سینمای اجتماعی ایران، فراز و نشیبهای بسیاری را پشتسر گذاشته است .
چه در دوران اوج تسلط فیلمفارسی كه چند فیلمساز نوجو كوشیدند ورای چهره دروغینی كه سینمایرؤیاپرداز از جامعه و آدمهایش ارائه میكرد، تصویری ملموس از اجتماع به دست دهند و چه در دهه 60 كه شاهد حضور توامان فیمسازان جریان موج نو و سینماگران پس از انقلاب بودیم كه حاصلش آثاری چون «دندانمار»، «عروسی خوبان»، «نرگس» و... بود. در سالهای بعد هم سینمای اجتماعی همچنان به حركت خود ادامه داد. جامعه ایران در سالهای پس از جنگ، پوست انداخت و متحول شد و سینما نیز، هم از این تغییرات تاثیر گرفت و هم به نمایش آن پرداخت. چندسالی است كه آنچه از آن بهعنوان رئالیسم اجتماعی یاد میشود، به حاشیه رفته است.
از سویی شاهد آثاری شبه اجتماعی هستیم كه در بطن خود بیشتر از كلیشهها استفاده میكنند و چشم به گیشه دارند و از سوی دیگر، جریان موسوم به جشنوارهای نیز با تصویر عموما اغراقآمیزی كه از جامعه ایران به نمایش میگذارد، بیشتر باب طبع جشنوارههای خارجی حركت میكند تا اینكه دغدغه به تصویر كشیدن واقعیتهای جامعه را داشته باشد.
در چنین شرایطی خلأ سینمایی كه واقعا به اجتماع و دغدغههای مردم بپردازد، بیش از پیش حس میشود و به همین دلیل باید ساخته شدن فیلمی چون «بیست» را مغتنم دانست. فیلم از شناخت نسبی سازندهاش از آدمهای طبقه فرودست خبر میدهد و همین شناخت، كاراكترهای «بیست» را برخوردار از اصالتی كرده كه نمونهاش را بهندرت میتوان در آثار دیگر سراغ گرفت. محدودیت مكانی ( تقریبا كل فیلم در یك تالار میگذرد ) و زمانی ( كل ماجراها در 20 روز اتفاق میافتد) به انسجام اثر یاری رسانده است.
شیوه استفاده از بازیگران شاخص و شناخته شده هم در نوع خود جذاب است و به فیلم طراوت بخشیده است. كار كاهانی در مقام كارگردان نیز پذیرفتنی است و فیلم اجرای قابلقبولی دارد. با این همه «بیست » دچار مشكلاتی است كه آن را در یك قدمی فیلمی خوب متوقف میكند.
هر چقدر كه فیلمساز در نیمه اول «بیست» در تشریح موقعیتها موفق است، در نیمه دوم دچار بیمنطقی در قصهگویی میشود و از طرف دیگر، تخت بودن قصه، وقتی نوبت به نتیجهگیری و گرهگشایی میرسد، بیشتر نمود مییابد.
«بیست» بیشترین لطمه را از فیلمنامه پر ایرادش خورده است و اگر دقت و ظرافتی كه در مرحله كارگردانی خرج شده در مرحله نگارش فیلمنامه هم صرف میشد، میشد با قاطعیت گفت كه با یكی از بهترین فیلمهای سینمای اجتماعی ایران طرف هستیم.
با اینهمه و در شرایطی كه لودگی، تظاهر و ریاكاری سكه رایج بسیاری از محصولات سینمای ایران است، «بیست» به واسطه دغدغههای شریف سازندهاش و همچنین تواناییهای فنی قابل ذكر كه باعث شده از فیلمنامهای پرایراد، فیلمی قابل تامل ساخته شود، اثری است پذیرفتنی.
گردآوری:گروه فرهنگ وهنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع:hamshahrionline.com
