به مناسبت ایام ولادت امام رضا (ع)
علی‌بن موسی‌الرضاع وارث علمی‌بود كه از خاندان رسالت بدیشان رسیده بود. در متون تاریخی مباحثات علمی‌و مناظرات دینی زیادی از ایشان نقل شده است. در این متون نقل شده كه ایشان چگونه در این بحث‌ها بر مخالفان به وسیله استدلال غلبه می‌یافتند و اسكات خصم را موجب می‌شدند.
همچنین تسلط ایشان در علوم مختلف به نحوی كه عالمان بزرگ عصر را وا می‌داشت كه از محضر حضرت تلمذ كنند و درس فراگیرند، از فضایلی است كه تاریخ بدان شهادت می‌دهد.
بعضی راویان نقل كرده‌اند كه چنین اتفاق نمی‌افتاد كه مساله‌ای در محضر امام رضا ع مطرح شود و بی‌جواب بماند. همچنین نقل است كه پاسخ های ایشان مستند به قرآن بوده است.
آری امام هشتم شیعیان همانند سایر ائمه اطهار دارای جایگاه علمی‌باالایی بود. تا حدی كه به ایشان «عالم آل محمد» می‌گفتند. نقل است كه هرگاه دانشمندان مذاهب مختلف با ایشان روبه‌رو شده و به بحث می‌پرداختند، اعتراف می‌كردند كه كسی عالم‌تر و در مراتب علمی بالاتر از ایشان نیست.
آری امام هشتم شیعیان همانند سایر ائمه اطهار دارای جایگاه علمی‌باالایی بود. تا حدی كه به ایشان «عالم آل محمد» می‌گفتند. نقل است كه هرگاه دانشمندان مذاهب مختلف با ایشان روبه‌رو شده و به بحث می‌پرداختند، اعتراف می‌كردند كه كسی عالم‌تر و در مراتب علمی بالاتر از ایشان نیست.
این چنین شهادت دادن تاریخ به علم و دانش امام رضاع در شرایطی كه ایشان را دشمنانش احاطه كرده بودند، نشان‌دهنده عظمت مقام علمی ایشان است. تاریخ دلیلی ندارد كه در بیان مقام علمی علی‌بن موسی‌الرضاع غلو كند. چرا كه جلسات مناظره و بحثی كه امام در آنها حاضر بودند، غالبا توسط مامون صورت می‌گرفته است.
بسیاری از تحلیل گران تاریخ بر این عقیده‌اند كه مامون این جلسات را به این نیت نیز ترتیب می‌داد كه با حضور عالمان برجسته از ادیان مختلف، سوالات متعددی مطرح شود تا جایی كه امام رضاع در جواب یك سوال بمانند و بدین شكل جایگاه علمی ایشان لطمه بخورد. در صورتی كه چنین نمی‌شد و مساله‌ای نبود كه نزد ایشان مطرح شود و بی‌پاسخ بماند.
همچنین استناد پاسخ‌های ایشان به قرآن كریم از درجه اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. مسلما نزد شیعیان قول امام معصوم مستند است. اما ایشان خود به قرآن استناد می‌كنند. این مطلب دو درس را می‌تواند برای ما داشته باشد. یكی این‌كه قرآن كتابی است كه همیشه و همواره می‌تواند برای مسلمانان حجت نهایی و فصل الخطاب باشد. مسلمانان می‌توانند همیشه و هر جا در تشخیص ثواب از باطل از آن مدد گیرند.
نكته دیگر این است كه ایشان و بیتی كه ایشان منتسب به آنند مفسران واقعی قرآنند. قرآن به تبیین نیاز دارد. خداوند عرب جاهلی را به بركت قرآن و به واسطه آن یگانه تاریخ كه آفرینش خاك پای اوست، نبی مكرم اسلام (برجان پاكش هزاران آفرین) هدایت كرد و عزت بخشید؛ اما پس از وفات پیامبرص این متن مقدس را بدون مفسر وا ننهاد تا از آن تفاسیر عجیب و بی‌ربط خوارجیان فهمیده نشود. تفسیر متن نیازمند عقلانیت متناسب با متن است.
متن ابتدایی و ساده را همگان می‌فهمند و قادر به تفسیر آنند، اما هر عقلی را توانایی تفسیر و فهم متن عمیق و دارای بطن نیست. این مطلب در مورد تمام متون چه مقدس و چه غیر مقدس، چه علمی، چه ادبی و... صادق است. مثلا در ادبیات فهم بسیاری از اشعار تنها نیاز مند مسلط بودن به زبان فارسی است. اما كمند تعداد افرادی كه حتی بتوانند متن اشعار حافظ را صحیح بخوانند چه برسد به فهم و تفسیر آن.
بنابراین قرآن نیز كه جمع تمام عقول بشری توانای ذكر آیه‌ای مانند آیات آن نیست، نیازمند مفسر خود است. و مفسران راستین آن از دل خاندان رسالت‌اند، آنان كه آشنایان راستینن، عقلانیت حاكم بر وحی هستند. اشارات امام رضاع در پاسخ های خود به قرآن گویای این جنبه از رابطه ایشان با قرآن نیز هست؛ بدین معنا كه علی‌بن موسی الرضاع بیانگر معنای وحی و واسطه كلام مقدس و مخاطب عام و خاص آن است.
گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.culture
منبع: جام جم آنلاین
