در این نوشتار فرازهایی از دیدگاه شهید بزرگوار مرتضی مطهری را پیرامون شناخت او از شخصیت ملكوتی حضرت علی(ع) به صورت اختصار خواهیم آورد.
فیلسوف شهیر و حكیم فرزانه، علامه شهید مطهری(ره) كتابی دارد به نام “جاذبه و دافعه علی(ع) “ این كتاب مشتمل است بر یك مقدمه و دو بخش، در مقدمه، كلیاتی درباره جذب و دفع به طور عموم و جاذبه و دافعه انسان‌هابه طور خصوص بحث شده است. در بخش اول جاذبه علی(ع) كه همواره دل‌هایی را به سوی خود كشیده و می‌كشد و فلسفه آن و فایده و اثر آن، موضوع بحث قرار گرفته است. در بخش دوم، دافعه نیرومند آن حضرت كه چگونه عناصری را به سختی طرد می‌كرد توضیح و تشریح شده است. استاد شهید در این كتاب ثابت نموده كه علی(ع) دو نیرویی بوده است و هركس كه بخواهد در مكتب او پرورش یابد باید دو نیرویی باشد. با این مقدمه كوتاه اینك فرازهایی از دیدگاه آن شهید بزرگوار را پیرامون شناخت وی از شخصیت ملكوتی حضرت علی(ع) به صورت اختصار خواهیم آورد؛
1. تاثیر علی(ع) بر روی انسان‌ها: یكی ازجوانب و نواحی وجود این شخصیت عظیم، ناحیه تاثیر او بر روی انسان‌ها به شكل مثبت یا منفی است و به عبارت دیگر “جاذبه و دافعه” نیرومند اوست كه هنوز هم نقش فعال خود را ایفا می‌نماید.
2. امتیاز اساسی علی(ع:) امتیاز اساسی علی(ع) و سایر مردانی كه از پرتو حق روشن بوده‌اند این است كه علاوه بر مشغول داشتن خاطرها، به دلها و روح‌ها نور و حرارت و عشق و نشاط و ایمان و استحكام می‌بخشند.
3. خاصیت و مكتب علی(ع:) در علی(ع) هم خاصیت فیلسوف است و هم خاصیت رهبر انقلابی و هم خاصیت پیر طریقت و هم خاصیتی از نوع خاصیت پیامبران مكتب او هم مكتب عقل و اندیشه است و هم مكتب شور و انقلاب و هم مكتب تسلیم و انضباط و هم مكتب حسن و زیبایی و جذبه و حركت.
4. بیان اوصاف علی(ع:) پیش از آنكه امام عادل برای دیگران باشد و درباره دیگران به عدل رفتار كند خود شخصا موجودی متعادل و متوازن بود. كمالات انسانیت را باهم جمع كرده بود. هم اندیشه‌ای عمیق و دور رس داشت و هم عواطفی رقیق و سرشار، كمال جسم و كمال روح را توام داشت. شب هنگام عبادت از ماسوی می‌برید و روز در متن اجتماع فعالیت می‌كرد. روزها چشم انسان‌ها مواسات و از خودگذشتگی‌های او را می‌دید و گوش‌هایشان پند و اندرزها و گفتارهای حكیمانه‌اش را می‌شنید و شب چشم ستارگان اشك‌های عابدانه‌اش را می‌دید و به گوش آسمان مناجات‌های عاشقانه‌اش را می‌شنید. هم مفتی بود وهم حكیم، هم عارف بود و هم رهبر اجتماعی، هم زاهد بود و هم سرباز، هم قاضی بود و هم كارگر، هم خطیب بود و هم نویسنده، بالاخره به تمام معنی یك انسان كامل بود با همه زیبایی‌هایش.
5. علی(ع) شخصیت دو نیرویی: علی(ع) از مردانی است كه هم جاذبه دارد و هم دافعه و جاذبه و دافعه او سخت نیرومند است. شاید در تمام قرون و اعصار، جاذبه و دافعه‌ای به نیرومندی جاذبه و دافعه علی(ع) پیدا نكنیم. دوستانی دارد عجیب، تاریخی، فداكار، با گذشت، از عشق او همچون شعله‌هایی از خرمنی آتش سوزان و پرفروغ‌اند جان دادن در راه او را آرمان و افتخار می‌شمارند ودر دوستی او همه چیز را فراموش كرده‌اند. از مرگ علی(ع) سالیان، بلكه قرونی گذشت اما این جاذبه همچنان پرتو می‌افكند و چشم‌ها را به سوی خویش خیره می‌سازد. در دوران زندگیش عناصر شریف و نجیب، خداپرستانی فداكار و بی‌طمع، مردمی با گذشت و مهربان، عادل و خدمتگزار خلق كرد و حول محور وجودش چرخیدند كه هركدام تاریخچه‌ای آموزنده دارند و پس از مرگش در دوران خلافت معاویه و امویان، جمعیت‌های زیادی به جرم دوستی او در سخت‌ترین شكنجه‌ها قرار گرفتند اما قدمی را در دوستی و عشق علی(ع) كوتاه نیامدند و تا پای جان ایستادند.
6. جاودانه ماندن علی(ع:) علی(ع) اگر رنگ خدا نمی‌داشت و مردی الهی نمی‌بود فراموش شده بود. تاریخ بشر قهرمان‌های بسیار سراغ دارد قهرمان‌های سخن، قهرمان‌های علم و فلسفه، قهرمان‌های قدرت و سلطنت، قهرمان میدان جنگ ولی همه را بشر از یاد برده و یا اصلا نشناخته است اما علی(ع) نه تنها با كشته شدنش نمرد بلكه زنده‌تر شد خود می‌گوید: “گردآورندگان دارایی‌ها در همان حال كه زنده‌اند مرده‌اند و دانشمندان (علمای ربانی) پایدارند تا روزگار پایدار است جسم‌های آنها گمشده است اما نقش‌های آنها بر صفحه دلها موجود است. ”(1) درباره شخص خودش می‌فرماید: “فردا روزهای مرا می‌بینید و خصایص شناخته نشده من برایتان آشكار می‌گردد و پس از تمام شدن جان من و ایستادن دیگری به جای من مرا خواهید شناخت”(2)
در حقیقت علی(ع) همچون قوانین فطرت است كه جاودانه می‌مانند. او منبع فیاضی است كه تمام نمی‌گردد بلكه روز به روز زیادتر می‌شود و به قول “جبران خلیل جبران” از شخصیت‌هایی است كه در عصر پیش از عصر خود به دنیا آمده‌اند.
بعضی از مردم فقط در زمان خودشان رهبرند و بعضی اندكی بعد از زمان خویش نیز رهبرند و به تدریج رهبریشان رو به فراموشی می‌رود. اما حضرت علی(ع) و معدودی از انسان‌ها با خصایص بیان شده همیشه هادی و رهبرند.
7. علی(ع) تجسم حقیقت: علی(ع) مقیاس میزانی است برای سنجش فطرت‌ها و سرشت‌ها، آن كه فطرتی سالم و سرشتی پاك دارد از وی نمی‌رنجد ولو اینكه شمشیرش بر او فرود آید و آن كه فطرتی آلوده دارد به او علاقه‌مند نگردد ولو اینكه احسانش كند. چون علی(ع) جز تجسم حقیقت چیزی نیست او خود می‌فرماید: “اگر با این شمشیرم بینی مومن را بزنم كه با من دشمن شود هرگز دشمنی نخواهد كرد و اگر همه دنیا را بر سر منافق بریزم كه مرا دوست بدارد هرگز مرا دوست نخواهد داشت. زیرا كه این سخن بر زبان پیغمبر امی جاری گشته كه گفت: “یا علی! مومن تو را دشمن ندارد و منافق تو را دوست نمی‌دارد. ”(3)
8. سبب دوستی و محبت علی(ع) در دلها: فوق‌‌العادگی علی(ع) در چیست كه عشق‌ها را برانگیخته و دلها را به خود شیفته ساخته و رنگ حیات جاودانی گرفته و برای همیشه زنده است؟ چرا دلها همه خود را با او آشنا می‌بینند و اصلا او را مرده احساس نمی‌كنند بلكه زنده می‌یابند؟ مسلما ملاك دوستی او جسم او نیست زیرا جسم او اكنون در بین ما نیست و ما آن را احساس نكرده‌ایم، و با محبت علی(ع) از نوع قهرمان‌دوستی كه در همه ملت‌ها وجود دارد نیست. هم اشتباه است كه بگوییم محبت علی(ع) از راه محبت نیست هم اشتباه است كه بگوییم محبت علی(ع) از راه محبت فضیلت‌های اخلاقی و انسانی است و حب علی(ع) حب انسانیت است. درست است علی(ع) مظهر انسان كامل بوده و درست است كه انسان نمونه‌های عالی انسانیت را دوست می‌دارد اما اگر علی(ع) همه این فضایل انسانی را كه داشت میداشت آن حكمت و آن علم، آن فداكاری‌ها و از خود گذشتگی‌ها، آن تواضع و فروتنی، آن ادب، آن مهربانی و عطوفت، آن ضعیف‌پروری، آن عدالت، آن آزادگی و آزادیخواهی، آن احترام به انسان، آن ایثار، آن شجاعت، آن مروت و مردانگی نسبت به دشمن، آن سخا و جود و كرم و... اگر علی(ع) همه اینها را داشت میداشت اما رنگ الهی نمی‌داشت مسلما این قدر كه امروز عاطفه‌انگیز و محبت خیز است نبود. علی(ع) از آن نظر محبوب است كه پیوند الهی دارد، دل‌های ما به طور ناخودآگاه در اعماق خویش با حق سرو سر و پیوستگی دارد و چون علی(ع) را آیت بزرگ حق و مظهر صفات حق می‌یابند به او عشق می‌ورزند. درحقیقت پشتوانه عشق علی(ع) پیوند جان‌ها با حضرت حق است كه برای همیشه در فطرت‌ها نهاده شده و چون فطرت‌ها جاودانی است مهر علی(ع) نیز جاودان است. نقطه‌های روشن در وجود علی(ع) بسیار زیاد است اما آنچه برای همیشه او را درخشنده و تابان قرار داده ایمان و اخلاص اوست و آن است كه به وی جذبه الهی داده است.
9. علی(ع) مردی دشمن‌‌ساز و ناراضی‌ساز: علی(ع) مردی دشمن ساز و ناراضی ساز بود، این یكی دیگر از افتخارات بزرگ اوست. هر آدم هدفدار و مبارز و مخصوصا انقلابی كه در پی عملی ساختن هدف‌های مقدس خویش است مصداق قول خداست كه “یجاهدون فی سبیل الله و لا یخافون لومه لائم: در راه خدا می‌كوشند و از سرزنش، سرزنشگری بیم نمی‌كنند. ” (4)
اگر شخصیت علی (ع)، امروز تحریف نمی‌شد و همچنانكه بوده ارائه داده می‌شد، بسیاری از مدعیان دوستیش در ردیف دشمنانش قرار می‌گرفتند! علی(ع) در راه خدا از كسی ملاحظه نداشت بلكه اگر به كسی عنایت می‌ورزید و از كسی ملاحظه می‌كرد به خاطر خدا بود. قهرا این حالت، دشمن ساز است و روح‌های پر طمع و پر آرزو را رنجیده می‌كند و به درد می‌آورد. در میان اصحاب پیغمبر (ص) هیچ‌كس مانند علی(ع) دوستانی فداكار نداشت، همچنانكه هیچ كس مانند او دشمنانی این چنین جسور و خطرناك نداشت. مردی بود كه حتی بعد از مرگ، جنازه‌اش مورد هجوم دشمنان واقع گشت. او خود از این جریان آگاه بود و آن را پیش‌بینی می‌كرد و لذا وصیت كرد كه قبرش مخفی باشد و جز فرزندانش دیگران ندانند، تا آنكه حدود یك قرن گذشت و دولت امویان منقرض گشت، خوارج نیز منقرض شدند و یا سخت ناتوان گشتند، كینه‌ها و كینه‌توزی‌ها كم شد و به دست امام صادق (ع) تربت مقدسش اعلان گشت.
10. علی(ع) مظهر جامعیت و انسان كامل: یكی از مظاهر جامعیت و انسان كامل بودن علی(ع) این است كه در مقام اثبات و عمل با فرقه‌های گوناگون و انحرافات مختلف روبرو شده و با همه مبارزه كرده است. گاهی او را در صحنه مبارزه با پول پرست‌ها و دنیا پرستان متجمل می‌بینیم، گاهی هم در صحنه مبارزه با سیاست پیشه‌های ده رو و صدرو، گاهی با مقدس نماهای جاهل و منحرف. لذا وجود مقدس حضرت علی(ع) در دوران خلافتش سه دسته را از خود طرد كرد و با آنان به پیكار برخاست؛ اصحاب جمل كه خود آنان را ناكثین نامید و اصحاب صفین كه آنها را قاسطین خواند و اصحاب نهروان یعنی خوارج كه خود آنها را مارقین می‌خواند. (5)
11. مبارزه علی(ع) با دو طبقه: سراسر وجود علی (ع)، تاریخ و سیرت علی (ع)، خلق و خوی علی (ع)، رنگ و بوی علی (ع)، سخن و گفتگوی علی(ع) درس و سرمشق و تعلیم و رهبری است. همچنان كه جذب‌های علی(ع) برای ما آمرزنده و درست است، دفع‌های او نیز چنین است، ما معمولا در زیارت‌های علی(ع) و سایر اظهار ادب‌ها مدعی می‌شویم كه ما دوست دوست تو، و دشمن دشمن تو هستیم. تعبیر دیگر این جمله این است كه به سوی آن نقطه می‌رویم كه در جو جاذبه تو قرار دارد و تو جذب می‌كنی و از آن نقاط دوری می‌گزینم كه تو آنها را دفع می‌كنی.
علی(ع) دو طبقه را سخت دفع كرده است1؛ - منافقان زیرك. -2 زاهدان احمق.
همین دو درس، برای مدعیان تشییع او كافی است كه چشم باز كنند و فریب منافقان را نخورند، تیزبین باشند و ظاهربینی را رها نمایند.
1. تاثیر علی(ع) بر روی انسان‌ها: یكی ازجوانب و نواحی وجود این شخصیت عظیم، ناحیه تاثیر او بر روی انسان‌ها به شكل مثبت یا منفی است و به عبارت دیگر “جاذبه و دافعه” نیرومند اوست كه هنوز هم نقش فعال خود را ایفا می‌نماید.
2. امتیاز اساسی علی(ع:) امتیاز اساسی علی(ع) و سایر مردانی كه از پرتو حق روشن بوده‌اند این است كه علاوه بر مشغول داشتن خاطرها، به دلها و روح‌ها نور و حرارت و عشق و نشاط و ایمان و استحكام می‌بخشند.
3. خاصیت و مكتب علی(ع:) در علی(ع) هم خاصیت فیلسوف است و هم خاصیت رهبر انقلابی و هم خاصیت پیر طریقت و هم خاصیتی از نوع خاصیت پیامبران مكتب او هم مكتب عقل و اندیشه است و هم مكتب شور و انقلاب و هم مكتب تسلیم و انضباط و هم مكتب حسن و زیبایی و جذبه و حركت.
4. بیان اوصاف علی(ع:) پیش از آنكه امام عادل برای دیگران باشد و درباره دیگران به عدل رفتار كند خود شخصا موجودی متعادل و متوازن بود. كمالات انسانیت را باهم جمع كرده بود. هم اندیشه‌ای عمیق و دور رس داشت و هم عواطفی رقیق و سرشار، كمال جسم و كمال روح را توام داشت. شب هنگام عبادت از ماسوی می‌برید و روز در متن اجتماع فعالیت می‌كرد. روزها چشم انسان‌ها مواسات و از خودگذشتگی‌های او را می‌دید و گوش‌هایشان پند و اندرزها و گفتارهای حكیمانه‌اش را می‌شنید و شب چشم ستارگان اشك‌های عابدانه‌اش را می‌دید و به گوش آسمان مناجات‌های عاشقانه‌اش را می‌شنید. هم مفتی بود وهم حكیم، هم عارف بود و هم رهبر اجتماعی، هم زاهد بود و هم سرباز، هم قاضی بود و هم كارگر، هم خطیب بود و هم نویسنده، بالاخره به تمام معنی یك انسان كامل بود با همه زیبایی‌هایش.
5. علی(ع) شخصیت دو نیرویی: علی(ع) از مردانی است كه هم جاذبه دارد و هم دافعه و جاذبه و دافعه او سخت نیرومند است. شاید در تمام قرون و اعصار، جاذبه و دافعه‌ای به نیرومندی جاذبه و دافعه علی(ع) پیدا نكنیم. دوستانی دارد عجیب، تاریخی، فداكار، با گذشت، از عشق او همچون شعله‌هایی از خرمنی آتش سوزان و پرفروغ‌اند جان دادن در راه او را آرمان و افتخار می‌شمارند ودر دوستی او همه چیز را فراموش كرده‌اند. از مرگ علی(ع) سالیان، بلكه قرونی گذشت اما این جاذبه همچنان پرتو می‌افكند و چشم‌ها را به سوی خویش خیره می‌سازد. در دوران زندگیش عناصر شریف و نجیب، خداپرستانی فداكار و بی‌طمع، مردمی با گذشت و مهربان، عادل و خدمتگزار خلق كرد و حول محور وجودش چرخیدند كه هركدام تاریخچه‌ای آموزنده دارند و پس از مرگش در دوران خلافت معاویه و امویان، جمعیت‌های زیادی به جرم دوستی او در سخت‌ترین شكنجه‌ها قرار گرفتند اما قدمی را در دوستی و عشق علی(ع) كوتاه نیامدند و تا پای جان ایستادند.
6. جاودانه ماندن علی(ع:) علی(ع) اگر رنگ خدا نمی‌داشت و مردی الهی نمی‌بود فراموش شده بود. تاریخ بشر قهرمان‌های بسیار سراغ دارد قهرمان‌های سخن، قهرمان‌های علم و فلسفه، قهرمان‌های قدرت و سلطنت، قهرمان میدان جنگ ولی همه را بشر از یاد برده و یا اصلا نشناخته است اما علی(ع) نه تنها با كشته شدنش نمرد بلكه زنده‌تر شد خود می‌گوید: “گردآورندگان دارایی‌ها در همان حال كه زنده‌اند مرده‌اند و دانشمندان (علمای ربانی) پایدارند تا روزگار پایدار است جسم‌های آنها گمشده است اما نقش‌های آنها بر صفحه دلها موجود است. ”(1) درباره شخص خودش می‌فرماید: “فردا روزهای مرا می‌بینید و خصایص شناخته نشده من برایتان آشكار می‌گردد و پس از تمام شدن جان من و ایستادن دیگری به جای من مرا خواهید شناخت”(2)
در حقیقت علی(ع) همچون قوانین فطرت است كه جاودانه می‌مانند. او منبع فیاضی است كه تمام نمی‌گردد بلكه روز به روز زیادتر می‌شود و به قول “جبران خلیل جبران” از شخصیت‌هایی است كه در عصر پیش از عصر خود به دنیا آمده‌اند.
بعضی از مردم فقط در زمان خودشان رهبرند و بعضی اندكی بعد از زمان خویش نیز رهبرند و به تدریج رهبریشان رو به فراموشی می‌رود. اما حضرت علی(ع) و معدودی از انسان‌ها با خصایص بیان شده همیشه هادی و رهبرند.
7. علی(ع) تجسم حقیقت: علی(ع) مقیاس میزانی است برای سنجش فطرت‌ها و سرشت‌ها، آن كه فطرتی سالم و سرشتی پاك دارد از وی نمی‌رنجد ولو اینكه شمشیرش بر او فرود آید و آن كه فطرتی آلوده دارد به او علاقه‌مند نگردد ولو اینكه احسانش كند. چون علی(ع) جز تجسم حقیقت چیزی نیست او خود می‌فرماید: “اگر با این شمشیرم بینی مومن را بزنم كه با من دشمن شود هرگز دشمنی نخواهد كرد و اگر همه دنیا را بر سر منافق بریزم كه مرا دوست بدارد هرگز مرا دوست نخواهد داشت. زیرا كه این سخن بر زبان پیغمبر امی جاری گشته كه گفت: “یا علی! مومن تو را دشمن ندارد و منافق تو را دوست نمی‌دارد. ”(3)
8. سبب دوستی و محبت علی(ع) در دلها: فوق‌‌العادگی علی(ع) در چیست كه عشق‌ها را برانگیخته و دلها را به خود شیفته ساخته و رنگ حیات جاودانی گرفته و برای همیشه زنده است؟ چرا دلها همه خود را با او آشنا می‌بینند و اصلا او را مرده احساس نمی‌كنند بلكه زنده می‌یابند؟ مسلما ملاك دوستی او جسم او نیست زیرا جسم او اكنون در بین ما نیست و ما آن را احساس نكرده‌ایم، و با محبت علی(ع) از نوع قهرمان‌دوستی كه در همه ملت‌ها وجود دارد نیست. هم اشتباه است كه بگوییم محبت علی(ع) از راه محبت نیست هم اشتباه است كه بگوییم محبت علی(ع) از راه محبت فضیلت‌های اخلاقی و انسانی است و حب علی(ع) حب انسانیت است. درست است علی(ع) مظهر انسان كامل بوده و درست است كه انسان نمونه‌های عالی انسانیت را دوست می‌دارد اما اگر علی(ع) همه این فضایل انسانی را كه داشت میداشت آن حكمت و آن علم، آن فداكاری‌ها و از خود گذشتگی‌ها، آن تواضع و فروتنی، آن ادب، آن مهربانی و عطوفت، آن ضعیف‌پروری، آن عدالت، آن آزادگی و آزادیخواهی، آن احترام به انسان، آن ایثار، آن شجاعت، آن مروت و مردانگی نسبت به دشمن، آن سخا و جود و كرم و... اگر علی(ع) همه اینها را داشت میداشت اما رنگ الهی نمی‌داشت مسلما این قدر كه امروز عاطفه‌انگیز و محبت خیز است نبود. علی(ع) از آن نظر محبوب است كه پیوند الهی دارد، دل‌های ما به طور ناخودآگاه در اعماق خویش با حق سرو سر و پیوستگی دارد و چون علی(ع) را آیت بزرگ حق و مظهر صفات حق می‌یابند به او عشق می‌ورزند. درحقیقت پشتوانه عشق علی(ع) پیوند جان‌ها با حضرت حق است كه برای همیشه در فطرت‌ها نهاده شده و چون فطرت‌ها جاودانی است مهر علی(ع) نیز جاودان است. نقطه‌های روشن در وجود علی(ع) بسیار زیاد است اما آنچه برای همیشه او را درخشنده و تابان قرار داده ایمان و اخلاص اوست و آن است كه به وی جذبه الهی داده است.
9. علی(ع) مردی دشمن‌‌ساز و ناراضی‌ساز: علی(ع) مردی دشمن ساز و ناراضی ساز بود، این یكی دیگر از افتخارات بزرگ اوست. هر آدم هدفدار و مبارز و مخصوصا انقلابی كه در پی عملی ساختن هدف‌های مقدس خویش است مصداق قول خداست كه “یجاهدون فی سبیل الله و لا یخافون لومه لائم: در راه خدا می‌كوشند و از سرزنش، سرزنشگری بیم نمی‌كنند. ” (4)
اگر شخصیت علی (ع)، امروز تحریف نمی‌شد و همچنانكه بوده ارائه داده می‌شد، بسیاری از مدعیان دوستیش در ردیف دشمنانش قرار می‌گرفتند! علی(ع) در راه خدا از كسی ملاحظه نداشت بلكه اگر به كسی عنایت می‌ورزید و از كسی ملاحظه می‌كرد به خاطر خدا بود. قهرا این حالت، دشمن ساز است و روح‌های پر طمع و پر آرزو را رنجیده می‌كند و به درد می‌آورد. در میان اصحاب پیغمبر (ص) هیچ‌كس مانند علی(ع) دوستانی فداكار نداشت، همچنانكه هیچ كس مانند او دشمنانی این چنین جسور و خطرناك نداشت. مردی بود كه حتی بعد از مرگ، جنازه‌اش مورد هجوم دشمنان واقع گشت. او خود از این جریان آگاه بود و آن را پیش‌بینی می‌كرد و لذا وصیت كرد كه قبرش مخفی باشد و جز فرزندانش دیگران ندانند، تا آنكه حدود یك قرن گذشت و دولت امویان منقرض گشت، خوارج نیز منقرض شدند و یا سخت ناتوان گشتند، كینه‌ها و كینه‌توزی‌ها كم شد و به دست امام صادق (ع) تربت مقدسش اعلان گشت.
10. علی(ع) مظهر جامعیت و انسان كامل: یكی از مظاهر جامعیت و انسان كامل بودن علی(ع) این است كه در مقام اثبات و عمل با فرقه‌های گوناگون و انحرافات مختلف روبرو شده و با همه مبارزه كرده است. گاهی او را در صحنه مبارزه با پول پرست‌ها و دنیا پرستان متجمل می‌بینیم، گاهی هم در صحنه مبارزه با سیاست پیشه‌های ده رو و صدرو، گاهی با مقدس نماهای جاهل و منحرف. لذا وجود مقدس حضرت علی(ع) در دوران خلافتش سه دسته را از خود طرد كرد و با آنان به پیكار برخاست؛ اصحاب جمل كه خود آنان را ناكثین نامید و اصحاب صفین كه آنها را قاسطین خواند و اصحاب نهروان یعنی خوارج كه خود آنها را مارقین می‌خواند. (5)
11. مبارزه علی(ع) با دو طبقه: سراسر وجود علی (ع)، تاریخ و سیرت علی (ع)، خلق و خوی علی (ع)، رنگ و بوی علی (ع)، سخن و گفتگوی علی(ع) درس و سرمشق و تعلیم و رهبری است. همچنان كه جذب‌های علی(ع) برای ما آمرزنده و درست است، دفع‌های او نیز چنین است، ما معمولا در زیارت‌های علی(ع) و سایر اظهار ادب‌ها مدعی می‌شویم كه ما دوست دوست تو، و دشمن دشمن تو هستیم. تعبیر دیگر این جمله این است كه به سوی آن نقطه می‌رویم كه در جو جاذبه تو قرار دارد و تو جذب می‌كنی و از آن نقاط دوری می‌گزینم كه تو آنها را دفع می‌كنی.
علی(ع) دو طبقه را سخت دفع كرده است1؛ - منافقان زیرك. -2 زاهدان احمق.
همین دو درس، برای مدعیان تشییع او كافی است كه چشم باز كنند و فریب منافقان را نخورند، تیزبین باشند و ظاهربینی را رها نمایند.
پی نوشتها:
1. نهج‌البلاغه، حكمت 139
2. نهج‌البلاغه، خطبه 149
3. نهج‌البلاغه، حكمت 42
4. سوره مائده، 54
5. و قبل از آن حضرت، پیغمبر (ص) آنان را به این نام‌ها نامید كه به وی گفت: “ستقاتل بعدی الناكثین و القاسطین و المارقین” پس از من با ناكثین و قاسطین و مارقین مقاتله خواهی كرد. این روایت را ابن‌ابی‌الحدید در شرح نهج‌البلاغه، ج 1، ص 201 نقل می‌كند و می‌گوید این روایت یكی از دلایل نبوت حضرت ختمی مرتب است، زیرا كه اخباری صریح است از آینده و غیب كه هیچ‌گونه تاویل و اجمالی در آن راه ندارد.
2. نهج‌البلاغه، خطبه 149
3. نهج‌البلاغه، حكمت 42
4. سوره مائده، 54
5. و قبل از آن حضرت، پیغمبر (ص) آنان را به این نام‌ها نامید كه به وی گفت: “ستقاتل بعدی الناكثین و القاسطین و المارقین” پس از من با ناكثین و قاسطین و مارقین مقاتله خواهی كرد. این روایت را ابن‌ابی‌الحدید در شرح نهج‌البلاغه، ج 1، ص 201 نقل می‌كند و می‌گوید این روایت یكی از دلایل نبوت حضرت ختمی مرتب است، زیرا كه اخباری صریح است از آینده و غیب كه هیچ‌گونه تاویل و اجمالی در آن راه ندارد.
گردآوری:گروه فرهنگ وهنرسیمرغ
www.seemorgh.com/culture
مطالب پیشنهادی:
حضرت زهرا (س)،چشمه‌سار فضیلت و كرامت
زینب(ص)دانای بدون آموزگار
هفت سین قرآنی
جامعه شناسی سوگواری مذهبی در ایران
برگی از زبور آل محمد (نیایش درطلب اخلاق ستوده و افعال پسندیده)
