مجموعه آثار کلاسیک جهان شامل بیست و دو عنوان کتاب کوچک جیبی درباره بیست و دو اثر برجسته و کلاسیک جهان است که در هر یک از آن‌ها به معرفی و نقد یک اثر شاخص ادبی و جهانی پرداخته شده و انتشارات امیرکبیر این مجموعه را در یک بسته کامل منتشر کرده است.
در ابتدای کتاب کوچک و جیبی «معرفی و نقد خوشه‌های خشم»، به ماجرای شعر معروفی از یک بانوی شاعر آمریکایی اشاره می‌شود که عنوان «خوشه های خشم» در لابه لای این شعر، بعدها و پس از قریب به هشتاد سال دستمایه نوشتن رمان خوشه‌های خشم توسط نویسنده جوان آن زمان، جان ارنست استاین بک می‌شود.
ماجرا از این قرار است که ماهنامه ادبی آتلانتیک چاپ آمریکا، در شماره فوریه 1862 م. قطعه شعری به چاپ می‌رساند که سراینده‌اش بانویی به نام«جولیا وارد هو» بود و این بانو که در آن سال زنی چهل ساله خانه‌اش در بوستون محل اجتماع ناموران هنر و ادب نیوانگلاند بود، این شعر را چند ماه قبل از آن تاریخ در اردوگاه سربازان ارتش شمال که برای شرکت در جنگ به جنوب می‌رفتند سروده بود. «جولیا وارد هو» خودش هم نمی‌توانست پیش بینی کند که شعر او، در آن دروانی که سراسر ایالات متحده در آتش جنگ‌های داخلی می‌سوخت، چه شور و غوغایی به پا خواهد کرد. اندک زمانی پس از انتشار، هزاران هزار سرباز و مردم رنج دیده، شعر او را زیر لب زمزمه می‌کردند و آرامش باطن را در لا به لای سطور آن می‌جستند.
شعر مذبور چنین بود:
«دیدگاه من شکوه نزدیک شدن خدا را دیده است./ من دیده‌ام تاکستانی را که خوشه‌های خشم در آنجا انبار شده بود و او آن‌ها را لگد مال کرد...» (ص 10)
قریب هشتاد سال پس از آن تاریخ، نویسنده‌ای سی و هفت ساله که تازه چند کتاب نوشته بود و اندک شهرتی در آمریکا به هم زده بود، از شعر او الهام گرفت و تحت تأثیر زندگی پریشان جمعی کشاورز تهیدست مقیم اوکلاهما، داستانی نگاشت زیر عنوان خوشه‌های خشم و این کتاب که به سال 1939 منتشر شد، بلافاصله بلوایی در سراسر آن سرزمین به راه انداخت.
آمریکا در آن دوران دچار بحران اقتصادی بود و مجموع شرایط اقتصادی و اجتماعی جامعه آن روز آمریکا باعث شد داستان خوشه‌های خشم موافقان و موافقان خاص خود را داشته باشد.
اقبال عظیم خواننده به سوی این کتاب و تجدید چاپ مکرر آن، کاخ‌نشینان و والت استریت را نگران کرد. به رغم تظاهر مخالفان که در بعضی ایالات فروش کتاب ممنوع شد، در بعضی دیگر نوشته جان ارنست استاین بک پیاپی به چاپ رسید و به فروش رفت. در سال 1940، یعنی یک سال پس از انتشار، وقتی هیئت داوران جایزه ادبی پولیتزر، کتاب او را بهترین اثر سال خواندند و جایزه را به نویسنده اعطا کردند، دیگر پیروزی نویسنده محرز شده بود و به این ترتیب داستان خوشه‌های خشم یک کتاب آمریکایی قابل چاپ شده بود. بیست و دو سال بعد از آن تاریخ، به سال 1962، جایزه نوبل در ادبیات هم نصیب نویسنده شد و سب استحقاق او را برای دریافت این جایزه، بیشتر همین کتاب خوشه‌های خشم دانستند.
شگفت‌آور است اگر بتوان در نظر آورد که جان ارنست استاین بک، این داستان سرای نامداری که به مدت نسبتاً طولانی، یعنی دورانی قریب بیست و هفت سال، آمریکا را تسخیر کرد و با داستان‌های کوتاه و بلند خود نظر مردم جهان را به سوی قاره نو معطوف داشت، تحصیلات مرتب دانشگاهی نداشته است و در سال‌های نوجوانی خود آموزگار بوده است.
جان ارنست استاین بک در سال 1902 در کالیفرنیا به دنیا آمد. پدرش خزانه‌دار و مادرش آموزگار بود. پس از تحصیل علوم در دانشگاه استانفورد، در سال 1925 بی آنکه دانشنامه‌ای دریافت کرده باشد دانشگاه را رها کرد و به نیویورک رفت. در این شهر خبرنگاری کرد و پس از دو سال به کالیفرنیا برگشت.
مدتی به عنوان کارگر ساده، متصدی داروخانه، میوه‌چین و... به کار پرداخت و به همین سبب با مشکلات برزگران و کارگران آشنا شد. پس از آن پاسبانی خانه‌ای را پذیرفت و در این زمان وقت کافی برای خواندن و نوشتن پیدا کرد. زمانی که جهان به سرعت به سمت مدرنیسم پیش می‌رفت و ادوات جدید کشاورزی جایگزین بیل و گاوآهن می‌شد، او در اندیشه غم و درد و رنج آنان بود.
نخستین اثرش فنجان زرین را در سال 1929 نوشت. نگاه انسان‌دوستانه و دقیق او به جهان پیرامون و چهره رنج‌کشیده خودش سبب درخشش او در نوشتن آثاری چون موش‌ها و آدم‌ها و خوشه‌های خشم شد. از نوشته‌های دیگر او به چراگاه‌های آسمان، به خدایی ناشناس، تورتیلافلت، دره دراز، ماه پنهانست، دهکده از یاد رفته، کره اسب کهر، شرق بهشت، مروارید و پنجشنبه شیرین می‌توان اشاره کرد.
و اما داستان خوشه‌های خشم از آغاز دوره جدیدی از تغییر و تحول اقتصادی و به تعبیری از دوره ماشینیسم در قاره آمریکا شروع می‌شود. زمانی که پای صنعت و توسعه اقتصادی و به تبع آن نوعی دگرگونی در زندگی مردم و بالاخص برزگران و پیشه‌وران به وجود می‌آید و به نحوی حالت گذاری می‌شود بین سنت و توسعه، خشم خوشه‌های بارور شده شکل می‌گیرد.
کشاورزانی که تنها با بیل و کلنگ و گاوآهن آشنایند و با آن خو گرفته‌اند، حال با آمدن تراکتور به مزارعشان ـ که به سبب قرض‌هایی که از بانک گرفته‌اند به مرور زمان گرو بانک شده ـ دچار تحول در نحوه زندگی و آوارگی از سرزمینشان می‌شوند تا مگر رویاهای دراز و شیرینی که برگه‌های تبلیغاتی گسترده در سرزمینشان برایشان به ارمغان آورده در سرزمینی دیگر حقیقت بخشند. آن‌ها نمی‌دانند که اگر ماشین و صنعت ماشینیسم در دست یک نفر باشد چه وسیله نیرومند و خطرناکی است. آن‌ها ناهماهنگی‌های صنعت رشد یافته را نمی‌شناسند.
داستان خوشه های خشم در نگاه اول یک گزارش مستند به نظر می‌رسد، گزارشی از سفر پر درد و رنج خانواده«جود» از استان اوکلاهما به کالیفرنیا و بعد بیکاری و نا امیدی و در به دری افراد این خانواده. اگر منظور داستان‌سرا در آغاز کار چنین بوده، در هدف خود موفق شده است. سرگذشت دردناک و غم انگیز و عبرت‌آموز است و خواننده را سخت تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ اما آرمان اولیه داستان‌سرا این نبوده است. ماجرا از آغاز تا انجام، مشحون از نکته‌ها و رموز و اسعارات و ایهام است و همین امتیاز کتاب است که یک گزارش راستین و رمانتیک را تا اوج یک حماسه دردانگیز انسانی بالا می‌برد
نویسنده: علی الله سلیمی
گردآوری :گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع : farsnews.com
مطالب پیشنهادی :
نیکول کیدمن باردیگر در یک درام دلهره‌آور
چرا لیلا حاتمی در "چه خوبه برگشتی" حضور ندارد؟
دلایل موفقیت سریال های کره ای
حامد بهداد در تله دوربین مخفی
بدون نان و آب می‌شود زندگی کرد ولی بدون «دونگ‌یی» نه!
