منیژه حكمت گفت: در «سه زن» شعاری وجود ندارد و هشداری است به نسل میانی است تا تلاش بكند و به نسل جوان برسد و این موضوع را سعی كردم صادقانه به تصویر بكشم.
این كارگردان كه دومین ساخته بلند سینماییاش بعد از «زندان زنان» این روزها به نمایش عمومی درآمده است، «سه زن» را فیلمی دانست كه باید به آن فكر كرد و اظهار داشت: وظیفه ما این نیست دو ساعت بیاییم و فقط مردم را سرگرم كنیم و به آنها لقمه آماده بدهیم. اگر اینگونه فكر میكردم سراغ ساخت چنین فیلم سختی نمیرفتم. من باید «سه زن» را میساختم و نمیتوانم بگونهی دیگری فیلم بسازم.
وی با اشاره به شكلگیری این فیلم خاطرنشان كرد: در طرح اولیه من دختر جوانی در بستر لایههای اجتماعی ایران به كشف و شهودی میرسد و مادری هم كه به نسل خود من تعلق دارد، در این طرح حضور داشت. این خط اولیه را با داریوش عیاری به عنوان مدیر فیلمبرداری در میان گذاشتم و از نغمه ثمینی به عنوان سرپرست تیم نویسندگی برای همكاری دعوت كردیم.
این كارگردان ادامه داد: نغمه ثمینی مادربزرگ را به این قصه اضافه كرد و داستان روایت سه نسل شد و سرانجام همزمان تحقیقاتی هم در خصوص فرش صورت گرفت و برای رسیدن به نسل جوان هم كه برایمان خیلی مهم بود، خود پگاه آهنگرانی، بابك حمیدیان و صابر ابر بسیار ما را كمك كردند تا این نسل درست به تصویر كشیده شود.
حكمت به شرایط تولید سخت فیلم «سه زن» اشاره كرد و افزود: میدانستیم به عرصه سختی پا میگذاریم و قرار است همه چیز را در لانگ شات ببینیم كه این موضوع یك شرایط تولید سخت را طلب میكرد و بههمین خاطر مرحله به مرحله با گروه مشاورین و نغمه ثمینی قصه و ایدهها را بررسی میكردیم و پیشنهادات مطرح میشد و با توجه به اینكه این مادر و دختر همدیگر را نمیدیدند، فكر میكردیم چه كنیم تا تماشاگر باور كند این دو نفر، مادر و دختر هستند.
این كارگردان اظهارداشت: بیان همچنین تعریفی از یك جامعه و سه نسل كار راحتی نبود و خیلی رئال كار كردیم. در مجموع زمان طرح تا فیلمبرداری یك سال به طول انجامید و كار در لوكیشن های زیادی مقابل دوربین رفت.
حكمت وجود فرش در «سه زن» را نماد ایران، تاریخ و گذشته دانست و گفت: در طول تاریخ فرشهای نیمه بافتهای داریم كه اجازه بافت آن را به ما ندادهاند و نیمهكاره از دار پایین آمدهاند و این به عنوان یك هویت و تاریخ ایرانی نمادی نیست كه جدا از زندگی مردم باشد و شكل بافت و نقشهاش با تمام زیباییها و نقش و نگارهایش در زندگی مردم تنیده شده و در فیلم به عنوان نمادی از گذشته كه هیچوقت درست دیده نشده است، مطرح است.
وی مستند نیمهكاره «صدسال پارلمان» را در ساخت این فیلم بسیار موثر خواند و اظهار داشت: هنگامی كه مشغول ساخت آن مستند بودم به این موضوع رسیدم كه بزرگترین مشكل كشور ما نداشتن حافظهی تاریخی است و این دور تسلسل در تاریخ ما مدام در حال تكرارشدن است و اتفاق میافتد. در واقع اگر حافظه داشته باشیم، تجربهها را بدانیم و تاریخ را مرور كنیم تا به شناخت برسیم هیچوقت دچار تكرار نمیشویم و آینده را خوب میتوانیم رهبری كنیم و روبه جلو برویم.
حكمت با اشاره به ۷ سال وقفه بین ساخت فیلم اول و دومش اظهار داشت: در طول این سالها شرایط ساخت فیلم بلند فراهم نشد و مستندسازی میكردم كه تجربه بسیار خوبی بود و دریچه دیگری را به روی من باز كرد. هم صداقت در گفتار و رفتار و نوع فیلمسازی و سینما را به من یادآوری كرد و هم باعث شد دیدم وسیعتر و گستردهتر شود و در نتیجه ساخت همین مستندها متوجه شدم كه باید نگران ایران بود و حس كردم اگر مراقبت نكنیم، تنها یك مركزیت باقی خواهد ماند.
وی افزود: گسل نسلها در همه دنیا وجود دارد. اما در ایران بسیار ریشهای و عمیق است. در «سه زن» هم شاهد سه نسل هستیم كه هیچ ارتباطی با هم ندارند و آن كسی هم كه فكر میكند دانای كل است و دنبال گمشدهاش میگردد خودش گمشدهترین است و در این شهر عجیب و غریب اصلا نمیداند چهكاره است.
این كارگردان «سه زن» را معترضتر از «زندان زنان» دانست و خاطرنشان كرد: «زندان زنان» اعتراض به یكسری روابط انسانی بود، اما «سه زن» اعتراض به كلیتی است كه جامعه ایران را دارد میسازد و فاصلههایی كه ایجاد شده و شرایطی كه درحال حاضر به سر میبریم و نگرانیهایی كه نسبت به ایران هست.
وی ادامه داد: اگر این مشكل ما در «سه زن» حل شود، دیگر «زندان زنان» نخواهیم داشت كه دربارهاش فیلم بسازیم. دغدغه «سه زن» كلیتر از «زندان زنان» است و به خودآمدن این سه نسل جوابش «زندان زنان» نیست.
این كارگردان با بیان اینكه «سه زن» را بیشتر از «زندان زنان» دوست دارد به ایسنا گفت: معتقدم این فیلم سینماییتر است و بیشتر به دغدغههای من جواب داده است.
حكمت درباره بازیگران این فیلم نیز اظهار كرد: نیكی كریمی در «سه زن» یكی از بهترین بازیهایش را انجام داده است و شاید برای بازیگری كه دوست دارد همچنان سوپراستار باشد، نقش یك مادر را بازی كردن سخت باشد. اما او پذیرفت و به خوبی نقش را درآورد و تماشاگر باور میكند كه پگاه دختر او است.
حكمت افزود: بازیگران دیگر هم مانند آتیلا پسیانی و رضا كیانیان علیرغم اینكه نقش كوتاهی داشتند، اما كار را متفاوت دیدند و به من لطف كردند و در فیلم بازی كردند.
این كارگردان موسیقی «سه زن» را جزو بهترین موسیقیهای سینمای ایران دانست و گفت: من زیاد قائل به موسیقی متن نیستم و دوست ندارم موسیقی چیزی را به زور جلو ببرد بنابراین در «زندان زنان» اصلا از موسیقی استفاده نكردم. در این فیلم هم موسیقی متفاوتی ارایه شده و فكر میكنم همین مقدار كافی است كه با تصویر و كلیت فضا مخلوط شده و به درآمدن حس فیلم كمك میكند.
حكمت درباره كمكی كه سازمان فرش برای ساخت این فیلم انجام داده است، توضیح داد: همان ابتدا تصویب كردند كه ۲۰ میلیون كمك كنند كه با سختی آن را گرفتیم و با وجود پیگیریهای دیگری كه شد كمك دیگری صورت نگرفت. درحالیكه این فیلم در تمام دنیا فرش ایرانی را معرفی میكند و پوستر فیلم هم كه به صورت فرش توسط ابراهیم حقیقی طراحی شده در جشنوارههای خارجی افراد آن را میگیرند و به خانه میبرند و میگویند یك فرش ایرانی را به خانه میبریم.
وی درباره نقش محوری زنان در فیلمهایش با بیان اینكه اصلا قائل به جنسیت نیست، آن را ناخودآگاه دانست و گفت: البته معترض به رفتارهایی كه با زنان میشود و قوانین مرتبط با آنها هستم. اما محوریت زنان در سه فیلم «زندان زنان»، «سه زن» و «لالایی» حساب شده نبوده است، شاید تجربیاتی هم كه در این خصوص داشتهام بیتأثیر نبوده باشد و اثراتش در فطرت آدم قرار میگیرد و بدون اینكه حسابشده باشد خودش را نشان میدهد و درواقع دغدغهای بوده كه آمده شكل پیدا كرده و در این قالب درآمده است.
حكمت درباره پایانبندی فیلم نیز خاطرنشان كرد: دوست ندارم در پایان فیلم نسخه پیچم و حكم صادر كنم.
این كارگردان زمان اكران «سه زن» را مناسب خواند و اظهار داشت: ازعید نوروز تقاضای اكران داشتیم كه عید فطر به آن رسید. اكران پاییز همیشه خوب بوده است و معتقدم اگر شرایط عادلانهای برای تبلیغات باشد، حتما از فیلم استقبال خواهد شد.
وی ادامه داد: سالهای قبل سینمای اجتماعی ما فروش خوبی داشت اما در سالهای اخیرا به فیلمهای راحت عادت كردهایم این درحالی است كه یك نفر وظیفه دارد این فضا را عوض كند. عده زیادی از مردم هستند كه چون فیلم متفاوت نیست به سینما نمیروند و متأسفانه روشنفكر ما هم با این وضعیت عادت كرده است و از دریچه دیگری به فیلمها نگاه میكند كه بسیار نگرانكننده است.
حكمت تصریح كرد: الآن همه دنبالرو ساخت فیلمهای كمدی شدهاند، اما درحال حاضر فیلمهای خوبی اكران میشوند كه اگر با استقبال تماشاگر همراه باشد فضای دیگری را رقم میزند و تأثیرات مثبتی برای سینما دارد و كمك فرهنگی به سینمای ایران خواهد شد.
این كارگردان با اشاره به تبلیغات فیلم نیز اظهار داشت: «سه زن» تبلیغات متفاوتی دارد و ابراهیم حقیقی مانند فیلم «زندان زنان» از شروع كار همراه ما است و انرژی زیادی میگذارد كه یكی از شانسهای ما محسوب میشود. برای تبلیغات از ساختار سنتی پایمان را آنطرفتر گذاشتیم و نمیخواهیم تماشاگر را فریب دهیم. تماشاگر شعور بالایی دارد و دوست دارد چیز متفاوتی ببیند و نباید دمدستی با آن برخورد كرد.
وی افزود: آنونس فیلم توسط سامان مقدم ساخته شده كه در آن هم ساختارشكنی صورت گرفته و به مردم میگوییم فیلم را نبینند و خواستیم متفاوت بودن را امتحان كنیم كه خوب هم جواب گرفتیم.
این كارگردان حضور بینالمللی «سه زن» را نیز بسیارخوب ارزیابی كرد و گفت: این حضور با جشنواره برلین آغاز شد و طی این مدت استقبال خوبی شده است و مردم ارتباط خوبی با آن برقرار میكنند. در مهر و آبان هم ۲۳ جشنواره میزبان فیلم هستند.
وی در پایان سخنانش با قدردانی از عوامل فیلم «سه زن» اظهار داشت: شانس بزرگ من در سینما همیشه گروهم بوده است، این گروه با حداقل توقع آمدند و توانستیم كار خوبی را ارایه دهیم.
این كارگردان كه دومین ساخته بلند سینماییاش بعد از «زندان زنان» این روزها به نمایش عمومی درآمده است، «سه زن» را فیلمی دانست كه باید به آن فكر كرد و اظهار داشت: وظیفه ما این نیست دو ساعت بیاییم و فقط مردم را سرگرم كنیم و به آنها لقمه آماده بدهیم. اگر اینگونه فكر میكردم سراغ ساخت چنین فیلم سختی نمیرفتم. من باید «سه زن» را میساختم و نمیتوانم بگونهی دیگری فیلم بسازم.
وی با اشاره به شكلگیری این فیلم خاطرنشان كرد: در طرح اولیه من دختر جوانی در بستر لایههای اجتماعی ایران به كشف و شهودی میرسد و مادری هم كه به نسل خود من تعلق دارد، در این طرح حضور داشت. این خط اولیه را با داریوش عیاری به عنوان مدیر فیلمبرداری در میان گذاشتم و از نغمه ثمینی به عنوان سرپرست تیم نویسندگی برای همكاری دعوت كردیم.
این كارگردان ادامه داد: نغمه ثمینی مادربزرگ را به این قصه اضافه كرد و داستان روایت سه نسل شد و سرانجام همزمان تحقیقاتی هم در خصوص فرش صورت گرفت و برای رسیدن به نسل جوان هم كه برایمان خیلی مهم بود، خود پگاه آهنگرانی، بابك حمیدیان و صابر ابر بسیار ما را كمك كردند تا این نسل درست به تصویر كشیده شود.
حكمت به شرایط تولید سخت فیلم «سه زن» اشاره كرد و افزود: میدانستیم به عرصه سختی پا میگذاریم و قرار است همه چیز را در لانگ شات ببینیم كه این موضوع یك شرایط تولید سخت را طلب میكرد و بههمین خاطر مرحله به مرحله با گروه مشاورین و نغمه ثمینی قصه و ایدهها را بررسی میكردیم و پیشنهادات مطرح میشد و با توجه به اینكه این مادر و دختر همدیگر را نمیدیدند، فكر میكردیم چه كنیم تا تماشاگر باور كند این دو نفر، مادر و دختر هستند.
این كارگردان اظهارداشت: بیان همچنین تعریفی از یك جامعه و سه نسل كار راحتی نبود و خیلی رئال كار كردیم. در مجموع زمان طرح تا فیلمبرداری یك سال به طول انجامید و كار در لوكیشن های زیادی مقابل دوربین رفت.
حكمت وجود فرش در «سه زن» را نماد ایران، تاریخ و گذشته دانست و گفت: در طول تاریخ فرشهای نیمه بافتهای داریم كه اجازه بافت آن را به ما ندادهاند و نیمهكاره از دار پایین آمدهاند و این به عنوان یك هویت و تاریخ ایرانی نمادی نیست كه جدا از زندگی مردم باشد و شكل بافت و نقشهاش با تمام زیباییها و نقش و نگارهایش در زندگی مردم تنیده شده و در فیلم به عنوان نمادی از گذشته كه هیچوقت درست دیده نشده است، مطرح است.
وی مستند نیمهكاره «صدسال پارلمان» را در ساخت این فیلم بسیار موثر خواند و اظهار داشت: هنگامی كه مشغول ساخت آن مستند بودم به این موضوع رسیدم كه بزرگترین مشكل كشور ما نداشتن حافظهی تاریخی است و این دور تسلسل در تاریخ ما مدام در حال تكرارشدن است و اتفاق میافتد. در واقع اگر حافظه داشته باشیم، تجربهها را بدانیم و تاریخ را مرور كنیم تا به شناخت برسیم هیچوقت دچار تكرار نمیشویم و آینده را خوب میتوانیم رهبری كنیم و روبه جلو برویم.
حكمت با اشاره به ۷ سال وقفه بین ساخت فیلم اول و دومش اظهار داشت: در طول این سالها شرایط ساخت فیلم بلند فراهم نشد و مستندسازی میكردم كه تجربه بسیار خوبی بود و دریچه دیگری را به روی من باز كرد. هم صداقت در گفتار و رفتار و نوع فیلمسازی و سینما را به من یادآوری كرد و هم باعث شد دیدم وسیعتر و گستردهتر شود و در نتیجه ساخت همین مستندها متوجه شدم كه باید نگران ایران بود و حس كردم اگر مراقبت نكنیم، تنها یك مركزیت باقی خواهد ماند.
وی افزود: گسل نسلها در همه دنیا وجود دارد. اما در ایران بسیار ریشهای و عمیق است. در «سه زن» هم شاهد سه نسل هستیم كه هیچ ارتباطی با هم ندارند و آن كسی هم كه فكر میكند دانای كل است و دنبال گمشدهاش میگردد خودش گمشدهترین است و در این شهر عجیب و غریب اصلا نمیداند چهكاره است.
این كارگردان «سه زن» را معترضتر از «زندان زنان» دانست و خاطرنشان كرد: «زندان زنان» اعتراض به یكسری روابط انسانی بود، اما «سه زن» اعتراض به كلیتی است كه جامعه ایران را دارد میسازد و فاصلههایی كه ایجاد شده و شرایطی كه درحال حاضر به سر میبریم و نگرانیهایی كه نسبت به ایران هست.
وی ادامه داد: اگر این مشكل ما در «سه زن» حل شود، دیگر «زندان زنان» نخواهیم داشت كه دربارهاش فیلم بسازیم. دغدغه «سه زن» كلیتر از «زندان زنان» است و به خودآمدن این سه نسل جوابش «زندان زنان» نیست.
این كارگردان با بیان اینكه «سه زن» را بیشتر از «زندان زنان» دوست دارد به ایسنا گفت: معتقدم این فیلم سینماییتر است و بیشتر به دغدغههای من جواب داده است.
حكمت درباره بازیگران این فیلم نیز اظهار كرد: نیكی كریمی در «سه زن» یكی از بهترین بازیهایش را انجام داده است و شاید برای بازیگری كه دوست دارد همچنان سوپراستار باشد، نقش یك مادر را بازی كردن سخت باشد. اما او پذیرفت و به خوبی نقش را درآورد و تماشاگر باور میكند كه پگاه دختر او است.
حكمت افزود: بازیگران دیگر هم مانند آتیلا پسیانی و رضا كیانیان علیرغم اینكه نقش كوتاهی داشتند، اما كار را متفاوت دیدند و به من لطف كردند و در فیلم بازی كردند.
این كارگردان موسیقی «سه زن» را جزو بهترین موسیقیهای سینمای ایران دانست و گفت: من زیاد قائل به موسیقی متن نیستم و دوست ندارم موسیقی چیزی را به زور جلو ببرد بنابراین در «زندان زنان» اصلا از موسیقی استفاده نكردم. در این فیلم هم موسیقی متفاوتی ارایه شده و فكر میكنم همین مقدار كافی است كه با تصویر و كلیت فضا مخلوط شده و به درآمدن حس فیلم كمك میكند.
حكمت درباره كمكی كه سازمان فرش برای ساخت این فیلم انجام داده است، توضیح داد: همان ابتدا تصویب كردند كه ۲۰ میلیون كمك كنند كه با سختی آن را گرفتیم و با وجود پیگیریهای دیگری كه شد كمك دیگری صورت نگرفت. درحالیكه این فیلم در تمام دنیا فرش ایرانی را معرفی میكند و پوستر فیلم هم كه به صورت فرش توسط ابراهیم حقیقی طراحی شده در جشنوارههای خارجی افراد آن را میگیرند و به خانه میبرند و میگویند یك فرش ایرانی را به خانه میبریم.
وی درباره نقش محوری زنان در فیلمهایش با بیان اینكه اصلا قائل به جنسیت نیست، آن را ناخودآگاه دانست و گفت: البته معترض به رفتارهایی كه با زنان میشود و قوانین مرتبط با آنها هستم. اما محوریت زنان در سه فیلم «زندان زنان»، «سه زن» و «لالایی» حساب شده نبوده است، شاید تجربیاتی هم كه در این خصوص داشتهام بیتأثیر نبوده باشد و اثراتش در فطرت آدم قرار میگیرد و بدون اینكه حسابشده باشد خودش را نشان میدهد و درواقع دغدغهای بوده كه آمده شكل پیدا كرده و در این قالب درآمده است.
حكمت درباره پایانبندی فیلم نیز خاطرنشان كرد: دوست ندارم در پایان فیلم نسخه پیچم و حكم صادر كنم.
این كارگردان زمان اكران «سه زن» را مناسب خواند و اظهار داشت: ازعید نوروز تقاضای اكران داشتیم كه عید فطر به آن رسید. اكران پاییز همیشه خوب بوده است و معتقدم اگر شرایط عادلانهای برای تبلیغات باشد، حتما از فیلم استقبال خواهد شد.
وی ادامه داد: سالهای قبل سینمای اجتماعی ما فروش خوبی داشت اما در سالهای اخیرا به فیلمهای راحت عادت كردهایم این درحالی است كه یك نفر وظیفه دارد این فضا را عوض كند. عده زیادی از مردم هستند كه چون فیلم متفاوت نیست به سینما نمیروند و متأسفانه روشنفكر ما هم با این وضعیت عادت كرده است و از دریچه دیگری به فیلمها نگاه میكند كه بسیار نگرانكننده است.
حكمت تصریح كرد: الآن همه دنبالرو ساخت فیلمهای كمدی شدهاند، اما درحال حاضر فیلمهای خوبی اكران میشوند كه اگر با استقبال تماشاگر همراه باشد فضای دیگری را رقم میزند و تأثیرات مثبتی برای سینما دارد و كمك فرهنگی به سینمای ایران خواهد شد.
این كارگردان با اشاره به تبلیغات فیلم نیز اظهار داشت: «سه زن» تبلیغات متفاوتی دارد و ابراهیم حقیقی مانند فیلم «زندان زنان» از شروع كار همراه ما است و انرژی زیادی میگذارد كه یكی از شانسهای ما محسوب میشود. برای تبلیغات از ساختار سنتی پایمان را آنطرفتر گذاشتیم و نمیخواهیم تماشاگر را فریب دهیم. تماشاگر شعور بالایی دارد و دوست دارد چیز متفاوتی ببیند و نباید دمدستی با آن برخورد كرد.
وی افزود: آنونس فیلم توسط سامان مقدم ساخته شده كه در آن هم ساختارشكنی صورت گرفته و به مردم میگوییم فیلم را نبینند و خواستیم متفاوت بودن را امتحان كنیم كه خوب هم جواب گرفتیم.
این كارگردان حضور بینالمللی «سه زن» را نیز بسیارخوب ارزیابی كرد و گفت: این حضور با جشنواره برلین آغاز شد و طی این مدت استقبال خوبی شده است و مردم ارتباط خوبی با آن برقرار میكنند. در مهر و آبان هم ۲۳ جشنواره میزبان فیلم هستند.
وی در پایان سخنانش با قدردانی از عوامل فیلم «سه زن» اظهار داشت: شانس بزرگ من در سینما همیشه گروهم بوده است، این گروه با حداقل توقع آمدند و توانستیم كار خوبی را ارایه دهیم.
گردآورى: گروه فرهنگ و هنر سيمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: www.aftab.ir
