پرداخت مبالغ كلان از بودجه بيت‌المال به بازيكنان فوتبال و نداشتن خروجی مطلوب در رده ملی و باشگاهی، به يكی چالش‌های اصلی ورزش ايران تبديل شده است.
 
فارس: مسئولان سازمان لیگ فوتبال حرفه‌ای‌ ایران 2 فصل است كه فریاد می‌زنند برای آن‌كه لیگ ایران در آسیا حرفه‌ای بماند و به جمع لیگ‌های آماتور قاره كهن سقوط نكند باید سقف قراردادی برای بازیكنان تعیین شود، اما فصل گذشته با وجود تمام تهدیدها سقف قرارداد 350 میلیون تومانی رعایت نشد و بعید است این سقف برای فصل آینده هم رعایت شود.

از مصاحبه بازیكنان، مربیان و مدیران باشگاه‌های لیگ برتری می‌توان چنین استنباط كرد كه سقف قراردادها برای لیگ یازدهم هم بیشتر شبیه یك شوخی است. این روزها علاوه بر مصاحبه ها و ارائه پیشنهادهای میلیاردی، شاهد هستیم كه یك بازیكن برای انتقال به یك تیم شرط و شروط‌ های جدیدی نیز برای مدیران باشگاهی می گذارد و به نوعی خود را در خرید دیگر بازیكنان نیز دخالت می دهد كه این دیدگاه جدید در كم‌تر كشوری مشاهده می شود و نه تنها با اصول حرفه ای بلكه با محورهای فوتبال آماتور نیز فاصله بسیاری دارد. رقم میلیاردی به كنار، اعمال نفوذ در تصمیم های مدیریتی یكی از شاهكارهای جدید است كه پس از افشای مذاكره مدیرعامل یك باشگاه با یك بازیكن ملی جنجال ساز شد و توجه رسانه ها را به خود جلب كرد.

اما برخی از كارشناسان فوتبال می‌گویند تا زمانی‌كه فوتبال ایران دولتی است و هزینه تیم‌ها و ستاره‌ها را شركت‌های دولتی می‌دهند بعید است بتوان قانون سقف قرارداد را به درستی اجرا كرد، از سویی دیگر برخی از كارشناسان معتقدند فقط در صورتی می‌توان در فوتبال ایران برای بازیكنان سقف تعیین كرد كه اولا باشگاه‌ها به معنای واقعی خصوصی شوند و از آن مهم‌تر نظارت فنی بر عملكرد بازیكنان وجود داشته باشد.

نظارتی كه در 10 دوره لیگ برتر فوتبال ایران جایش كاملا خالی بوده و همین موضوع در جریان مسابقات از كیفیت مسابقات نیز كاسته است.

اگر مراسمی هم برای انتخاب برترین بازیكن ایران در پایان یك فصل به طور نصفه و نیمه برگزار ‌شده هیچ وقت جدی نبوده و بیشتر نگاهی سودجویانه به این مسئله مهم فوتبال شده و كمتر مسایل فنی را در آن مورد توجه قرار گرفته است.

سازمان لیگ هم تمام هم و غمش را بر پاكسازی فوتبال ایران گذاشته است، به همین دلیل سعی می‌كند با برگزاری مراسمی مانند جشن برترین‌های اخلاقی و انتخاب برترین‌ بازیكنان و مربیان از نظر اخلاقی و رفتاری در پایان هر فصل، در كنار برخوردهای تنبیهی، تشویقش‌هایی را نیز برای بازیكنان در نظر بگیرد، اما در این سازمان و در باشگاه های كشور جای خالی نظارت فنی بر بازیكنان و عملكردشان كاملا احساس می‌شود.

در شرایطی كه فوتبال ایران از نبود سیستم نظارت فنی بر عملكرد بازیكنان در طول فصل رنج می‌برد مشخص نیست كه قیمت بازیكنان بر چه اساسی و چه معیاری هایی تعیین می‌شود و بی دلیل ارقام سیر نجومی به خود می گیرند؟!

برخی از افراد معتقدند كه ستاره‌های فوتبال ایران را باید به 2 بخش تقسیم كرد؛ اول ستاره‌هایی كه واقعا در زمین مسابقه می‌درخشند و بازیكن ملی و درجه اول هستند و كارایی لازم را در میدان دارند و دوم بازیكنانی كه فقط در رسانه‌ها می‌درخشند و به ستاره‌های كاغذی معروفند.

مشكل اصلی فوتبال ایران نیز این دسته از بازیكنان هستند كه به دلیل ارتباط خوبی كه با برخی رسانه ها دارند یا به دلیل شهرت حاصل از حاشیه‌هایشان همواره در بورس خبری هستند و در كانون توجه افكار عمومی قرار می‌گیرند.

برخی مدیران باشگاه‌ها‌ فریب هیاهوی رسانه‌ای این ستاره‌های كاغذی را می‌خورند و بدون آنكه این بازیكنان را مورد ارزیابی فنی قرار بدهند با آنها قراردادهایی با مبالغ كلان امضا می‌كنند.

نتیجه چنین قراردادهای كلانی برای باشگاه‌ها فقط ضرر است زیرا این بازیكنان به هیچ عنوان نمی‌توانند متناسب با پولی كه گرفته‌اند برای باشگاه بازدهی داشته باشند و از سویی دیگر در طول فصل نیز به دلیل همان حاشیه‌هایی كه همیشه داشته‌اند تیم را هم به حاشیه می‌كشانند.
در بهترین حالت این ستاره‌های كاغذی از نظر فنی عملكرد موفقی ندارند و در نهایت نیز هدف مدیران باشگاه‌ها كه جذب ستاره‌ها برای جذب بیشتر تماشاگر به ورزشگاه است محقق نمی‌شود.

اما سوال اینجاست كه در لیگ‌های معتبر اروپایی بازیكنان چگونه مورد ارزیابی فنی قرار می‌گیرند؟ و آیا در اروپا نیز به همین راحتی به بازیكنان فوتبال پول پرداخت می شود؟

*نداشتن مكانیزم رسانه‌ای برای ارزیابی فنی دقیق بازیكنان
با نگاهی اجمالی به لیگ‌های اسپانیا، آلمان و انگلیس و هلند و حتی تركیه مشخص می‌شود در این كشورها نشریات تخصصی فوتبال با حضور كارشناسان برجسته‌ به هر بازیكن در هر بازی نمره می‌دهند و آن بازیكن را از نظر فنی در هر بازی لیگ مورد ارزیابی قرار می‌دهند و در پایان فصل نیز میانگین نمرات یك بازیكن نشانگر كیفیت فنی یك بازیكن است. این نمرات در تعیین میزان دستمزد بازیكنان موثر است.

در آلمان نشریه كیكر، در اسپانیا نشریه آس، در ایتالیا روزنامه گاتزتا دلو اسپورت، در تركیه نیز نشریه فناتیك به طور تقریبا رسمی ارزیابی بازیكنان را از نظر فنی بر عهده دارند، اما در ایران روزنامه‌های ورزشی اگرچه به بازیكنان نمره می‌دهند و به اصطلاح هر بازیكنی را مورد ارزیابی فنی قرار می‌دهند، اما این ارزیابی مثلا فنی معمولا براساس شنیده‌ها و... صورت می‌گیرد و كم تر این موارد مورد تایید مراجع رسمی قرار می‌گیرد، اما مثلا در اسپانیا ارزیابی فنی روزنامه آس مورد تایید فدراسیون فوتبال این كشور است.

اگر در لیگ برتر ایران نیز مكانیزم دقیق ارزیابی فنی بازیكنان ایجاد شود در آن صورت دیگر قیمت بازیكنان رشد بی‌رویه‌ای نخواهد داشت و هر بازیكن بر اساس توانایی‌هایش دستمزد می‌گیرد و در آن صورت دیگر بحث سقف قراردادها نیز به طور خودكار اجرایی می‌شود.

آیا اكنون در جهان فوتبال كسی از اینكه لیونل مسی دستمزد چند میلیاردی می‌گیرد ابراز نارضایتی می‌كند؟ آیا تمامی بازیكنان لالیگا باید به اندازه مسی، ژاوی و یا كریس رونالدو پول بگیرند؟ یا فقط بازیكنان فوق ستاره‌ دستمزدهایشان نیز فوق العاده است؟ در ضمن نباید فراموش كرد كه ستاره های نامبرده اگر چه پول‌های هنگفتی را دریافت می كنند، اما همین ستاره‌ها در میدان مسابقات نه تنها نگاه ها علاقمندان داخلی بلكه توجه ویژه همه مردم جهان را به خود جلب می كنند و با یك فوتبال 90 دقیقه‌ای به مردم كره خاكی هیجان می‌دهند.

این روزها خیلی‌ها حتی علاقمندان به فوتبال در ایران به رقم قراردادهای بازیكنان اعتراض دارند. هر شهروند آگاه به مسایل فوتبالی حتی آنهایی كه با دقت نتایج و عملكرد بازیكنان و تیم های داخلی را پیگیری می‌كنند، می‌دانند كه مبالغ قرارداد بازیكنان با شرایط اجتماعی كشور همخوانی ندارد و علاوه بر این، پائین بودن آمار حضور تماشاگران در مسابقات داخلی گواهی می‌دهد كه دیدارهای داخلی كیفیت لازم را ندارند.

*معیار مربیان برای انتخاب بازیكنان
سوال دیگری كه مطرح می‌شود این است كه مربیان تیم‌های لیگ برتری بر چه اساسی بازیكنان مورد نظر خود را جذب می‌كنند. در این مورد گفته می‌شود مربیان همواره به دنبال انتخاب بهترین بازیكنان هستند، اما این بهترین‌ها چگونه انتخاب می‌شوند؟

در فوتبال ایران بازیكنان به 2 سبك سنتی و نوین برگزیده می شوند.

سبك سنتی:
در این نوع انتخاب بازیكنان بر مبنای سلیقه‌ای است و مبنای علمی برای گزینش نفرات وجود ندارد. مربی به پسندیدن بازیكنان از نقطه نظر خود اكتفا كرده و بازیكن مد نظرش را به تیم دعوت می‌كند. شیوه‌ای كه تقریبا بیشتر مربیان ایران از آن استفاده می‌كنند.

سبك نوین:
مبنای فوتبال نوین و كلیه اركان مربیگری به سبك نوین را مطالعات آماری تشكیل می‌دهد.در این سبك مربی به مطالعه آماری توانائی‌های فنی نفرات می‌پردازد. این بررسی‌ها به 2 طریق صورت می‌گیرد. اول مطالعه آماری باز‌ی‌های بازیكن در شرایط مسابقه و دوم استفاده از تست‌های استاندارد و بررسی توانائی‌های فنی بازیكنان. برای مثال در آلمان در انتهای هر فصل تعدادی از بهترین نفرات بوندسلیگا را برای یك اردوی 2 هفته‌ای دعوت می‌كنند تا در آن اردوها تست‌های فنی انجام شده در اردو را با نتایج آماری آنها در بوندس‌لیگا مقایسه كنند. در این اردوها معمولا بازیكنان ملی و بهترین‌های بوندس‌لیگا در كنار هم قرار می‌گیرند. مسئله‌ای كه شاید حتی در فوتبال مثلا حرفه‌ای ایران به گوش برخی از مربیان همیشه قهرمان هم در لیگ برتر هم نخورده باشد.

در فوتبال ایران كه مدعی حرفه‌‌گری است نشانی از ارزیابی اصولی و فنی بازیكنان نیست.بازیكنان بر اساس اسم و رسمی كه در فوتبال ایران به هر دلیل پیدا كرده‌اند رقم‌های نجومی دریافت می‌كنند بدون آنكه واقعا ارزیابی شوند و اینكه آیا به اندازه پول پرداختی ارزشمند هستند یا نه؟

*وقتی قطر، امارات، كویت و ... مدینه فاضله بازیكنان ایرانی می‌شود!
در ایامی نه چندان دور فوتبال ایران و استعدادهای ایرانی حرف اول و آخر را در فوتبال قاره كهن می زدند.با بازگشت به گذشته هایی نه چندان دور می‌توان مشاهده كرد كه فوتبالیست های ایرانی چگونه به فوتبال اروپا راه یافتند و در تیم های آلمانی، ایتالیایی، اتریشی و حتی انگلیسی بازی كردند. آن روزهای نه چندان دور گواهی می‌دهد كه كشورهای امارات، قطر و كویت مدینه فاضله بازیكنان ایرانی نبودند، بلكه اهداف آنها به مراتب بزرگ‌تر بودند و عرق ملی نیز در ساق‌های بازیكنان دیده می‌شد، اما این روزها شاهد هستیم كه با اعلام سقف قرارداد بهترین‌های فوتبال ایران دوست دارند بدون توجه به نام و اعتبار یك باشگاه عربی، از فوتبال ایران خارج شوند و به كشورهای حوزه خلیج فارس بروند.

در واقع یكی از راهكارهای فرار از قانون سقف قرارداد رفتن به تیم های عربی است و بازی كردن برای تیم های اماراتی و قطری است كه البته تجربه نشان داده حضور ستاره های ایرانی در این لیگ نتوانسته كمك چندانی به پیشرفت فوتبال ملی ایران كند؛ حتی در اكثر مواقع باعث افت فوتبالیست ایرانی هم شده است.

*دور زدن قانون سقف قرارداد با زیر میزی‌ها و توافق های پنهانی
به هر حال عده‌ای از بازیكنان برای دریافت مبلغ كلان تیم های عربی را به نماینده های داخلی ترجیح می دهند و تعداد دیگری از بازیكنان كه نسبت به سایرین پرآوازه‌تر هستند و تجارب بالایی دارند، قانون سقف قرارداد را دور می زنند و با دریافت مبالغ هنگفت در داخل می‌مانند و به فعالیت‌شان ادامه می‌دهند.

شنیده‌ها مستند و انعكاس نقل و قول‌های معتبر گواهی می‌دهد كه برخی از بازیكنان در جریان نقل و انتقالات بعضا مبالغ بهتری نسبت به تیم‌های عربی دریافت می‌كنند و نیازی هم به خروج از كشور ندارند.

به هر حال همه این اتفاق‌ها در حالی رخ می‌دهد كه هم در قانون برنامه پنجم توسعه و هم در بودجه سال 1390 دستورالعمل خاصی برای بودجه ورزش كشور ذكر شده است.

بر اساس تبصره ماده13 قانون برنامه پنجم توسعه پرداخت هرگونه وجهی از محل بودجه كل كشور به هر شكل به ورزش حرفه‌ای را ممنوع كرده است.

با توجه به این قانون اگر سقف قراردادها در لیگ یازدهم رعایت نشود. نفس باشگاه‌های صنعتی فعال در لیگ برتر بازهم به شماره خواهد افتاد و شاید دیگر با هیچ بند و تبصره‌ای نتوان به تیم‌های صنعتی لیگ برتر كمكی كرد بنابراین بهتر است كه هر چه سریع‌تر قانون سقف قرارداد از سوی مدیران عامل همین باشگاه‌ها محترم شمرده شود زیرا در غیر این صورت امكان دارد روزی لیگ حرفه‌ای ایران آماتور شود.

اما ظاهرا به دلیل هزینه از جیب بیت المال و پرداخت چنین رقم‌های نجومی به برخی بازیكنان، اعتراض ها را در پی داشته است و علاو بر این بیشتر بازیكنان ایران بیش از توانایی‌شان پول دریافت می‌كنند كه ریشه آن نیز پول‌های بی حساب دولتی است. پرداخت پول های كلان به ستاره هایی كه خروجی چندان مطلوبی در سطح جمامعه ندارد اعتراض فوتبالی ها و غیر فوتبالی ها را به همراه داشته است. اعتراض و انتقادها از بازیكنان و مربیان فوتبال در دهه های 50، 60 گرفته تا سایر نهادهای اجتماعی و سایر ورزشكاران اعم از كشتی گیران، رزمی كاران، والیبالیست ها و... را در پی داشته و با بررسی اجمالی بر كارنامه و بازدهی فوتبال باشگاهی و ملی می توان به نوعی ماهیت این انتقادها را پذیرفت و برای حل این مشكل به فكر فرو رفت.  
 
 
گردآوری:گروه ورزش سیمرغ
www.seemorgh.com/sport
منبع:farsnews.com
 
مطالب داغ ورزشی:
رسوایی اخلاقی کار دست تیم ملی مکزیک داد  
خداداد : به عشق عطاران بازی می کنم/به درد بازی در فیلم های رزمی می خورم
عكس روز: بازيكن برزيلی تراكتورسازی
قلعه​نويی بی​خيال آمريکا شد
"عادل فردوسی پور" را کم داریم!