گزارش میدانی باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران " ایسکانیوز" از بیست و دومین دوره نمایشگاه کتاب تهران با یک تقسیم بندی خاص مورد توجه خبرنگار حوزه فرهنگی این رسانه قرار گرفته است.
وی که روز پنجشنبه به دیدار از نمایشگاه رفته بود، این سطر نوشته های را ازنگاه خود منعکس کرده است:
مدرسه که میرفتیم مبصر کلاس که عموما درسخوان ترین نفر یا قلدرترین آدم کلاس بود، روی تخته خط قرمزی میکشید و ما دانش آموزان را به «خوب» ها و «بد»ها تقسیم میکرد.
«خوب» ها اغلب دوستان خودش بودند و آدم هایی که از او به هر دلیل تعریف میکردند، البته اگر مبصر با معرفتی داشتنی به برخی از واقعا «خوب» ها هم نیم نگاهی داشت و جانب انصاف را نگه میداشت و شما را از «خوب» ها میدانست اما خدا باید رحم میکرد به کسانی که آن طرف خط قرمز! یعنی «بد»ها بودند. حالا لزوما بدها «بد» نبودند، این «بد»ها به دو دسته تقسیم میشدند، «بد»هایی که با مبصر «بد »بودند و «بد»هایی که واقعا شلوغ کار بودند،
به هر جهت اگر معلم یا ناظم آدم جدی ای بود و میخواست با این ملاک نفره انضباط بدهد کار دانش آموزان به قول معروف زار بود.
وقتی امسال وارد نمایشگاه شدم یاد دوران مدرسه ام افتادم. فکر کردم اگر بخواهم نمایشگاه را به «خوب» ها و« بد»ها تقسیم کنم چگونه و با چه معیاری باید، سیاست های وزارت ارشاد، ناشران، کتاب ها، فروشندگان، تسهیلات و خدمات جانبی نمایشگاه، تسهیلات و خدمات غذایی و... را به خوب ها و بدها تقسیم کنم.
کارسخت تر شد و چند صورت مساله پیش آمد، اول اینکه اصلا و اساسا من در چه جایگاهی هستم که درباره خوب ها و بدها بنویسم و پاسخ این شد که خوب خبرنگارم! و جراح جامعه! بعد پرسش پیش آمد که چه شناختی از سیاست های ارشاد در حوزه کتاب، مشکلات ناشران و فعالان کتاب و... دارم که پاسخ ذهنم این بود که به هر حال سال هاست در حوزه فرهنگ هم خبرنگار بودم و هم... ! خلاصه مساله سوم این بود که خوب و بد به چه معناست و اساسا به چه چیزی میگوییم خوب و به چه چیزی بد! سوالات به پایان رسیده بود و من وارد نمایشگاه شده بودم. حالا برخی از این خوب ها و بدها را با هم بخوانیم.
** خوب ها
خوب ها سمت راست خط قرمز بودند، خطی که روی تابلو کشیده میشد، یادم میآید وقتی سال اول تصدی گری دکتر محسن پرویز در نمایشگاه کتاب بود برای یکی از روزنامه های دولتی با ایشان مصاحبه کردم. او گفت: ما «عادت ها را شکستیم»، یادم میآید یکی از این عادت ها تغییر محل نمایشگاه کتاب از محل قبل به مصلی تهران بود و اتفاقاتی که خوب و بد در این مورد رخ داد و نوشته شد.
این نوشته ها مثل «حب و بغض» مبصر، گاه از روی دوستی ها بود و گاه دشمنی ها. اما انصافا امروز فهمیدیم که مصلی جای بسیار خوبی برای نمایشگاه کتاب است. هم از آن حیث که جایگاهی است فرهنگی، گسترده و و هم از آن جهت که رفت و آمد بسیار سهل انجام میگرفت.
نزدیکی اتوبوس هایی که در ضلع جنوبی نمایشگاه مستقر بودند و به اکثر نقاط کلیدی شهر تردد میکردند از "خوب" های امسال بود.
کنار هم قرار گرفتن برخی ازناشران عمومیکه مورد نظر مخاطبان هستند در ضلع شرقی شبستان یکی دیگر از اتفاقات خوب این دوره بود که البته در مورد چگونگی جایگاه و اندازه غرفه باید با خودشان حرف زد.
** بدها
امیدوارم بدها را از روی «حب و بغض» ننوسیم میگویند گاهی قانونگذار خوب عمل میکند اما مجری همه چیز را خراب میکند، وقتی از مترو پیاده شدم باید سر صفی میایستادم که مینی بوس های کوچک سبز (ون) مردم را به سمت شمال نمایشگاه میبرد. این خودروها بدون توجه به صف طویل –ساعت 5 عصر- مردم کنار هم ایستاده بودند و با هم شوخی میکردند.
جالب این است که یک دستگاه از این خودروها به سمت صف آمد و سعی کرد تمام صف را (که به شکل یک خط طویل بود )به یک متر عقب تر ببرد و وقتی به ابتدای صف و جایی که باید مردم سوار میشدند رسید دور زد و پیش گروه دوستانش بازگشت!! ما تازه فهمیده بودیم که دستمایه یک شرط بندی یا چیزی شبیه آن قرار گرفته ایم.
خلاصه پس از سوار شدن و وارد شدن به سالن ناشران عمومیپس از مراجعه به چند ناشر (معتبر و سمت شرق سالن) متوجه شدیم که برای خرید کتاب با کارت کتاب باید چندان دل به نمایشگاه نبندیم. در همین اثنی بود که اتفاقا وزیر محترم را در غرفه سروش دیدیم و درد دلی کردیم.
پس از کارت کتاب ها مورد دیگری که نظرمان را جلب کرد تعداد زیاد ناشران با نام های خاص مذهبی بود که البته این بخش خوب قضیه است. اما بخش بدش این بود که ناشران محترم با تابلوی نام مبارک یک عالم نامدار یا یک شهید یا یک فیلسوف یا... کتاب هایی (غریب به اتفاق کتاب ها )در حوزه های آشپزی و خوشبختی در 10 روز و زیبایی پوست و راه های لاغری و... میفروختند، البته این مساله به چرخه اقتصاد ناشران هم باز میگردد و اما به عقیده من میبایست بررسی هایی در این زمینه در هنگام برگزاری نمایشگاه انجام شود.
** پس از تحریر:
کسانی که کتاب میخوانند در تلاش برای تغییر جهان اند. این را وقتی دبیرستانی بودم میگفتم، اما بزرگتر که شدم فهمیدم همه کسانی که کتاب میخوانند قرار نیست چیزی را در جایی عوض کنند، آنها فقط باید جهان ذهنشان را عوض کنند.
آن روزها هنوز به این نرسیده بودم که کتاب خواندن برای برخی فقط یک عمل روشنفکری است که اساسا مهم نیست تاثیری بر ذهن اش بگذارد و برای عده ای عادتی که دیگر تاثیرش را از دست داده و در نظر برخی هم تفریح. تفریحی که هر تفریح دیگری به راحتی میتواند آن را کنار بزند. اما عده ای هم هستند که در پی دانایی اند و آن عده البته چقدر کم اند.
با درگیری ذهنی ام پیرامون این مطالب که نوشتم، به نام ناشران و کتاب ها و پوسترها و آدم ها نگاه میکردم، شهید مطهری، علامه جعفری، دکتر شریعتی، شهید آوینی، شهید حسین فهمیده، احمد شاملو، نیچه، دکارت، هابز، راسل، فروید و صدها اسم و پوستر و نام انتشاراتی و کتاب که مردم را به خودش دعوت میکرد، دلم برای خیلی ها تنگ شد، اما بیش از همه برای کسانی تنگ شد که تلاش کردند فرهنگ عمومیمردم و دانش و دانایی آنها یک طبقه یا یک سطح بالاتر برود.
کسانی که گفتند، سواد فقط خواندن و نوشتن نیست سواد آن است که "بدانی" چرا باید "بدانی" و مسیر دانایی چیست و لذت اش کدام است.
در کنار نام های تمام بزرگانی که میشناسم و میشناسید غرفه هایی که شلوغ بودند و کتاب هایی که خریداری میشدند یا با "چگونه خوشبخت میشویم" و "دویست راه برای به دست آوردن مردان یا زنان" ربط داشت یا پیرامون انواع آشپزی و رمان های عشقی سطحی و کتاب هایی با موضع فالگیری (در مضمون نه درنام) بود.
دلم گرفت اما اینها را نه میتوانستیم به آقای وزیر بگویم نه معاون فرهنگی اش. ملت ما به آگاهی در حوزه فرهنگ، تمدن و آیین و دین شان نیازمندند. فرهنگ را لطفا به آن سمت بیشتر هدایت کنید.
گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
