برنامه حوادث واقعی از شبكه تهران روی آنتن رفته است
وقتی یك تصادف یا دعوایی در خیابان و سطح شهر رخ میدهد عابرین در گوشهای ایستاده و به تماشای آن میپردازند. این روحیه صرفا از سركنجكاوی نیست بلكه هیجان و التهابی كه در حادثه وجود دارد موجب میشود كه آدمی متوجه این اتفاقات شده و نظارهگر آنها باشد.
در رسانههای مكتوب و روزنامهها نیز یكی از بخشهای جذاب و پرمخاطب، همیشه صفحه یا ستون حوادث بوده و چه بسیار برخی از افراد روزنامه را با حوادثاش میشناسند یا برای خواندن حوادث میخرند. در بخشهای خبری تلویزیون نیز اخبار مربوط به حادثه شنونده و بیننده زیادی دارد.
فرقی هم نمیكند كه این حادثه مربوط به یك اتفاق طبیعی مثل سیل و زلزله و آتشسوزی باشد یا حوادث انسانی و شهری مثل تصادف و سقوط هواپیما یا حتی حوادث ملتهب سیاسی مثل تظاهرات و آشوبهای خیابانی.
بههرحال حادثه به عنوان یك اتفاق نامتعارف و غیرطبیعی، واجد ارزش خبری بالایی بوده و در حوزههای رسانهای یكی از عناصرخبری قابل اعتنا و جذاب به شمار میآید.
حادثه بهعنوان یك اتفاق طبیعی یا انسانی از لحاظ دراماتیكی نیز واجد ظرفیت تعلیق پذیری بالایی بوده و یك تجربه پررمز و راز به حساب میآید به همین دلیل نیز فیلم و سریالهایی كه قصهای حادثهای و معمایی دارند پرمخاطب بوده و همیشه ژانراكشن طرفداران زیادی داشته است.
منتها حادثه در یك فیلم صرفا ساخته تخیل و رویاپردازی نویسنده و كارگردان است و علیرغم تاثیرات دراماتیكی كه ممكن است بر مخاطب بگذارد فراتر از آن قرار نمیگیرد و تماشاگر آن را به عنوان یك حادثه واقعی تفسیر و باور نمیكند.
در واقع حادثه در آثار سینمایی و تلویزیونی فاقد وجوه مستند گونه بوده و هرچقدر هم كه یك فیلم روایتی رئالیستی داشته باشد بازهم نمیتوان از آن به عنوان یك رخداد حقیقی یاد كرد. اما مستندهایی كه مبتنی بر یك حادثه و اتفاق خارقالعاده شكل میگیرند التهاب و هیجان بیشتری را در خود میپرورانند كه ممكن است هر مخاطبی را در هر سطح و قشری مجذوب خود سازد حتی اگر آن حادثه یك رخداد طبیعتی ـ جانوری باشد.
به همین دلیل است كه مستند راز بقا طرفداران زیادی داشته و هنوز هم برخی مستند را با این برنامه مترادف میدانند. حالا حساب كنید كه در یك برنامه مجموعهای از حوادث واقعی را كه در گوشه و كنار دنیا رخ داده به نمایش بگذارند چقدر میتواند برای مخاطب جاذبه داشته باشد.
شبكه تهران مدتی است كه برنامهای به نام «حوادث واقعی» را روزهای سهشنبه عصر پخش میكند كه به بازتاب و نمایش این حوادث پرداخته و از طریق توضیح هیجانی این حوادث به وسیله نریشن و گزارشی كه گوینده متن روی این صحنهها میخواند یك برنامه پر از اضطراب و التهاب و هیجان را برای مخاطب فراهم میكند.
این برنامه كاملا حادثه محور بوده و لحنی ملتهب و جدی دارد. در سالهای قبل نیز برنامههایی از این دست در شبكههای دیگر تولید شده بودند كه میتوان به برنامه «حوادث دیدنی» اشاره كرد. اما شاید سلسله جنبان این برنامهها كه برای مخاطبان 2 دهه پیش واجد یك حس نوستالژیك بوده و یكی از جذابترین و پر مخاطب ترین برنامههای تلویزیون به حساب میآمد برنامه «دیدنیها» با اجرای جلال مقامی بود كه در دهه 60 پخش میشد.
اما ساختار این برنامه با جنس برنامهای مثل «حوادث واقعی» متفاوت بود هم در حجم و زمان برنامه و هم در محتوا و نگاهی كه به حوادث و رخدادها داشت.
در آنجا صرفا حادثه نبود كه دستمایه كار قرار میگرفت بلكه هر اتفاق یا پدیده دیدنی كه واجد عنصر جذابیت و شگفتی بود در آن به تصویر كشیده میشد. به طوری كه بخشی از رخدادهای آن بار طنز و كمدی داشت و بیش از آنكه موجب شگفتی تماشاگر شود باعث خنده و سرگرمی او میشد.
اما برنامه «حوادث واقعی» بیشتر مبتنی بر رخدادها و اتفاقات جدی و حادثهای قرار دارد كه اگرچه ممكن است فاقد سویه كمدی و طنز باشد اما یكی از كاركردهای آن ایجاد سرگرمی است.
برنامههای از این دست از لحاظ كاركردهای تلویزیونی میتوانند چند هدف را تامین كنند. یكی ایجاد هیجان و التهاب كه به عنوان بخشی مهم از نیاز روانی آدمی شناخته شده و باید تخلیه شود. دوم ایجاد سرگرمی و تفنن كه از طریق تماشای حوادث مختلف و در گوشه و كنار دنیا میسر شده و شگفتانگیز بودن برخی از آنها جذابیت و عمق این كاركرد را بیشتر میكند.
سوم اطلاعرسانی و آگاهی بخشی و كسب تجربه از این حوادث و رخدادهاست كه برخی از آنها به دلیل تلخبودن میتواند عبرت آموز هم باشد. گاهی رسانه از طریق توصیههای اخلاقی، تبلیغات و حتی ساخت فیلم و سریال ضمن ایجاد سرگرمی قصد دارد به مخاطب خود، آگاهی و حتی در مواردی هشدار دهد.
اما در اینجا بدون اینكه برنامه لحن نصیحت گونه داشته و هشداردهنده باشد به شكل تلویحی و غیرمستقیم این كار را میكند لذا تماشاگر در عین لذت بردن از هیجان و جذابیت این حوادث و اتفاقات، دچار آگاهی و شناخت و احتمالا آموزش مهارتهای زندگی میشود تا این حوادث واقعی در زندگی آنها تكرار نشود. تاثیر اخلاقی و آموزشی این برنامه دقیقا برآمده از همین واقعی بودن حوادث است.
وقتی یك تصادف یا دعوایی در خیابان و سطح شهر رخ میدهد عابرین در گوشهای ایستاده و به تماشای آن میپردازند. این روحیه صرفا از سركنجكاوی نیست بلكه هیجان و التهابی كه در حادثه وجود دارد موجب میشود كه آدمی متوجه این اتفاقات شده و نظارهگر آنها باشد.
در رسانههای مكتوب و روزنامهها نیز یكی از بخشهای جذاب و پرمخاطب، همیشه صفحه یا ستون حوادث بوده و چه بسیار برخی از افراد روزنامه را با حوادثاش میشناسند یا برای خواندن حوادث میخرند. در بخشهای خبری تلویزیون نیز اخبار مربوط به حادثه شنونده و بیننده زیادی دارد.
فرقی هم نمیكند كه این حادثه مربوط به یك اتفاق طبیعی مثل سیل و زلزله و آتشسوزی باشد یا حوادث انسانی و شهری مثل تصادف و سقوط هواپیما یا حتی حوادث ملتهب سیاسی مثل تظاهرات و آشوبهای خیابانی.
بههرحال حادثه به عنوان یك اتفاق نامتعارف و غیرطبیعی، واجد ارزش خبری بالایی بوده و در حوزههای رسانهای یكی از عناصرخبری قابل اعتنا و جذاب به شمار میآید.
حادثه بهعنوان یك اتفاق طبیعی یا انسانی از لحاظ دراماتیكی نیز واجد ظرفیت تعلیق پذیری بالایی بوده و یك تجربه پررمز و راز به حساب میآید به همین دلیل نیز فیلم و سریالهایی كه قصهای حادثهای و معمایی دارند پرمخاطب بوده و همیشه ژانراكشن طرفداران زیادی داشته است.
منتها حادثه در یك فیلم صرفا ساخته تخیل و رویاپردازی نویسنده و كارگردان است و علیرغم تاثیرات دراماتیكی كه ممكن است بر مخاطب بگذارد فراتر از آن قرار نمیگیرد و تماشاگر آن را به عنوان یك حادثه واقعی تفسیر و باور نمیكند.
در واقع حادثه در آثار سینمایی و تلویزیونی فاقد وجوه مستند گونه بوده و هرچقدر هم كه یك فیلم روایتی رئالیستی داشته باشد بازهم نمیتوان از آن به عنوان یك رخداد حقیقی یاد كرد. اما مستندهایی كه مبتنی بر یك حادثه و اتفاق خارقالعاده شكل میگیرند التهاب و هیجان بیشتری را در خود میپرورانند كه ممكن است هر مخاطبی را در هر سطح و قشری مجذوب خود سازد حتی اگر آن حادثه یك رخداد طبیعتی ـ جانوری باشد.
به همین دلیل است كه مستند راز بقا طرفداران زیادی داشته و هنوز هم برخی مستند را با این برنامه مترادف میدانند. حالا حساب كنید كه در یك برنامه مجموعهای از حوادث واقعی را كه در گوشه و كنار دنیا رخ داده به نمایش بگذارند چقدر میتواند برای مخاطب جاذبه داشته باشد.
شبكه تهران مدتی است كه برنامهای به نام «حوادث واقعی» را روزهای سهشنبه عصر پخش میكند كه به بازتاب و نمایش این حوادث پرداخته و از طریق توضیح هیجانی این حوادث به وسیله نریشن و گزارشی كه گوینده متن روی این صحنهها میخواند یك برنامه پر از اضطراب و التهاب و هیجان را برای مخاطب فراهم میكند.
این برنامه كاملا حادثه محور بوده و لحنی ملتهب و جدی دارد. در سالهای قبل نیز برنامههایی از این دست در شبكههای دیگر تولید شده بودند كه میتوان به برنامه «حوادث دیدنی» اشاره كرد. اما شاید سلسله جنبان این برنامهها كه برای مخاطبان 2 دهه پیش واجد یك حس نوستالژیك بوده و یكی از جذابترین و پر مخاطب ترین برنامههای تلویزیون به حساب میآمد برنامه «دیدنیها» با اجرای جلال مقامی بود كه در دهه 60 پخش میشد.
اما ساختار این برنامه با جنس برنامهای مثل «حوادث واقعی» متفاوت بود هم در حجم و زمان برنامه و هم در محتوا و نگاهی كه به حوادث و رخدادها داشت.
در آنجا صرفا حادثه نبود كه دستمایه كار قرار میگرفت بلكه هر اتفاق یا پدیده دیدنی كه واجد عنصر جذابیت و شگفتی بود در آن به تصویر كشیده میشد. به طوری كه بخشی از رخدادهای آن بار طنز و كمدی داشت و بیش از آنكه موجب شگفتی تماشاگر شود باعث خنده و سرگرمی او میشد.
اما برنامه «حوادث واقعی» بیشتر مبتنی بر رخدادها و اتفاقات جدی و حادثهای قرار دارد كه اگرچه ممكن است فاقد سویه كمدی و طنز باشد اما یكی از كاركردهای آن ایجاد سرگرمی است.
برنامههای از این دست از لحاظ كاركردهای تلویزیونی میتوانند چند هدف را تامین كنند. یكی ایجاد هیجان و التهاب كه به عنوان بخشی مهم از نیاز روانی آدمی شناخته شده و باید تخلیه شود. دوم ایجاد سرگرمی و تفنن كه از طریق تماشای حوادث مختلف و در گوشه و كنار دنیا میسر شده و شگفتانگیز بودن برخی از آنها جذابیت و عمق این كاركرد را بیشتر میكند.
سوم اطلاعرسانی و آگاهی بخشی و كسب تجربه از این حوادث و رخدادهاست كه برخی از آنها به دلیل تلخبودن میتواند عبرت آموز هم باشد. گاهی رسانه از طریق توصیههای اخلاقی، تبلیغات و حتی ساخت فیلم و سریال ضمن ایجاد سرگرمی قصد دارد به مخاطب خود، آگاهی و حتی در مواردی هشدار دهد.
اما در اینجا بدون اینكه برنامه لحن نصیحت گونه داشته و هشداردهنده باشد به شكل تلویحی و غیرمستقیم این كار را میكند لذا تماشاگر در عین لذت بردن از هیجان و جذابیت این حوادث و اتفاقات، دچار آگاهی و شناخت و احتمالا آموزش مهارتهای زندگی میشود تا این حوادث واقعی در زندگی آنها تكرار نشود. تاثیر اخلاقی و آموزشی این برنامه دقیقا برآمده از همین واقعی بودن حوادث است.
گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: jamejamonline.ir
