ابراهیم حاتمی‌كیا
ابراهیم حاتمی‌كیا در ادامه‌ در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر این‌كه «آیا به التهاب جامعه در این فیلم طعنه می‌زنید؟» گفت: این نكته‌ی بسیار ظریفی است و ادب كاركردن من است. در همه‌ی فیلم‌های به حوزه‌هایی ورود داشتم....
 
ابراهیم حاتمی‌كیا از آخرین ساخته‌اش «گزارش یك جشن» سخن گفت و در یك مصاحبه‌ی مفصل توضیح داد كه « اگر محافظه‌كار بودم این فیلم را نمی‌ساختم»، او همچنین تاكید كرد «متعلق به هیچ رنگ، حزب و گروهی نیستم.»
حاتمی‌كیا در گفته‌های اخیرش اعلام كرد كه بعد از «گزارش یك جشن» به او گفته‌اند كه «برای ساخت فیلم چمران مشكلات مالی داریم»
به گزارش خبرنگار بخش سینمایی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، ابراهیم حاتمی‌كیا كه در اولین برنامه‌ی تلویزیونی «راز» در سال 90 با اجرای نادر طالب‌زاده حضور پیدا كرد، ابتدا به نحوه‌ی شكل‌گیری ایده‌ی «گزارش یك جشن» اشاره كرد و افزود: طبق روال همیشه بر روی سوژه‌ام تحقیق بسیار كردم. دلم می‌خواست در باب ازدواج و جوان كاری انجام بدهم، در جاهای مختلفی همچون سالن‌های ازدواج و دفاتر عقد تحقیق كردم و در آخر به مكان‌هایی به نام موسسات ازدواج رسیدم. اگرچه با دید خیلی بدبینانه‌ای به سراغ آنها رفتم، اما دیدم كه كار آنها بسیار دقیق است و تفكر من اشتباه بوده است.
وی با اشاره به تحقیقاتش برای فیلم «گزارش یك جشن» كه از سه سال قبل آغاز شده بود، یادآور شد: ابتدا فكر می‌كردم حتما خانم‌هایی كه به این دفاتر مراجعه می‌كنند، از نظر سن یا جمال مشكلی دارند اما پس از مشاهده و تحقیق دیدم كه این‌گونه نیست، به مراكزی برخوردم تا 10سال هم سابقه داشتند. در سه سال تحقیق‌ام برای این فیلم، مدام فكر می‌كردم كه در این درام من كجا ایستاده‌ام، به همین دلیل هم فیلمنامه سه‌بار توسط دیگران و بار آخر توسط خودم نوشته شد. برای نوشتن این فیلمنامه مدتی از تهران جدا شدم و این موضوع فكر مرا بسیار درگیر كرده بود و می‌خواستم حتما آن را بسازم.

نباید توقع داشت حرفی از جنس قدیم بزنم
در ادامه‌ حاتمی‌كیا درباره‌ی تفاوت موضوع «گزارش یك جشن» با موضوعات دیگر فیلم‌هایش، توضیح داد: مخاطبینی كه با من طی این سال‌ها جلو آمده‌اند توقع دارند ابراهیم حاتمی‌كیا حرفی از جنس قدیم بزند، اما من پی آنم كه جایگاه خودم را در این شهر پیدا كنم. می‌فهمم كه این یك ریسك است اما برحسب فیلم‌ها و به واسطه‌ی نسلی كه با این انقلاب جلو آمده، باید یك جایگاه تازه‌ای را باز كنم.
ندیدن جوانها نوعی خودخواهی است
كارگردان «آژانس شیشه‌ای» با بیان این‌كه ندیدن جوانان نوعی خودخواهی و محافظه‌كاری محسوب می‌شود،ادامه داد: فكر می‌كردم جوان مساله‌ی مهم جامعه‌ی امروز ماست، ندیدن جوانان كمی ظلم بود و نوعی خودخواهی و محافظه‌كاری برای من محسوب می‌شد. این حوزه برای كسی مانند من كمی خطرناك بود. فیلم قبلی‌ام هم از همین جنس بود. با این‌كه منتقدین خیلی فیلم را نپسندیدند اما مردم آن را خیلی دوست داشتند. اصولا در دورانی هستیم كه آرمانی‌حرف زدن نوعی خارج‌زدن است، در هر صورت با شرایط و تحولاتی كه رخ داده بود، اصرار داشتم «گزارش یك جشن» را بسازم.
حاتمی‌كیا با بیان اینكه «گزارش یك جشن» فیلم یك‌بار دیدن نیست، ادامه داد: راستش نمی‌دانم چگونه فیلم می‌سازم كه با چندبار دیدن فیلم لایه‌لایه مفاهیم آن پدیدار می‌شود. بعضی به من می‌گفتند كه بار اول «گزارش یك جشن» را با اضطراب دیدند اما دفعات بعدی این‌گونه نبود، متاسفانه این هم از آفات شهرت من است، چرا كه به شدت زیر ذره‌بین هستم. فیلم‌های من، فیلم‌هایی است كه وقتی از سینما بیرون می‌آیی تو را به فكر وا می‌دارد.
كارگردان «گزارش یك جشن» در پاسخ به این سوال كه «آیا برای رساندن فیلم به جشنواره‌ی فجر عجله‌ی زیادی داشته است؟» بیان كرد: من این فیلم را در 64 جلسه فیلمبرداری كردم و برای مونتاژ و صداگذاری خیلی با دقت كار كردم، به‌طور كلی من اصلا اهل تعجیل نیستم.
«گزارش یك جشن» را با تامل ساختم
به گزارش ایسنا، ابراهیم حاتمی‌كیا در ادامه‌ در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر این‌كه «آیا به التهاب جامعه در این فیلم طعنه می‌زنید؟» گفت: این نكته‌ی بسیار ظریفی است و ادب كاركردن من است. در همه‌ی فیلم‌های به حوزه‌هایی ورود داشتم كه حوزه‌ی تنش است. هنگام ساخت «از كرخه تا راین» هم همین بحث‌ها هم وجود داشت. این تنش‌ها و سخنان در «خاكستر سبز»، «برج مینو»، «موج مرده»، «آژانس شیشه‌ای»، «روبان قرمز» و «به رنگ ارغوان» هم ادامه پیدا كرد، اینكه حاتمی‌كیا تمام شده است، از بعد از«كرخه تا راین» وجود دارد. البته همه‌ی این صحبت‌ها از سر دلسوزی است اما متاسفانه پس از ساخت «گزارش یك جشن» یكی از سایت‌ها، عناوین مانند منافق و نفوذی‌بودن را به من داد. «گزارش یك جشن»، فیلمی است كه با تامل ساخته شده است و نمی‌توانم بگویم می‌توان شرایط این یكی دوسال جامعه را پنهان كرد.
از آقا مرتضی یاد گرفتم كه باید به عمق بروم
وی در ادامه‌ی سخنانش با بیان این‌كه زبان و سقف پرواز من خواست خودم است، خطاب به طالب‌زاده گفت:زمانی شهید آوینی توصیه كردند؛«سلوك نكرده مجتهد نشوید» و این موقعیت است كه امثال ما داریم. من همیشه گفته‌ام كه مقتدایمان در سینما كیست؟ من هیچ‌وقت دستیار كسی نبودم. منتهی با بال جریانی مانند جبهه و جنگ شروع به كار كردم. از آقا مرتضی یاد گرفتم كه باید به عمق بروم، شاید در آن شرایط «بو» بگیرم و بعضی دماغشان را بگیرند و از كنار من رد شوند، اما من باید این كار را انجام دهم. متاسفانه ما مدافع نداریم و فیلم‌سازی كه عقبه‌ای این چنینی دارد، همیشه در مذان اتهام است.
من هنوز هم در فیلم‌هایی كه می‌خواهم از پلیس استفاده كنم، مشكل دارم. اصولا باید بگویم زبان و سقف پرواز من مخصوص به خودم است. در «گزارش یك جشن» سعی كردم توضیح دهم كه شرایط فرهنگی را نباید امنیتی كرد، چرا كه اگر این اتفاق بیفتد مشكلات زیادی پدیدار می‌شود.
این كارگردان سینمای ایران با بیان این‌كه «من طوری فیلم می‌سازم كه در رختخوابت هم با خودت دعوا داشته باشی» مدعی شد: هنگام و پس از ساخت «از كرخه تا راین» از طرف جانبازان 500 صفحه نامه مقابل رهبری گذاشتند كه این فیلم چنین است و چنان است. در «به رنگ ارغوان» هم از بس گفتم به والله و بالله این فیلم مساله‌ی عمیقی در خود دارد، بسیار غصه خوردم. در هر صورت پنج سال طول كشید تا این موضوع را فهمیدند.
وی تاكید كرد: قرار نیست ابراهیم حاتمی‌كیا فیلم كهنه بسازد. قرار نیست از من فیلم معمولی ببینید. من به گونه‌ای فیلم می‌سازم كه در رختخوابت هم با خودت دعوا داشته باشی. پرواز من پرواز كور است. پرواز با چشم باز كار من نیست.
 اگر محافظه‌كار بودم «گزارش یك جشن» را نمی‌ساختم
كارگردان «گزارش یك جشن» با انتقاد از افرادی كه كوركورانه به انتقاد از این فیلم اخیرش می‌پردازند، عنوان كرد: یعنی چه كه بعضی می‌گویند فیلم باید فیلم باشد؟! این حوزه حوزه‌ی سختی است كه حتی بعضی جرات ندارند صحنه‌هایش را نگاه كنند. من جبهه را هم همین‌گونه یاد گرفتم. اصولا روی این شكل كاركردن، «آقا مرتضی» بحث می‌كرد. ما یتیم حوزه‌ی فرهنگی هستیم باید پشت چه كسی بایستیم؟ كسی نیست. بعضی راحت با هر بی‌ادبی و بی‌اخلاقی رفتار می‌كنند و صحبت‌هایی را بر زبان می‌آورند. من اگر محافظه‌كار بودم «گزارش یك جشن» را نمی‌ساختم. من می‌خواستم حرف خودم را بزنم. باید بگویم من متعلق به هیچ رنگ، حزب و گروهی نیستم و هرجا این‌گونه محاسبه‌ام كنند، به اشتباه خواهند رفت.
حاتمی‌كیا ادامه داد: این حوزه درد‌هایی دارد كه خط‌كشی‌های این‌چنینی در آن نمی‌گنجد. حرف‌هایی را باید بزنیم كه بحث‌های روز است و برای این جامعه است، پس مدافع ما كجاست؟!
وی با بیان این‌كه من اپوزیسیون و پوزیسیون نبوده و نیستم تصریح كرد: اصولا من در دایره‌های ملتهب فیلم می‌سازم. در «به رنگ ارغوان» بعضی فكر می‌كردند و می‌گفتند كه من مامور وزارت اطلاعات هستم و دیدید كه وزارت اطلاعات جلوی این فیلم را گرفت. من از این‌گونه مشورت‌ها كه مدنظر بعضی است نمی‌گیرم. تلویزیون، ماهواره‌ها و مجلات را نگاه می‌كنم و تحلیل خودم را از مسائل می‌گویم، اما آنچه می‌گویم از درون نظام است و همیشه هم این‌گونه خواهد بود. ممكن است به خیلی‌ها بربخورد اما من اپوزیسیون و پوزیسیون نیستم.
 نمی‌توانم از وضعیتی كه همسایگانم دارند حرف نزنم
ابراهیم حاتمی‌كیا در ادامه‌ی این برنامه درباره‌ی بیانیه‌ای اخیرش با چند تن از سینماگران مطرح كشور درباره‌ی تحولات منطقه توضیح داد: این موضوع غصه من است و شرایط آنها را كاملا می‌فهمم. اگر امكان داشت كه به كمك برادران و خواهرانمان بروم واقعا این كار را می‌كردم. به نظرم اتحاد شومی در حال شكل‌گیری است و من نمی‌توانم از كسی كه در همسایگی من در مضیقه است، حرفی نزنم. در كل «گزارش یك جشن» و این بیانیه برای یك ذهن است و اصولا من دودوتا چهارتا بلد نیستم و با دلم حركت می‌كنم.
 از این‌كه جوانان را مقابل هم می‌بینم غصه می‌خورم
اولین برنامه «راز» سال 90 با طرح این سوال كه «یك هنرمند چقدر می‌تواند اصلاح‌گر باشد و اصولا در این زمینه چقدر وظیفه دارد» از سوی نادر طالب‌زاده ادامه پیدا كرد كه حاتمی‌كیا در پاسخ به آن اظهار كرد: وقتی از هنر صحبت می‌كنیم می‌توان هنری را كه امام (ره) «هنر متعهد» تعریف می‌كرد، در نظر بگیریم.
ورود من به حوزه‌ی هنر از آنجا بود كه دلم می‌خواست آرمان‌هایم را متجلی كنم. معلوم است كه پیگیرم حرف‌هایی از بچه‌های این مملكت را بزنم. در حال حاضر می‌بینم جامعه‌ای جوان داریم و باید از جوان حرف زد. من از این‌كه جوانان را بعضا مقابل هم می‌بینم، غصه می‌خورم و گاهی به گریه می‌افتم. «گزارش یك جشن» وقتی شكل می‌گیرد كه جوانانی به بهانه‌ی ازدواج دور هم جمع می‌شوند و من می‌خواهم بگویم كه اگر فضا را امنیتی كنیم این‌گونه فضاها می‌تواند به مسائل دیگری كشیده شود.
كارگردان «از كرخه تا راین» در ادامه‌ی سخنانش در پاسخ به این سوال كه «چقدر نیاز است نیروهای فرهنگی در كنار نیروهای امنیتی قرار گیرند»، بیان كرد: من معتقدم كه نیروهای امنیتی باید كار خود را انجام دهند، زمانی به آقای یونسی ـ وزیر اطلاعات وقت ـ گفتم كه كار شما پنهان‌كردن فضایی است كه داریم و كار ما عیان‌كردن آن. به نظرم آقا مرتضی بهترین جمله را در این زمینه به كار برده است. او گفت: «ای برادر كار تو پنهان‌كردن است و كار من عیان‌كردن». در هر صورت دو ماموریت متفاوت داریم. مامور نظامی باید كار خودش را انجام دهد و كسی نباید مزاحم او شود، اما من می‌گویم در بعضی از جاها ساختار نباید دست آنها باشد، مانند حوزه‌ی فرهنگی.
وی ادامه داد: البته آنها در شرایط خودشان باید ساز و برگ‌های خودشان را همراه داشته باشند. پلیس بدون باتوم و اسلحه كه معنا ندارد، اما در حوزه‌ی فرهنگی این‌گونه نیست. در حوزه‌ی حجاب هم چنین مسائلی هم مطرح شد كه بحث امنیتی و پلیسی كارآیی ندارد. من می‌گویم افرادی كه دستشان تفنگ است جای خود؛ اما اشتباه هنگامی است كه آنها به حوزه‌های فرهنگی وارد شوند.
حاتمی‌كیا در ادامه یادآور شد: دعوا از آنجا شروع شد كه در زمان جبهه به ما می‌گفتند كه با دوربین به اینجا برو و به اینجا نیا. حالا كه جنگ تمام شده در شهر هم به ما می‌گویند به این خیابان و آن خیابان برو. باید موقعیت‌ها تعریف شود. این مانند خانواده‌ بسته‌ای است كه وقتی عضوی از آن به جامعه وارد شود تمام شاكله‌ی آن بهم می‌ریزد. الان به نظرم آدم‌های استخوان‌دار فرهنگی كم هستند كه بحث جدی كنند و حرف‌هایشان هم تاثیر داشته باشد.
خودم را نمی‌بخشم كه فیلمم بیننده را ناامید كند
به گزارش ایسنا، ابراهیم حاتمی‌كیا در توضیح سخن طالب‌زاده كه «گزارش یك جشن» را فیلمی با نشاط توصیف كرده بود، گفت: من خودم را نمی‌بخشم فیلمی بسازم كه بیننده‌اش را ناامید كند. اصلا من كه هستم كه در این جهان هستی بگویم كه این جهان ابری است و هیچ روزنه‌ای باز نخواهد شد؟ به نظرم این خیلی بی‌انصافی است كه بگویم كه هیچ امیدی نیست و نمی‌توان حرف زد پس باید از كشور خارج شد و به آن طرف آب رفت.
وی با بیان اینكه غصه‌ام كشورم است، ابراز عقیده كرد: این نظام باید اصلاح شود. اگر فضا امنیتی شود، فیلمی مانند «به رنگ ارغوان» پنج سال توقیف می‌شود. همه ما از درون هستیم و سوخته‌های درون محسوب می‌شویم.
حاتمی‌كیا ادامه داد: بعد از «گزارش یك جشن» می‌خواستم چمران را بسازم و فیلمنامه‌ی آن را هم تمام كرده بودم، اما پس از این‌كه «گزارش یك جشن» دیده شد به من می‌گویند كه «آقا ما فكر كردیم و دیدیم كه برای ساخت فیلم چمران مشكلات مالی داریم». آقای تهیه‌كننده‌ی دولتی، فكر می‌كنی من چمران را از دست تو می‌گیرم؟!
وی تاكید كرد:ساخت فیلم «چمران» را دوست دارم و آرزویم است. چه كنم كه فضا، فضایی است كه حرف‌زدن از این‌ افراد بوی نا می‌دهد؟ والله هویت ما از جبهه‌ها ریشه می‌گیرد. هنوز آب‌های زمزم ما در آن گوشه است. البته این به آن دلیل نیست كه این مساله برای عده‌ای نان‌دانی شود.
ابراهیم حاتمی‌كیا با بیان این‌كه بحث‌های ما فراتر از بحث‌های سیاسی و جناحی است تصریح كرد: اعتقادم این است كه این خیمه‌ای كه در برنامه‌ی «راز» زده شده است، وقتی من فیلم‌ساز می‌آیم نباید درمورد تكنیك فیلم‌سازی با من بحث شود. این‌جا باید بیان درد‌هایی باشد كه ما را دور هم جمع می‌كند، درد‌هایی كه فراتر از بحث‌های سیاسی و جناحی است، حالا ممكن است یكی در این خیمه در حوزه‌ی سیاسی باشد، یكی در حوزه‌ی سینما و دیگری در حوزه‌ی اجتماعی.
این كارگردان در پایان سخنانش گفت: بعضی می‌گویند تو یك «فرصت‌» داری و آن فرصتی كه دوستان می‌گویند، مسوولیت سنگینی به گردن من است. من از آن فرصت چه استفاده‌ی سوئی كردم؟ معتقدم افرادی كه به برنامه‌ی «راز» می‌آیند باید «درد» داشته باشند، نه از سر «دل درد» و پرخوری حرف بزنند.
به گزارش ایسنا، پخش بخش‌هایی از «گزارش یك جشن» و برنامه‌ی «روایت فتح» از دیگر بخش‌های برنامه‌ی «راز» بود.
 
گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: isna.ir