ایزابل آلنده در رفت و آمد بین واقعیت و خیال

آن دوره دیگرتمام شده
ایزابل آلنده متولد دوم آگوست 2491 است، یعنی او همین دو سه هفته پیش 86 سالگی‌اش را پشت سر گذاشت. این بانوی سرشناس كه به خاطر اسم آلنده پیش از هر چیز آدم را به یاد سالوادور آلنده، رئیس‌جمهور محبوب مردم شیلی می‌اندازد ـ كه در سال 3791 به دست دارودسته پینوشه از كار بركنار و كشته شد ـ امروز به عنوان مهم‌ترین رمان‌نویس این كشور شناخته می‌شود.
با این حال او در شیلی به دنیا نیامده و متولد شهر لیمای پرو است. او شیفته گابریل گارسیا ماركز است و احتمالا به همین دلیل بیشتر به سبك رئالیسم جادویی می‌نویسد. پدر ایزابل پسر عموی سالوادور آلنده و سفیر پرو در شیلی بود. اما ایزابل وقتی 3 ساله بود، پدرش را از دست داد و بعد از آن در بولیوی زندگی كرد و پس از تحصیل در سال 8591 بود كه به شیلی بازگشت. او كه با ترجمه، كار ادبی‌اش را شروع كرد با سقوط دولت سالوادور آلنده توسط پینوشه، در فهرست تحت تعقیب‌ها قرار گرفت و 31 سال به عنوان یك تبعیدی در ونزوئلا زندگی كرد. به این ترتیب می‌شود دریافت كه سیاست از اول در زندگی ایزابل آلنده حضوری قوی داشت. با این حال ایزابل در همان ونزوئلا هم به نوشتن پرداخت و برای روزنامه‌ها مطلب می‌نوشت.

 

جدیدترین رمان ایزابل آلنده به نام «جزیره‌ای در زیر دریا» كه پاییز سال گذشته منتشر شد در مراسم رونمایی‌اش، سر و صدای زیادی كرد و به حواشی سیاسی آمریكا كشیده شد. این رمان درباره زن برده‌ای در قرن 81 است كه برای آزادی خود تلاش می‌كند و آلنده سرنوشت یك برده را محمل مناسبی دانست تا از تبعیض نژادی در روح بسیاری از سیاستمداران آمریكایی انتقاد كند.
او هرچند انتخاب اوباما را اتفاقی خیره‌كننده نامید، اما گفت خیلی از سیاستمداران آمریكایی در ایالات متحده گرایش‌های نژادپرستانه دارند و در دنیایی قائل به تفكیك نژادی رشد كرده‌اند.

درباره میشل باچلت، رئیس‌جمهور شیلی كه هم زن است و هم سوسیالیست، چه فكر می‌كنید؟
«میشل باچلت»، شخصی خارق‌العاده است و كارهایش را بسیار خوب انجام می‌دهد. زندگی او هم خودش یك رمان است. پدر او كه ژنرالی بسیار محترم بود در جریان كودتای نظامی سال 1973 در زندان شكنجه شد و درگذشت، زیرا با نظامیان سركوبگری كه علیه رئیس‌جمهور محبوب مردم كودتا كرده بودند، همكاری نكرد و به قانون اساسی دموكراتیك كشورش وفادار ماند. همسر او و دخترش میشل كه در آن زمان نوجوان بود نیز بازداشت شدند و تحت شكنجه قرار گرفتند و سرانجام شیلی را ترك كردند. میشل در آلمان داروسازی خواند و وقتی حكومت دیكتاتوری پینوشه در سال 1989 سقوط كرد به شیلی برگشت. او قبل از انتخابات ریاست جمهوری وزیر بهداشت بود و در مبارزات ریاست جمهوری از اصلاحات دفاع كرد.
از این جهت می‌گویم زندگی وی خودش یك رمان است كه او هرگز سعی نكرد از سابقه تلخی كه خانواده‌اش تجربه كرده بودند برای مقاصد سیاسی خودش استفاده كند و هرگز هم در گذشته باقی نماند و برای این رنج‌ها با كسی تلخی نشان نداد. با این حال او اعتقاد دارد كه نمی‌تواند به عنوان رئیس‌جمهور از كسی بخواهد تا این گذشته را فراموش كند یا از كسانی كه خانواده‌شان را از دست داده‌اند بخواهد تا شكنجه‌گرانشان را ببخشند. در حقیقت همه ما هر چند از آنچه بر شیلی رفت، هرگز راضی و خشنود نیستیم، اما می‌توانیم به آینده امیدوار باشیم و از آن احساس رضایت بكنیم.

آیا شما و خانواده‌تان كوبا را برای تبعید انتخاب كردید؟
من ارتباطی با كوبا در آن زمان نداشتم و این كشور را به عنوان پناهگاه پیشنهاد نكردم. در روزهای كودتا یعنی 11 سپتامبر 1973، حكومت مركزی پیشنهاد پناهگاهی برای خانواده سالوادور آلنده، دوستان نزدیك و تعدادی از اعضای حكومت او داد و مهمان‌نوازی گرم مكزیكی‌ها شامل حال این گروه شد. تنها یكی از دختران آلنده به كوبا رفت، چون با یك دیپلمات كوبایی ازدواج كرده بود. اما من نمی‌خواستم شیلی را ترك كنم، زیرا اعتقاد داشتم حكومت دیكتاتوری نمی‌تواند دوام داشته باشد. فكر می‌كردم سربازان به سربازخانه‌‌ها برمی‌گردند و خیلی زود انتخاباتی خواهیم داشت و حكومت دموكراسی مانند گذشته ایجاد می‌شود.

اگر به شیلی برمی‌گشتید، قبول می‌كردید كاندیدای ریاست جمهوری بشوید؟
نه چنین مساله‌ای هرگز مطرح نشد.

از این كه فیلمی با اقتباس از آثارتان ساخته شود، موافق هستید؟
احساس من این است كه داستان‌هایم امكان تبدیل شدن به فیلم، تئاتر، موسیقی، باله یا اپرا را دارند. اما در هر اقتباسی وفادار بودن به متن اهمیت دارد، ضمن این كه باید تا حدودی از كتاب هم فاصله گرفت تا بتوان داستان را برای بازگویی به زبان یك رسانه دیگر آماده كرد.

فكر می‌كنید سرانجام عدالت، جانیانی را كه در رژیم پینوشه بر سركار بودند، به مجازات برساند؟
البته كه نه، این غیرممكن است. امروز هرچند كسی در شیلی وجود ندارد كه بتواند بی‌رحمی‌ها و قساوت‌ها را انكار كند، اما دیگر آن دوره تمام شده و ما به زندگی جدید در این كشور فكر می‌كنیم. من سعی نمی‌كنم این اختلاف را از بین ببرم. من داستا‌ن‌ها را آن‌طور كه می‌دانم، می‌گویم.

چطور شد كه به آمریكا رفتید؟ آنجا را چطور دیدید؟
من در سال 2003 راهی آمریكا شدم. اما برای تحقق رویای رفتن به آمریكا به این كشور نرفتم؛ بلكه عاشق مردی بودم كه فكر می‌كردم می‌توانم به او برسم؛ اما چنین نشد.
من خیلی زود متوجه شدم كه اغلب آمریكایی‌ها از تاثیر آمریكا بر كودتای پینوشه خبر ندارند و زمانی كه به آنها در مورد مداخله سیا در كشورهای دیگر می‌گفتم و هزینه‌هایی كه برای زندگی كردن باید تحمل كرد، بیشترشان وحشت زده شدند. آنها از حكومت‌های استبدادی خارجی حمایت و آنها را فاسد می‌كنند در حالی كه هرگز تحمل وجود چنین حكومتی را در سرزمین‌ خودشان ندارند.

برای شما وقتی در كالیفرنیا زندگی می‌كنید، مساله رسیدگی به امور مهاجران لاتین چقدر اهمیت دارد؟
من در سال 2007 به وضعیت آنها اعتراض كردم و درباره این موضوع بحث زیادی به راه افتاد. من با خارجی‌ها و مهاجران هم بسیار كار كردم و می‌دانم چقدر زندگی برای آنها مشكل است، حتی آنهایی كه وضعیتی قانونی هم دارند، باز در تبعیض به سر می‌برند.

نظرتان درباره تاثیر و نتیجه خشونت ناشی از مواد مخدر كه از خط مرزی مكزیك به آمریكا سرازیر می‌شود، چیست؟
تأثیر اعتیاد در آمریكا بسیار واضح است. 3فرزند همسرم اعتیاد را تجربه كردند؛ یكی از آنها نیمی از زندگی‌اش را در زندان گذراند و تنها دختر او به خاطر مصرف موادمخدر مرد. اعتیاد جرم، فساد، انحراف و خشونت كنترل نشدنی را به همراه می‌آورد. شاید همان‌طور كه نویسندگان دیگری چون كارلوس فوئنتس تاكید می‌كنند، زمان این رسیده باشد كه حمل و نقل مواد مخدر را آزاد كنیم تا حداقل برای فروش و انتقال آن كسی كشته نشود. به این ترتیب ارتباط مواد مخدر با قتل متوقف می‌شود و به مسوولان اجازه می‌دهد كه اثرات وحشتناك جهانی مصرف مواد مخدر را كنترل كنند.

نگاهی به آثار آلنده
«خانه اشباح» نخستین اثر آلنده است. این كتاب كه در سال 1982 منتشر شد، سرگذشت یك خانواده شیلیایی را در 4 نسل روایت می‌كند. این رمان در آغاز قرن 20 شروع می‌شود و پایان آن سال 1975 است. شخصیت اصلی خانه اشباح، استبان تروئبا از خانواده‌ای اشرافی است كه با فقر روبه‌رو می‌شود اما می‌تواند دوباره روی پا بایستد و خانواده‌ای ثروتمند را شكل دهد. او و فرزندانش طی سال‌هایی كه از پی می‌آید هریك نقشی متفاوت در كودتای شیلی دارند و بخشی از داستان بی‌پایان درد، خون و عشق هستند. خانه اشباح، رمانی است درباره قدرت بی‌دلیل و روزافزون پدرسالاری در اشكال مختلف آن در خانواده، سیاست،‌ اقتصاد و ارتش.
او «پائولا» را در دهه 90 نوشت. این كتاب كه به عنوان دومین شاهكار آلنده شناخته می‌شود، خطاب به دختر جوانش نوشته شده كه بر اثر تزریق اشتباه دارو به كما رفت و سرانجام درگذشت. او در این كتاب نگاهی به خانواده خود و در كنار آن سرگذشت كشورش شیلی دارد.

13‌ سال پس از پائولا، آلنده ادامه سرگذشت این خانواده را باز هم خطاب به دخترش نوشت و آن‌ را «همه روزهاى ما» ‌نامید. این كتاب داستان زندگى خانواده ایزابل و همه نزدیكانى است كه هر روز با هم در رفت و آمد بودند.
«اینس در جان من» كه 3 سال پیش انتشار یافت به پرفروش‌ترین رمان كشور شیلی تبدیل شد. این رمان داستان زنی به‌نام اینس دی سوارز است كه ماجرایی عاشقانه و حماسی را پشت سر گذاشته، اما همین داستان نگاهی تاریخی به جنگ اسپانیا و شیلی در قرن 16 دارد كه موجب شد شیلی جزو مستعمرات اسپانیا شود. آلنده 4سال را صرف تحقیق و مطالعه تاریخی كرد تا این رمان را بنویسد.

آلنده در ایران
بیشتر آثار آلنده به فارسی ترجمه شده‌اند. كه از آن جمله‌ می‌توان به خانه ارواح با ترجمه حشمت كامرانی، از عشق و سایه‌ها ترجمه عبدالله كوثری، داستان‌های اوالونا مجموعه‌ای شامل چند داستان ترجمه علی آذرنگ، پائولا با ترجمه مریم بیات، دختر بخت با ترجمه اسدالله امرایی، پرتره به رنگ سپیا، زورو، اینس روح من با ترجمه عبدالله كوثری، جنگل كوتوله‌ها به ترجمه آسیه و پروانه عزیزی و تصویر كهنه به ترجمه بیتا كاظمی اشاره كرد. تابستان امسال هم همه روزهای ما كه در سال 2008 به زبان انگلیسی منتشر شد، به عنوان جدیدترین كتاب آلنده به زبان فارسی با ترجمه صالح واحدی منتشر شده است.

 

گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ

منبع: jamejamonline.ir

 

مطالب پیشنهادی:

به بهانه چاپ «نماد گمشده» جدیدترین اثر دن براون

10 رمان خارجی که قبل از مردن باید بخوانید!!

 کوچولوهایی که دنیا را تکان دادند!!

نویسنده داستانهای «هری پاتر» چگونه میلیاردر شد؟!!