این اقدام در حالی به طور جدی پیگیری می‏شود که مسئولان سازمان میراث فرهنگی می‏گویند...
 
 
طی یک ماه گذشته در اقدامی نه‌چندان تازه اما جدی از سوی پژوهشگاه سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، تمامی باستان‏شناسان فعال کشور، چه استانی، چه ستادی و چه دانشگاهی ممنوع‌المصاحبه شدند.
این اقدام در حالی به طور جدی پیگیری می‏شود که مسئولان سازمان میراث فرهنگی می‏گویند «اخبار مربوط به این حوزه بسته نشده است، اما تنها از طریق کانال روابط عمومی پژوهشگاه اخبار مربوط به باستان‏شناسی ارائه می‏شود.» باستان‏شناسان در زمره مهم‌ترین کارشناسان سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری هستند. آنها نه‌تنها دانش فهم چگونگی کشف آثار مدفون در زیر خاک را دانسته‏اند، بلکه جزء مهم‌ترین نگهبانان آثار باستانی کشور نیز محسوب می‏شوند. طی ۶ سال گذشته و با جدی شدن موضوع میراث فرهنگی در رسانه‏های کشور، باستان‏شناسان جزء نخستین کسانی بودند که با ایجاد ارتباطی آموزنده با خبرنگاران، آنها را در شناخت مفاهیم مربوط به میراث فرهنگی، به ویژه باستان‏شناسی و مفاهیم مربوط به این حوزه یاری دادند. این چنین بود که امروز باستان‏شناسان مهم‌ترین رابط فرهنگی رسانه‏‏ها با سازمان‌میراث فرهنگی کشور شدند.
ممنوع‌المصاحبه شدن باستان‏شناسان، که طی ۱۰ سال گذشته بی‌سابقه بوده ، ذهن را به این سو می‏کشاند که سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به نحوی قصد مسدود کردن اخبار مربوط به میراث فرهنگی کشور را دارد. هرچند مسئولان پژوهشگاه و سازمان میراث‌فرهنگی بارها از انتشار اخبار توسط روابط عمومی سازمان خبر داده‏اند و به استناد این کار معتقدند که هیچ‌یک از اخبار مربوط به سازمان میراث‌فرهنگی مسدود نشده است، اما از نظر خبرنگاران و جامعه، اخبار روابط عمومی یعنی اخبار فیلتر شده. هیچگاه و در هیچ نهاد دولتی و غیردولتی، روابط عمومی قادر به ارائه مشکلات سازمان خود نیست. اخبار روابط عمومی مدام از طریق روسای سازمانی چک می‏شود و به این ترتیب هر سازمانی می‏تواند مشکلات خود را از جامعه پنهان بدارد. از جمله وظایف مهم مطبوعات، ارائه اخبار صحیح از عملکرد شاخه‏های مختلف دولت به مردم است. بر این اساس قانون اساسی کشور نیز مدیران، روسا و شخصیت‏های مختلف فرهنگی و سیاسی کشور را موظف به پاسخگویی به خبرنگاران کرده است.
اما این‏ در حالی است که پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی با نقض قانون اساسی کشور، باستان‏شناسان را که مهم‌ترین مطلع‌کنندگان رسانه‏های کشور بودند، ممنوع‌المصاحبه کرده و به این ترتیب یکی از مهم‌ترین کانال‌‌های خبری رسانه‏ها را بسته است. سازمان میراث فرهنگی در چهار سال گذشته به طرق مختلف قصد کانالیزه کردن اخبار مربوط به این حوزه را داشته است و یك سال اخیر هربار که کارشناسی درباره یکی از وقایع مربوط به میراث‌فرهنگی سخن گفته است، به شکل‌های مختلف، از اخراج گرفته تا تذکر و نامه‌نگاری‌های مفصل، با او برخورد شده است و طی این مدت سازمان میراث فرهنگی هر بار به بهانه‏ای قصد متوقف کردن اخبار مربوط به سازمان میراث فرهنگی را داشته است.
● ممنوع‌المصاحبه کردن کارشناسان، نقض کامل حق آزادی بیان است
محمد‌مهدی فرقانی، استاد علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی درباره چنین عملکردی از سوی سازمان‏های دولتی گفت: «اظهارنظر کارشناسی حق مسلم کارشناسان مربوطه است. اینکه هر سازمانی خط مشی مشخصی در ارائه سیاست‌های خود دارد بر هیچکس پوشیده نیست و قطعا تک‌تک افراد یک سازمان از سیاست‌های کلی آن خبر ندارند. در این میان بهتر است که یک نفر به عنوان سخنگوی سازمان با رسانه‌ها گفت‌وگو کند. البته باید گفت که چنین گفت‌وگویی در فضایی خوش‌بینانه و مورد اعتماد اتفاق می‌افتد.» وی در ادامه گفت: «اما به‌طور کلی در هر سازمانی بهتر است که سخنگوی سازمان درباره سیاست‌های کلی آن سازمان سخن بگوید و صحبت درباره مسائل کارشناسی سازمان به کارشناسان سپرده شود. زیرا سخنگوی سازمان نمی‌تواند از مسائل جزئی مربوط به یک کار کارشناسی مطلع باشد.» فرقانی درباره اهمیت گفت‌وگوی کارشناسان با رسانه‌ها گفت: «ممنوع‌المصاحبه کردن کارشناسان یک عمل «ضدرسانه‌ای» است. در این میان نه‌تنها حقوق رسانه‌ها که حق آزادی بیان که متعلق به یک کارشناس است نیز دیده نشده است.»
به گفته وی رسانه‌ها مایلند با منابع خود به‌طور اختصاصی گفت‌وگو کنند و مخالفت با این موضوع نقض کامل حق آزادی بیان است.
● بهانه تازه!
سازمان میراث‌فرهنگی هربار به نحوی کارشناسان خود را ممنوع‌المصاحبه کرده است. یکبار گفته شد که کارشناسان از برخی مسائل مربوط به میراث فرهنگی اطلاع ندارند و به همین علت اطلاعات نادرستی می‏دهند. دوباره گفته شد که بین کارشناس میراث فرهنگی و کارشناس سازمان میراث فرهنگی فرقی وجود ندارد و به همین علت اخبار به صورت ضد و نقیض منتشر می‏شود. پس از آن گفتند که برخی اخبار جنبه سیاسی دارد و نباید رسانه‏ای شود و چون کارشناسان از این موضوع بی‌اطلاع هستند باعث کند شدن روند مذکرات برای رفع مشکلات می‌شوند. اما در تازه‌ترین بهانه‏ از سوی پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی، هدف از ممنوع شدن مصاحبه باستان‌شناسان با رسانه‌ها، حفاظ امنیت شغلی باستان‌شناسان عنوان شد.
داستان از اینجا آغاز می‌شود که یك باستان‏شناس حین کاوش به یک گور هخامنشی برمی‏خورد، اما با این فکر که محوطه در حصار یک مجموعه جهانی است، گور را رها کرده و ادامه کاوش را به روز دیگری موکول می‏کند. گویا یکی از کارگرها از فرصت شبانه استفاده می‏کند و خود را به آن گور می‏رساند و در نهایت موفق به برداشتن یک کاسه هخامنشی می‏شود. فردای آن روز خبر این سرقت توسط خود باستان‌شناس به یکی از رسانه‌ها داده شده و انتشار این خبر باعث می‏شود حراست سازمان میراث فرهنگی از آن باستان‏شناس بازخواست كند. خلاصه آن که باستان‏شناس راهی زندان و رئیس پژوهشکده باستان‏شناسی هم مجبور می‏شود چندبار در دادگاه برای دفاع از باستان‏شناس حاضر شود. سرانجام هم گفته شد که شیء گمشده پیدا شده است و باستان‏شناس زندانی هم آزاد شد.
مهدی موسوی‌کوهپر، سرپرست پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری با اشاره به این اتفاقات گفته است که چنین اخباری باعث تزلزل وضعیت شغلی باستان‏شناسان می‏شود و به همین علت آنها بهتر است اخبارشان را از طریق کانال روابط عمومی ارسال کنند. در مورد این موضوع باید گفت که چنین اتفاقاتی در باستان‌شناسی آنقدر نادر بوده که طی ۱۰ سال گذشته این نخستین بار است رخ داده. از طرفی این موضوع هیچ ارتباطی با دیگر باستان‏شناسانی ندارد که در مناطق بیابانی كشور زحمت می‏کشند و حق دارند اخبارشان به شکل شایسته‏ای و از زبان خودشان در رسانه‏ها منتشر شود. ممنوع کردن مصاحبه با
باستان شناسان به معنای آن است که سازمان میراث فرهنگی قصد مخفی کردن اتفاقاتی را دارد که بهتر است رسانه‌ها و مردم از آن بی‌خبر بمانند. از طرف دیگر واکنش روابط عمومی سازمان میراث فرهنگی و کانالیزه کردن اخبار باعث می شود که میان رسانه و روابط عمومی نیز خلأ‌های بیشتری به وجود آید. اما چنین عملکردی از سوی سازمان میراث فرهنگی طی ۴ سال گذشته بارها رخ داده و هر بار با شکست مواجه شده است.
● فقدان اعتماد به نفس در مدیران
«حمیدرضا حسینی» روزنامه‌نگار باسابقه حوزه میراث فرهنگی درباره ممنوع‌المصاحبه شدن باستان‌شناسان با اصحاب رسانه گفت: «این اقدام حرکتی کاملا شکست خورده است. زیرا تعداد محوطه‌های باستانی کشور به چند ۱۰ هزار تپه و محوطه باستانی می‌رسد و وضعیت اکثر آنها وخیم است. برخی از این محوطه‌ها طی ۳ سال گذشته دچار آسیب شدند که تعداد آنها کم نیست و خبرنگاران می‌توانند بر اساس مشاهدات عینی خود به طور مستقل و حتی بدون صحبت با باستان‌شناسان گزارش‌ها و اخبار خود را تهیه کنند.»
وی درباره عملکرد سازمان نسبت به ممنوع‌المصاحبه کردن کارشناسان خود گفت: «من چنین عملکردی را ناشی از فقدان اعتماد به نفس در مدیران سازمان میراث فرهنگی می‌دانم. اگر آنها نسبت به عملکرد خود اطمینان داشتند، از اطلاع‌رسانی و انتقاد رسانه‌ها و جامعه نگران نمی‌شدند.» حسینی همچنین افزود: «ممنوع‌المصاحبه شدن کارشناسان نشانه شکاف بدنه کارشناسی و مدیریت سازمان میراث فرهنگی است. مدیران می‌دانند که باستان‌شناسان در گفت‌وگو با رسانه‌ها مواضع آنها را تائید نمی‌کنند و زیر بار بسیاری از تصمیم‌ها نمی‌روند. در واقع مدیران سازمان میراث فرهنگی قصد دارند با ممنوع‌المصاحبه کردن باستان‌شناسان و کارشناسان بر این اختلاف سرپوش بگذارند.»
 
گردآوری:گروه فرهنگ و هنر سيمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع:aftab.ir
 
 
 
 

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

پربیننده های این بخش

 
X