد نخل طلا بود كه موفق به كسب جایزه بهترین فیلم درام شد.
«رودخانه وحشی» (1960)، «شکوه علف‌زار»(1961) «آمریکا آمریکا» (1963)، «ملاقات‌کنندگان»( 1972)، «آخرین ثروتمند»( 1976) از دیگر آثار سرشناس این فیلم‌ساز سرشناس هستند.
الیا کازان در 28 سپتامبر سال 2003 در سن 94 سالگی درگذشت. از مهم‌ترین افتخارات سینمایی وی می‌توان به جایزه اسكار افتخاری در سال 1999، خرس طلای افتخاری جشنواره برلین در سال 1996، چهار جایزه بهترین فیلم و كارگردانی از گلدن گلوب، صدف طلایی جشنواره سن‌سباستین در سال 1964، خرس نقره‌ای و جایزه ویژه هیات داوران جشنواره ونیز اشاره كرد.
گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: isna.ir
